NHNN vừa ban hành một loạt thông tư hướng dẫn cụ thể về hoạt động mua bán nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt (TPĐB) cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (VAMC), sau khi công ty này chính thức ra mắt 2 tháng trước đây.

Chiết khấu cao

Cụ thể, ngày 19/9, NHNN đã có công văn hướng dẫn tổ chức phát hành và lưu ký TPĐB của VAMC phát hành tại Sở Giao dịch của NHNN. TPĐB do VAMC phát hành được lưu ký tại Sở Giao dịch theo Quyết định số 1022/2004/QĐ-NHNN và được miễn phí lưu ký.

Trước đó, ngày 9/9, NHNN đã ban hành Thông tư số 19 quy định về việc mua bán, xử lý nợ xấu, phát hành, quản lý và thanh toán trái phiếu đặc biệt của VAMC. Theo đó, Thông tư quy định cụ thể về việc VAMC dùng TPĐB để mua nợ xấu bằng vàng, ngoại tệ và tiền đồng; phạm vi các khoản nợ xấu VAMC được mua; quy định về việc mua nợ xấu theo giá thị trường; quy định tổ chức tín dụng bắt buộc phải bán nợ xấu cho VAMC nếu tỷ lệ nợ xấu trên 3%; quy định tổng mức đầu tư, bảo lãnh của VAMC với 1 khách hàng không quá 50% vốn điều lệ của VAMC...

Cùng ngày, NHNN cũng ra Thông tư 20 về việc cho vay tái cấp vốn với TPĐB của VAMC, trong đó quy định rõ về mức tái cấp vốn với TPĐB sẽ do Thống đốc NHNN quyết định dựa vào mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ, kết quả xử lý nợ xấu nhưng không vượt quá 70% mệnh giá TPĐB.

Theo các chuyên gia, những động thái trên đã góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý để VAMC chính thức tham gia thị trường mua bán nợ xấu và có thể coi là tín hiệu tốt cho quá trình xử lý nợ xấu.

Đánh giá về tỷ lệ chiết khấu tới 70% mệnh giá TPĐB, chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng đây là tỷ lệ “quá tốt”, khi mà nợ xấu mua bằng TPĐB được tính trên giá trị sổ sách và trừ đi khoản dự phòng rủi ro.

Cần có luật riêng

Tuy nhiên, nếu chỉ bơm tiền cho các ngân hàng sẽ chưa giải quyết được tận gốc vấn đề nợ xấu. Việc tái cấp vốn của NHNN thông qua TPĐB chỉ giúp ngân hàng có vốn để tiếp tục kinh doanh, còn nợ xấu vẫn hiện hữu trong ngân hàng.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, VAMC cần có những biện pháp nữa để giúp ngân hàng xử lý nợ xấu, chẳng hạn như các chương trình trợ giúp DN đang ở trong nhóm nợ xấu, hỗ trợ pháp lý để DN vẫn được tiếp tục kinh doanh bình thường, được vay vốn tiếp ở NHTM.

Tuy vậy, điều quan trọng nhất là VAMC cần phải có quyền lực thực sự để giải quyết những vấn đề liên quan đến nợ xấu. Cần phải có một luật về xử lý nợ, đi kèm với đó là một tòa án chuyên biệt về xử lý nợ. Tòa án đó phải có thẩm phán có chuyên môn về ngân hàng tài chính, có kinh nghiệm trong lĩnh vực này và hệ thống đó sẽ xử lý các vấn đề như tranh tụng, xử lý tài sản, liên quan đến nợ xấu - chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu đề nghị.

Mua đứt bán đoạn

Một trong những vướng mắc hiện nay giữa VAMC và NHTM là các điều kiện mua bán nợ của VAMC được cho là quá cao. Những món nợ đáp ứng đủ yêu cầu của VAMC thì ngân hàng không muốn bán vì họ vẫn có cơ hội thu nợ, trong khi VAMC không thể mua những món nợ xấu nhất của ngân hàng - bởi công ty này vẫn phải bảo đảm tính an toàn cho mình, nếu không muốn “bốc hơi” nhanh chóng số vốn điều lệ ít ỏi.

Thực tế, để giải bài toán này, VAMC phải tính đến việc mua đứt bán đoạn nợ giữa hai bên. Sứ mệnh của VAMC là rất lớn, vừa phải bảo toàn vốn nhà nước, vừa phải xử lý khối lượng nợ xấu khổng lồ của các ngân hàng. Việc mua bán nợ bằng trái phiếu đặc biệt là bước tiến đầu tiên của việc xử lý nợ xấu, nhưng để giải quyết dứt điểm cần mua bán dứt điểm. “Chứ còn mua bán theo kiểu "chồng hờ, vợ hờ" như hiện nay sẽ không giải quyết được vấn đề gì”, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu kết luận.

Hoàng Yến