Chủ động từ sớm, linh hoạt trong điều hành giá

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), mặc dù giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, nguồn cung trong nước vẫn cơ bản được bảo đảm, không để xảy ra gián đoạn hay thiếu hụt trên diện rộng. Đây là kết quả của quá trình điều hành linh hoạt, kết hợp nhiều công cụ chính sách cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Ngay từ sớm, Bộ Công thương đã liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên toàn quốc, yêu cầu duy trì hoạt động kinh doanh thông suốt trong mọi tình huống.

Hai nhà máy Dung Quất và Nghi Sơn tiếp tục vận hành ổn định, thậm chí Dung Quất duy trì công suất trên 100%, bảo đảm cung ứng theo hợp đồng với các doanh nghiệp đầu mối.

Đồng thời, cơ quan quản lý chủ động rà soát, sửa đổi và hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, qua đó củng cố nguồn cung phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Trong điều hành giá, Chính phủ không áp dụng một công cụ đơn lẻ mà phối hợp linh hoạt giữa các chính sách tài khóa, tài chính và quản lý thị trường. Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tiếp tục được sử dụng như một “bộ đệm” quan trọng, giúp giảm biên độ tăng của giá bán lẻ trong nước khi thị trường thế giới biến động mạnh. Song song với đó, các công cụ thuế, phí cũng được điều chỉnh hợp lý nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đáng chú ý, Chính phủ đã thể hiện rõ tư duy điều hành chủ động, không “chạy theo” thị trường mà đi trước một bước trong kiểm soát rủi ro. Hàng loạt cuộc họp, công điện và chỉ đạo điều hành được ban hành trong thời gian ngắn, nhằm ứng phó kịp thời với những diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng quốc tế.

Hai nhà máy Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng khoảng 65 - 70% nhu cầu phân phối xăng dầu trên toàn quốc. Ảnh: An Thư

Phối hợp đa công cụ, giữ nhịp thị trường và hướng tới bền vững

Mục tiêu xuyên suốt được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh là không để thiếu xăng dầu trong bất cứ hoàn cảnh nào, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực tới nền kinh tế, tránh đứt gãy chuỗi cung ứng và bảo đảm đời sống người dân. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là định hướng dài hạn trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc hoàn thiện cơ chế điều hành giá theo hướng linh hoạt hơn. Điển hình, tại cuộc họp Thường trực Chính phủ sáng 20/3 về nguồn kinh phí hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng đã đồng ý về chủ trương ứng ngân sách nhà nước (từ nguồn tăng thu năm 2025) cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, với cơ chế hoàn trả sau khi thị trường ổn định. Trước đó, ngày 19/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 55/NQ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 36/NQ-CP, cho phép điều hành giá xăng dầu linh hoạt hơn theo biến động thị trường.

Theo quy định mới, khi giá cơ sở của một mặt hàng xăng dầu phổ biến tăng từ 15% trở lên so với kỳ điều hành trước, Bộ Công thương sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính điều chỉnh giá và công bố ngay, không chờ kỳ điều hành định kỳ. Ngược lại, khi giá giảm từ 10% trở lên, việc điều chỉnh cũng được thực hiện kịp thời.

Ông Phạm Văn Bình - Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương trong điều hành giá xăng dầu theo các quy định hiện hành. Trước biến động phức tạp của thị trường, việc triển khai cơ chế điều hành linh hoạt, cho phép điều chỉnh kịp thời khi giá biến động mạnh, qua đó góp phần ổn định thị trường.

PGS. TS Nguyễn Thường Lạng - Chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế nhận định, việc ứng ngân sách hỗ trợ Quỹ bình ổn tạo “vùng đệm” trước biến động giá dầu, vừa ổn định thị trường ngắn hạn vừa không làm méo mó tín hiệu giá. Đồng thời, nâng ngưỡng điều chỉnh từ 7% lên 15% giúp giảm độ trễ chính sách, tăng tính linh hoạt và hạn chế lệch pha giá trong nước so với thế giới. Ở góc độ điều hành, đây là bước chuyển từ tư duy kiểm soát cứng sang quản trị linh hoạt, có kiểm soát. Đây cũng là một yêu cầu tất yếu trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại.

Việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% giúp giảm chi phí đầu vào và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn cung. Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát thị trường được siết chặt nhằm ngăn chặn đầu cơ, găm hàng, buôn lậu, góp phần ổn định tâm lý thị trường.

Không chỉ dừng ở điều hành ngắn hạn, Chính phủ còn đẩy mạnh các giải pháp dài hạn như tiết kiệm năng lượng, phát triển giao thông điện, khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học và nghiên cứu các nguồn năng lượng mới. Đây là hướng đi nhằm giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.