Việc đánh giá thị trường qua chỉ số đại diện là VN-Index trong giai đoạn xung đột địa chính trị này không phản ánh hết sự sôi động cũng như rủi ro của thị trường. Có nhiều nhóm cổ phiếu tăng trưởng rất tốt trong giai đoạn xung đột này, tiêu biểu là các cổ phiếu hàng hóa cơ bản. Ngược lại, có những cổ phiếu/nhóm cổ phiếu bị ảnh hưởng cả về yếu tố cơ bản lẫn sự xa lánh của nhà đầu tư như cổ phiếu ngân hàng.

Về nhóm hưởng lợi, tuần qua HPG tăng 8,5% giá trị và là cổ phiếu đẩy VN-Index tới 4,7 điểm, tức là gần như duy nhất mã này tạo điểm cho chỉ số, còn toàn bộ các mã khác bù trừ với nhau là hết. HPG đại diện cho nhóm cổ phiếu thép tăng trưởng rất tốt, nhưng các cổ phiếu còn lại không đóng góp tích cực cho chỉ số vì vốn hóa nhỏ, chứ không phải tăng kém. Ví dụ NKG cũng tăng 18% trong tuần, HSG tăng 13,8%, còn nhiều hơn HPG.

Chỉ số VN-Index vẫn đang trong giai đoạn đi ngang, nhưng tiệm cận đỉnh cao lịch sử thay vì tiệm cận đáy ngắn hạn.

Về nhóm bất lợi, cổ phiếu ngân hàng đáng chú ý nhất khi xuất hiện phiên bán tháo ngày 2/3 cùng với việc thị trường đón nhận thông tin Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng rà soát ảnh hưởng do các ngân hàng Nga bị loại ra khỏi hệ thống SWIFT. Mặc dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Nga và Ukraine không lớn, nhưng mức độ ảnh hưởng là có. Ngoài ra còn có các yếu tố khác như kiều hối, dịch vụ du lịch...

Nói tóm lại, nhóm cổ phiếu ngân hàng tuần qua phản ánh rõ nét nhất những tác động trực tiếp từ cuộc xung đột. Trong tổng số 27 cổ phiếu ngân hàng trên các sàn, thì tuần qua tới 24 mã giảm giá, chỉ còn KLB, SSB tăng và BAB đứng im. Phía giảm không có gì bất ngờ khi các mã như EIB, PGB giảm nhiều nhất, tương ứng 9,74% và 5,97%.

Mặc dù sau phiên bán tháo ngày 2/3 thì đa số cổ phiếu ngân hàng đều phục hồi. Tuy vậy hai phiên tăng cuối tuần chỉ có vài cổ phiếu san bằng được mức giảm của phiên bán tháo. Ngoài ra thanh khoản chung của nhóm ngân hàng cũng suy yếu đáng kể. Thống kê với các cổ phiếu nhóm này trên HoSE thì phiên bán tháo ngày 2/3 giao dịch vọt lên 8,56 ngàn tỷ đồng, nhưng hai ngày kế tiếp hồi giá, giao dịch trung bình chỉ 4,46 ngàn tỷ đồng/ngày, giảm gần một nửa. Việc thanh khoản tăng vọt lúc giá giảm và sụt giảm mạnh khi giá phục hồi cho thấy những nhà đầu tư cắt lỗ tháo chạy vẫn chưa đủ tự tin để quay lại.

Đáng tiếc là nhóm này có ảnh hưởng rất lớn đến VN-Index và tuần qua trong 10 mã khiến chỉ số này mất điểm nhiều nhất, có tới 7 mã ngân hàng. Cả sàn HoSE trong tuần chỉ có 124 cổ phiếu giảm giá so với tuần trước nhưng tới 246 cổ phiếu tăng giá. Thế nhưng như mới chỉ ra ở trên, HPG chiếm gần như toàn bộ mức tăng của chỉ số trong tuần, nghĩa là 245 cổ phiếu tăng giá còn lại bị triệt tiêu toàn bộ với 124 cổ phiếu giảm. Ảnh hưởng vốn hóa của nhóm ngân hàng là rất rõ ràng.

VN-Index tuần qua cũng có thành công, là duy trì được trên mốc tâm lý 1.500 điểm sau khi để mất trong 5 phiên từ này 24/2. Đồng thời, thanh khoản có tuần tăng thứ hai liên tục trên HoSE, đạt 26,7 ngàn tỷ đồng giá trị khớp lệnh, cao nhất 6 tuần. Về mặt kỹ thuật, nếu coi biên độ dao động từ đỉnh lịch sử 1.536,24 điểm tới đáy ngắn hạn gần nhất hồi tháng 1 vừa qua – tại 1.424,65 điểm – thì một nửa vùng dao động tương đương 1.480,45 điểm. Nói đơn giản thì VN-Index hiện đã vượt lên nửa cao hơn của vùng dao động đi ngang và trong tình huống đó, cơ hội để kiểm tra cận trên (tức là đỉnh lịch sử ) sẽ cao hơn cơ hội kiểm tra cận dưới (vùng đáy).

Dĩ nhiên ngoài yếu tố kỹ thuật của bản thân VN-Index, điều quan trọng hơn là các diễn biến giá của những cổ phiếu có khả năng điều tiết chỉ số này. Cổ phiếu ngân hàng là nhóm quan trọng nhất lúc này, vì hai phiên bắt đáy phục hồi cuối tuần qua có thể là tín hiệu chạm đáy, nhưng cũng có thể không. Đầu tuần tới nhóm này sẽ bước vào chu kỳ T+3 đầu tiên của khối lượng bắt đáy bán tháo hôm 2/3 về tài khoản. Nếu cổ phiếu ngân hàng tiếp tục giảm thủng đáy ngày 2/3 thì rủi ro cao là xu hướng giảm vẫn tiếp diễn.

Thực ra dù không có bùng nổ xung đột Nga – Ukraine thì nhóm ngân hàng cũng đã trong xu hướng điều chỉnh ngắn hạn rồi. Phần lớn cổ phiếu nhóm này có đỉnh trong tháng 1 hoặc đầu tháng 2 vừa qua. Vì vậy xu hướng điều chỉnh sẽ cần thiết đạt đến ngưỡng nhất định mới khiến nhà đầu tư “tham lam” trở lại, đặc biệt sau khi đã trải qua xu hướng tăng rất tốt cuối năm 2021. Nếu cổ phiếu ngân hàng chạm đáy và phục hồi, cơ hội sẽ rất lớn để VN-Index vượt qua đỉnh lịch sử, vì hiện tại dù thiếu sức mạnh từ nhóm này, chỉ số cũng đã đang trên đường tiệm cận đỉnh lịch sử.