Lấy đầu tư công làm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế

Tại Hội nghị sơ kết toàn quốc thực hiện nhiệm vụ tài chính - ngân sách, đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, nhiều ý kiến đại biểu đánh giá, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh và khó dự đoán, ngành Tài chính đã triển khai một khối lượng công việc rất lớn, từ xây dựng thể chế, điều hành tài chính - ngân sách, thúc đẩy đầu tư công đến phát triển doanh nghiệp, thị trường vốn, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Những kết quả đạt được đã góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng để nền kinh tế tăng tốc.

Ông Lê Long - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, ngành Thuế đã tổ chức triển khai nhiệm vụ công tác thuế 6 tháng đầu năm theo chu trình quản trị thống nhất gồm 4 khâu: đổi mới nhận thức - triển khai các biện pháp quản lý, phục vụ người nộp thuế - tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế - kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.

Nguồn: Cục Thuế. Đồ họa: Phương Anh

Nhờ triển khai đồng bộ các chu trình nêu trên, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước ngành Thuế thực hiện đạt 1.390.213 tỷ đồng, bằng 62% dự toán, tăng 17,3% so với cùng kỳ. Trong đó, thu từ khu vực sản xuất kinh doanh tiếp tục là động lực chính, đóng góp 54,8% tổng thu; có 10/20 khoản thu sắc thuế đạt khá.

Theo thống kê của ngành Thuế, 6 tháng đầu năm, có 20/34 địa phương có số thu đạt khá so dự toán (đạt trên 58%); 32/34 địa phương có tăng trưởng thu so với cùng kỳ. Điều này cho thấy, các địa phương đóng vai trò là “chân đế” tạo nên nguồn thu ngân sách vững chắc, khai thác và phân bổ nguồn lực hiệu quả, từ đó đảm bảo an toàn vĩ mô và thúc đẩy nền kinh tế tăng tốc.

Về phía TP. Hà Nội, ông Nguyễn Ngọc Tú - Giám đốc Sở Tài chính TP. Hà Nội cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm với yêu cầu cao về tăng trưởng. Thành phố Hà Nội đã xác định đầu tư công là một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và tạo sức lan tỏa thu hút đầu tư xã hội.

Kế hoạch vốn đầu tư công của Hà Nội năm 2026 là 126.000 tỷ đồng và được bổ sung thêm 31 tỷ đồng từ nguồn tăng thu. Quy mô vốn tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025, tạo áp lực lớn đối với công tác điều hành ngân sách và tổ chức thực hiện.

Theo đó, ngay từ đầu năm, thành phố đã ban hành kế hoạch thúc đẩy giải ngân, giao chỉ tiêu KPI cho các chủ đầu tư, sở, ngành; đồng thời bám sát tiến độ từng dự án, từng địa phương và chủ đầu tư. Qua quá trình triển khai, Hà Nội xác định giải phóng mặt bằng là khó khăn lớn nhất.

Ông Nguyễn Ngọc Tú cho biết, nhiều dự án được triển khai tại khu vực dân cư đông đúc, trong khi quỹ nhà, đất tái định cư chưa hoàn thiện, chưa kịp thời đáp ứng nhu cầu của người dân. Thủ tục đầu tư và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng phải điều chỉnh do chi phí tăng, chính sách thay đổi hoặc phải áp dụng cơ chế đặc thù.

Hà Nội đồng thời triển khai nhiều dự án trọng điểm, dự án quy mô lớn trong và ngoài ngân sách, khiến nhu cầu về đất, cát và các loại vật liệu tăng đột biến. Nhiều dự án còn chịu tác động của biến động giá, ảnh hưởng đến tiến độ, thậm chí phải tạm dừng thi công...

Để khắc phục, Hà Nội yêu cầu các cơ quan, đơn vị lập kế hoạch chi tiết về giải ngân và giải phóng mặt bằng theo tuần, tháng; gắn kết quả thực hiện với đánh giá cán bộ và trách nhiệm người đứng đầu. Thành phố thực hiện kiểm đếm tiến độ thường xuyên và áp dụng chế tài đối với các đơn vị chậm giải ngân hai tháng liên tiếp.

Tăng kết nối vùng tạo động lực phát triển

Từ điểm cầu TP. Hồ Chí Minh, ông Trương Tấn Vũ - Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết, thành phố xác định khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài giữ vai trò quan trọng đối với vị thế trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời góp phần kết nối vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với các chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn FDI. Trong 6 tháng đầu năm, tổng vốn đăng ký đạt gần 7,5 tỷ USD, bằng 190% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 68,1% kế hoạch năm. Lũy kế đến ngày 30/6/2026, thành phố có hơn 146,8 tỷ USD vốn FDI còn hiệu lực với 21.351 dự án.

Trong thời gian tới, thành phố cần thu hút thêm tối thiểu khoảng 3,5 tỷ USD để hoàn thành mục tiêu. Theo ông Trương Tấn Vũ, việc hoàn thành chỉ tiêu không thể chỉ dựa vào vốn đăng ký mà phải gắn với nâng cao tỷ lệ giải ngân, rút ngắn thời gian đưa dự án vào hoạt động và tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

TP. Hồ Chí Minh xác định chuyển từ thu hút vốn theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư theo chuỗi giá trị; từ cạnh tranh bằng ưu đãi riêng lẻ sang cạnh tranh bằng môi trường đầu tư, hạ tầng, nhân lực, dịch vụ hỗ trợ và năng lực đồng hành của chính quyền.

Cùng với tăng cường hậu kiểm về tiến độ, công nghệ, môi trường, lao động, sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính, thành phố sẽ tiếp tục tháo gỡ vướng mắc liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng và các thủ tục chuyên ngành; công khai thông tin quy hoạch, quỹ đất, danh mục dự án và lĩnh vực ưu tiên.

Cùng tham gia thảo luận, bà Trần Thị Thanh Tâm - Giám đốc Sở Tài chính Đà Nẵng cho biết, thương mại, dịch vụ chiếm gần 55% cơ cấu kinh tế của thành phố. Trong 6 tháng đầu năm, Đà Nẵng tăng trưởng xấp xỉ 5,2%. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm, thành phố phải đạt mức tăng trên 12% trong quý III và 13% trong quý IV.

Bên cạnh những động lực hiện có, thành phố tập trung triển khai Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế. Đà Nẵng đã xúc tiến, chấp thuận chủ trương đầu tư 4 dự án lớn tại các khu chức năng có tổng quy mô hơn 1.000 ha, phấn đấu cơ bản hoàn thành đầu tư hạ tầng vào cuối năm 2027.

TP. Đà Nẵng đang chuẩn bị mở rộng Khu thương mại tự do về phía nam, kết nối với sân bay và hệ thống đường cao tốc. Đà Nẵng cũng đã lựa chọn nhà đầu tư xây dựng bến cảng tổng hợp, bến cảng nước sâu Liên Chiểu và chuẩn bị chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 6 bến cảng logistics trong khu vực.

Để triển khai các mô hình mới, thành phố đang phối hợp với Bộ Tài chính và cơ quan hải quan xây dựng hệ thống điều hành, giám sát hoạt động hải quan tại Khu thương mại tự do; đồng thời rà soát, lựa chọn dự án để thu hút các quỹ đầu tư quốc tế.

Đà Nẵng kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục hỗ trợ về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi; hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư. Thành phố cũng đề nghị được hướng dẫn cụ thể trong quá trình triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do và thực hiện các quy định liên quan đến hoạt động lấn biển.