Nâng hiệu quả thu hồi tiền thuế nợ

Thông tin về công tác thu hồi nợ thuế, đại diện Cục Thuế cho biết, hiện toàn ngành đã thu hồi được 99,3 nghìn tỷ đồng nợ thuế; tỷ lệ thu nợ có khả năng thu của năm trước chuyển sang đạt 57,2%. Trong đó, Thuế TP. Hải Phòng, Thuế tỉnh Lai Châu và Thuế TP. Huế đang dẫn đầu với tỷ lệ thu nợ đạt trên 80%, đạt chỉ tiêu thu nợ năm 2026 được Cục Thuế giao.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Thuế, khoảng cách kéo giảm nợ thuế giữa các địa phương còn lớn. Theo đó, toàn ngành cần tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tiền thuế nợ, hướng tới mục tiêu chiến lược thu đạt từ 90% nợ có khả năng thu thời điểm 31/12 năm trước chuyển sang vào năm 2030.

Cán bộ ngành Thuế hoạt động nghiệp vụ. Ảnh: Đức Thanh

Theo thống kê của Cục Thuế, tính đến cuối tháng 9/2026, tổng số tiền thuế nợ toàn ngành quản lý là 223,6 nghìn tỷ đồng, giảm 9,8% so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, kết quả giữa các địa phương còn phân hóa, trong đó, mới có 12/34 địa phương giảm nợ.

Trong đó, Thuế TP. Cần Thơ là đơn vị dẫn đầu về tỷ lệ kéo giảm nợ thuế so với nợ tại thời điểm cuối năm 2025. Theo thống kê của Thuế TP. Cần Thơ, 9 tháng năm 2026, đơn vị thu được 2.810 tỷ đồng tiền thuế nợ; trong đó, thu nợ năm trước chuyển sang là 1.804 tỷ đồng, thu nợ năm 2026 là 1.006 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Văn Trường, Phó Trưởng Thuế TP. Cần Thơ cho biết, để đạt được kết quả nêu trên, đơn vị đã ban hành 75.243 lượt thông báo nợ thuế, đăng công khai 35.296 lượt thông tin nợ thuế và ban hành 8.836 quyết định cưỡng chế tiền thuế nợ. Ngoài ra, Thuế TP. Cần Thơ đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với 1.045 cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, với số tiền 1.830 tỷ đồng.

Sau Thuế TP. Cần Thơ, địa phương có tỷ lệ nợ thuế giảm là Thuế tỉnh Gia Lai, Thuế tỉnh An Giang, Thuế tỉnh Ninh Bình, Thuế TP. Hồ Chí Minh, Thuế TP. Hải Phòng, Thuế tỉnh Quảng Ngãi, Thuế tỉnh Đắk Lắk…

Theo đánh giá của lãnh đạo Cục Thuế, công tác thu nợ đạt được kết quả khả quan, song tỷ lệ nợ còn cao so với kế hoạch đề ra từ đầu năm. Trong đó, phần lớn số nợ thuế đến từ các khoản thuế, tiền thuê đất đang được gia hạn thời hạn nộp.

Đại diện Cục Thuế cho biết, thực hiện Nghị định số 245/2026/NĐ-CP về gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2026, ước tổng số tiền thuế và tiền thuê đất được gia hạn là khoảng 125.000 tỷ đồng. Việc gia hạn thời gian nộp thuế chỉ làm thay đổi thời điểm thực hiện nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước, không làm thay đổi số thuế phải nộp.

Tuy nhiên, trong thời gian được gia hạn, số thuế bắt buộc phải hạch toán vào khoản nợ, dẫn đến số nợ thuế tăng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, sau khi hết thời hạn được gia hạn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế với ngân sách cũng dẫn đến tình trạng nợ thuế tăng.

Để kéo giảm nợ thuế, lãnh đạo Cục Thuế chỉ đạo toàn ngành tiếp tục phân loại chính xác từng khoản nợ, tập trung thu hồi các khoản nợ có khả năng thu, các khoản nợ lớn và nợ liên quan đất đai. Đặc biệt, áp dụng đầy đủ, kịp thời các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế, kiểm soát chặt nợ mới phát sinh; không để nợ kéo dài, tăng nợ do nguyên nhân chủ quan của cơ quan thuế, gắn kết quả thu hồi và kiểm soát nợ với trách nhiệm của đơn vị, người đứng đầu.

Tái thiết kế toàn bộ quy trình nghiệp vụ quản lý nợ thuế

Quay trở lại với mục tiêu kéo giảm tỷ lệ nợ đọng về thuế, phí so với tổng số thu ngân sách nhà nước Bộ Tài chính giao cho ngành Thuế tại Kế hoạch cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đó, Bộ Tài chính đặt mục tiêu tỷ lệ tổng tiền thuế nợ đến thời điểm 31/12 hàng năm so với số thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước thu được trong năm không vượt quá 7%; tỷ lệ nợ đọng về thuế, phí so với tổng số thu ngân sách nhà nước không vượt quá 5%; tỷ lệ thu nợ trên nợ có khả năng thu thời điểm 31/12 năm trước chuyển sang đạt tối thiểu 90%.

Để đạt được mục tiêu trên, giải pháp Bộ Tài chính đặt ra cho ngành Thuế là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và quy trình nghiệp vụ về quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế theo hướng hiện đại, phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội, yêu cầu chuyển đổi số và thông lệ quốc tế; đồng thời tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và khả năng thu hồi nợ thuế.

Đồng thời, tích hợp và hoàn thiện nội dung quản lý nợ, cưỡng chế nợ thuế trong Đề án tổng thể tái thiết kế quy trình nghiệp vụ quản lý thuế theo hướng số hóa, tự động hóa và quản lý tập trung trên nền tảng dữ liệu; đẩy mạnh áp dụng quản lý rủi ro trong toàn bộ quy trình quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế; xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số phân loại nợ thuế và đánh giá mức độ tuân thủ của người nộp thuế để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Bộ Tài chính yêu cầu ngành Thuế kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ công chức làm công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế tại cơ quan thuế các cấp; tăng cường đào tạo chuyên sâu về quản lý rủi ro, phân tích dữ liệu, kỹ năng xử lý nợ và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nợ thuế.

Đặc biệt, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và tự động hóa trong công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế; nâng cấp các ứng dụng quản lý nợ, kết nối và chia sẻ dữ liệu với ngân hàng, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan xuất nhập cảnh và các tổ chức liên quan nhằm nâng cao hiệu quả theo dõi, thu hồi và cưỡng chế nợ thuế.