Hoạt động xuất nhập khẩu, vận tải và logistics ngày càng phát triển kéo theo nguy cơ các đối tượng lợi dụng doanh nghiệp, hàng hóa thương mại hợp pháp để mua bán, vận chuyển trái phép ma túy và tiền chất. Các thủ đoạn như sử dụng pháp nhân doanh nghiệp, khai báo không chính xác tên hàng, thành phần hóa chất hoặc lợi dụng nhiều khâu trung gian trong chuỗi vận chuyển đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác kiểm soát của lực lượng Hải quan.
Trước thực tế đó, Chi cục Hải quan khu vực XIV xác định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với công tác kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Ông Hồ Văn Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XIV nhấn mạnh: "Chi cục Hải quan khu vực XIV đã quán triệt đến toàn thể công chức, người lao động các chủ trương, kế hoạch và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và Cục Hải quan về tăng cường đấu tranh phòng, chống ma túy, kiểm soát tiền chất trong tình hình mới”.
Trên cơ sở đó, Chi cục tập trung thu thập, phân tích thông tin, nhận diện các tuyến, đối tượng và mặt hàng có nguy cơ cao. Tại cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, công tác kiểm soát chú trọng hàng hóa, phương tiện vận tải, hành lý hành khách xuất nhập cảnh. Trong khi đó, tại cảng Quy Nhơn và khu vực duyên hải, lực lượng Hải quan tăng cường giám sát các lô hàng hóa chất, tiền chất, nguyên liệu dược phẩm và những mặt hàng có khả năng bị lợi dụng để sản xuất trái phép chất ma túy.
Đối với địa bàn cảng Quy Nhơn, các mặt hàng như khoáng sản, xăng dầu, hóa chất, đá xây dựng, phế liệu được đưa vào diện chú ý trong công tác quản lý rủi ro. Những phương thức, thủ đoạn cần kiểm soát gồm lợi dụng hình thức tạm nhập tái xuất, vận chuyển nội địa, khai báo sai tên hàng, chủng loại, mã số HS hoặc sang mạn, chuyển tải trái phép trên biển.
Chi cục đồng thời rà soát hoạt động của doanh nghiệp xuất nhập khẩu hóa chất, tiền chất, nguyên liệu sản xuất thuốc và các loại máy móc, thiết bị có nguy cơ bị sử dụng vào mục đích sản xuất trái phép chất ma túy. Đây là nhóm hàng có tính chất đặc thù bởi nhiều loại hóa chất, nguyên liệu và thiết bị được sử dụng phổ biến trong sản xuất, kinh doanh hợp pháp. Do đó, việc kiểm soát phải dựa trên phân tích thông tin, đánh giá rủi ro để phát hiện đúng dấu hiệu nghi vấn, tránh kiểm tra dàn trải.
Cùng với các biện pháp nghiệp vụ, đơn vị sử dụng máy phát hiện ma túy cầm tay, vali thử nhanh ma túy trong quá trình kiểm tra, soi chiếu hàng hóa và hành lý. Việc kết hợp phương tiện kỹ thuật với thông tin nghiệp vụ góp phần nâng cao khả năng phát hiện các thủ đoạn cất giấu, vận chuyển trái phép chất ma túy.
 |
| Hải quan cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh phối hợp các lực lượng chức năng kiểm tra xe qua cửa khẩu. Ảnh: Lạc Nguyên |
Với địa bàn quản lý rộng, kết nối từ biên giới Tây Nguyên đến cảng biển, Chi cục Hải quan khu vực XIV xác định phối hợp giữa các lực lượng là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống ma túy.
Theo đó, đơn vị duy trì trao đổi thông tin với lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy thuộc Công an hai tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Bộ đội Biên phòng và các đơn vị thuộc lực lượng Hải quan. Nội dung phối hợp tập trung vào thông tin về đối tượng, đường dây nghi vấn, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm và những hoạt động xuất nhập khẩu có dấu hiệu rủi ro.
Tại tuyến biên giới Gia Lai - Ratanakiri (Campuchia), Hải quan cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh duy trì trao đổi thông tin với cơ quan chức năng phía Campuchia thông qua cơ chế phối hợp tại cặp cửa khẩu Lệ Thanh - Oyadav và hoạt động của Văn phòng BLO tỉnh Gia Lai. Việc chia sẻ thông tin về đối tượng nghi vấn, phương thức hoạt động và các mặt hàng có nguy cơ bị lợi dụng giúp các lực lượng chủ động hơn trong nhận diện, ngăn chặn vi phạm.
Tại Đắk Lắk, công chức Hải quan tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành về hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, phối hợp với Công an và cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu hóa chất, tiền chất.
Sự phối hợp giữa Hải quan và Bộ đội Biên phòng cũng được duy trì trong tuần tra, kiểm soát địa bàn. Thượng tá Nguyễn Văn Hùng, Hải đoàn Biên phòng 48 - Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho biết: “Thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực XIV và Hải đoàn Biên phòng 48 đã thực hiện tốt quy chế phối hợp, trong đó đã chia sẻ các thông tin cần thiết, tổ chức phối hợp tuần tra kiểm soát, tuyên truyền về phòng chống ma túy… nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, kiểm soát chặt chẽ địa bàn”.
Bên cạnh kết quả đạt được, Chi cục cũng nhìn nhận những khó khăn do địa hình biên giới phức tạp, lực lượng chuyên trách còn mỏng, trang thiết bị chuyên dùng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, trong khi phương thức, thủ đoạn của tội phạm ngày càng đa dạng, tinh vi.
Để nâng cao hiệu quả kiểm soát, đơn vị đề xuất tăng cường trao đổi thông tin giữa các lực lượng trong nước và phía Campuchia, nghiên cứu thiết lập đường dây nóng hoặc kênh liên lạc điện tử bảo mật giữa các đầu mối chức năng. Đồng thời, chú trọng xây dựng cơ chế cảnh báo sớm, kết nối thông tin giữa cửa khẩu, nội địa và cảng biển; nâng cao năng lực nhận diện ma túy mới, tiền chất và các thủ đoạn lợi dụng thương mại điện tử, bưu chính, chuyển phát nhanh./.
