Lập “công ty ma” để xuất khống hóa đơn

Hóa đơn điện tử ra đời đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế. Tuy nhiên, tình trạng mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, xuất khống hóa đơn, hợp thức hóa chi phí, kê khai khấu trừ, gian lận hoàn thuế, trốn thuế, tránh thuế và chiếm đoạt tiền thuế vẫn diễn biến phức tạp, tinh vi, có tổ chức, liên kết theo chuỗi và xuyên địa bàn.

Chia sẻ về công tác đấu tranh chống thất thu ngân sách nhà nước từ thực tiễn quản lý thuế trên địa bàn TP. Hà Nội, ông Phan Tiến Hòa - Phó Trưởng Thuế TP. Hà Nội cho biết, từ dữ liệu sẵn có của ngành và ứng dụng chuỗi hóa đơn điện tử, cơ quan thuế đã đi sâu vào phân tích một số loại hình điển hình, tiêu biểu là các doanh nghiệp cung cấp vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm trên địa bàn Hà Nội. Thông qua việc phân tích chuỗi hóa đơn điện tử và truy vết giao dịch theo toàn bộ chuỗi cung ứng, cơ quan thuế đã xây dựng toàn bộ sơ đồ của một hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh được lập ra chỉ để xuất khống hóa đơn, hợp thức hàng hóa.

Nguồn: Cục Thuế. Đồ họa: Phương Anh

Đáng chú ý, “hệ sinh thái ma” này không nằm tại Hà Nội, mà hoạt động tại các địa bàn lân cận. Ngay khi có kết quả truy vết, cơ quan thuế đã củng cố hồ sơ, phân tích rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế, gửi hồ sơ phối hợp cho cơ quan Công an tỉnh bạn, kịp thời phong tỏa, ngăn chặn hành vi mua bán hóa đơn, hợp thức hàng hóa đầu vào cho các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hà Nội, tạo sức răn đe, cảnh tỉnh mạnh mẽ từ sớm, từ xa đối với các mạng lưới mua bán hóa đơn chuyên nghiệp.

“Trong tháng 6/2026, Thuế TP. Hà Nội đã trực tiếp củng cố hồ sơ, gửi văn bản đề nghị cơ quan điều tra Công an tỉnh Hưng Yên vào cuộc điều tra đối với 3 doanh nghiệp chuyên cung cấp mặt hàng cát, đá, sỏi với doanh số hóa đơn điện tử trên 18.000 tỷ đồng” - ông Phan Tiến Hòa thông tin.

Tại TP. Hồ Chí Minh, mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP. Hồ Chí Minh phát hiện, triệt phá băng nhóm mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ chuyên nghiệp với số lượng lớn, gồm 12 đối tượng, do Lê Văn Hiền (cư trú tại phường Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh) cầm đầu.

Qua đấu tranh, cơ quan Công an đã làm rõ trong thời gian từ năm 2022 - 2025, Lê Văn Hiền và các đối tượng có liên quan đã sử dụng 35 pháp nhân của các công ty “ma” để phát hành, mua bán trái phép 16.700 tờ hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), ghi khống trị giá chưa thuế 2.814 tỷ đồng, thuế GTGT là 356 tỷ đồng, tổng trị giá là 3.171 tỷ đồng.

Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết, qua đấu tranh, Hiền khai nhận sử dụng thêm 326 pháp nhân của các công ty “ma”; sử dụng 28 tài khoản ngân hàng để luân chuyển dòng tiền, hợp thức hóa việc mua bán trái phép hóa đơn với số tiền hơn 3.800 tỷ đồng.

Hiện, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP. Hồ Chí Minh đang tiếp tục khẩn trương đấu tranh, mở rộng điều tra vụ án làm rõ hành vi phạm tội của tất cả các đối tượng liên quan; điều tra, làm rõ các cá nhân, tổ chức đã mua, sử dụng hoá đơn, chứng từ của băng nhóm này để thực hiện các hành vi phạm tội khác.

Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nâng cao tính răn đe

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, để phòng, chống các hành vi mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, xuất khống hóa đơn..., Cục Thuế đã chỉ đạo toàn ngành chuyển mạnh sang quản lý rủi ro trên nền tảng dữ liệu; khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế, hoàn thuế và thông tin phối hợp liên ngành để nhận diện người nộp thuế rủi ro cao, đối chiếu, kiểm soát hồ sơ hoàn thuế bất thường, xác minh doanh nghiệp bỏ địa chỉ, doanh nghiệp trung gian, giao dịch không phù hợp với quy mô thực tế. Đồng thời, kịp thời ngừng sử dụng hóa đơn, cưỡng chế hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.

Đối với ứng dụng Cảnh báo hóa đơn điện tử vượt ngưỡng an toàn, sau khi triển khai trên toàn quốc từ ngày 14/6/2023, kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét trong nhận diện, kiểm soát rủi ro và xử lý vi phạm về hóa đơn điện tử. Tính đến tháng 6/2026, ứng dụng ghi nhận 135.356 người nộp thuế thuộc diện cảnh báo sử dụng hóa đơn điện tử; qua xử lý, 62.210 người nộp thuế được xác định không rủi ro, 171.362 người nộp thuế được tạm dừng cảnh báo theo hệ số K, 202 người nộp thuế được yêu cầu giải trình; đồng thời tăng thu hơn 8,92 tỷ đồng, thay đổi trạng thái hoạt động của 1.921 người nộp thuế và chuyển 140 người nộp thuế sang cơ quan điều tra.

Đối với ứng dụng Đối chiếu dữ liệu tờ khai thuế GTGT với dữ liệu hóa đơn điện tử, trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã ghi nhận 2.760 tỷ đồng thuế GTGT đầu ra thiếu được bổ sung và 2.559 tỷ đồng thuế GTGT đầu vào thừa được điều chỉnh. Qua kiểm tra, xác định 3.223 người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, 3.372 người nộp thuế tạm dừng hoạt động, 2.566 người nộp thuế đã dừng hoạt động và đang làm thủ tục dừng hoạt động, 109 người nộp thuế chuyển hồ sơ sang công an. Kết quả này cho thấy hiệu quả của việc khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử trong phát hiện sai lệch kê khai, kiểm soát rủi ro khấu trừ thuế GTGT và phòng, chống thất thu ngân sách.

Ngoài ra, Cục Thuế triển khai đánh giá người nộp thuế rủi ro hóa đơn trên ứng dụng TPR từ tháng 1/2026. Đến nay, ứng dụng đưa ra 126.245 người nộp thuế rủi ro cao. Theo đó, 225 doanh nghiệp đã bị xử lý, với số tiền xử lý vi phạm 18,6 tỷ đồng; 11.085 người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; 6.577 người nộp thuế tạm dừng hoạt động, 6.717 người nộp thuế đã dừng hoạt động và đang làm thủ tục dừng hoạt động, 474 người nộp thuế chuyển hồ sơ sang công an.

Ông Mai Sơn cho biết, thời gian tới, toàn ngành Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chí cảnh báo rủi ro hóa đơn điện tử; mở rộng đối chiếu dữ liệu hóa đơn, kê khai, hoàn thuế, dòng tiền và giao dịch của người nộp thuế; tăng cường phối hợp với công an, hải quan, ngân hàng, đăng ký kinh doanh và các cơ quan liên quan; đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, phân tích chuỗi giao dịch để phát hiện sớm rủi ro, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nâng cao tính răn đe và bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời vào ngân sách nhà nước.