Nâng chất hàng hóa thị trường

Theo báo cáo của Bộ Tài chính về giải pháp điều hành chính sách tài khóa và định hướng phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và tài sản mã hóa năm 2026, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng thị trường vốn Việt Nam phát triển ổn định, an toàn, hiệu quả và bền vững, từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, gắn với hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng hàng hóa, tái cấu trúc nhà đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng thị trường.

Ảnh: Đức Thanh.

Một trong những định hướng lớn là tiếp tục rà soát, sửa đổi và bổ sung hệ thống pháp luật về đầu tư theo hướng minh bạch, thống nhất, đặc biệt liên quan đến quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Việc điều chỉnh tỷ lệ sở hữu được đặt trong khuôn khổ bảo đảm an ninh, quốc phòng và các lĩnh vực hạn chế nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn quốc tế tham gia thị trường. Cùng với đó, chính sách thuế được nghiên cứu hoàn thiện theo hướng tạo cơ chế ưu đãi phù hợp cho các định chế quỹ, qua đó thúc đẩy phát triển nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp theo thông lệ quốc tế.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện Nghị định về phát hành và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, nhằm hướng tới một thị trường vận hành ổn định, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Song song với đó, lộ trình hiện đại hóa thị trường được đẩy mạnh thông qua việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cơ sở từ năm 2027, góp phần nâng cao an toàn hệ thống, tăng cường quản trị rủi ro và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Bộ Tài chính cũng nghiên cứu các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời thúc đẩy nâng định mức tín nhiệm quốc gia.

Cơ sở hàng hóa trên thị trường được định hướng đa dạng hóa thông qua việc thúc đẩy chào bán ra công chúng gắn với niêm yết, cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước, thu hút doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI tham gia niêm yết. Cùng với cổ phiếu, thị trường được mở rộng sang các sản phẩm mới như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, các sản phẩm phái sinh như quyền chọn chỉ số và hợp đồng tương lai vàng.

Bên cạnh đó, ngành quỹ được chú trọng phát triển song hành với tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, tăng cường đào tạo và phổ biến kiến thức, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp, hướng tới hình thành lớp nhà đầu tư dài hạn.

Thị trường vốn lấy lại đà tăng

Về diễn biến thị trường trong năm 2025, thị trường chứng khoán duy trì trạng thái ổn định và đóng vai trò hỗ trợ phục hồi tăng trưởng kinh tế. Tính đến ngày 31/12/2025, chỉ số VN-Index tăng 40,9% và HNX-Index tăng 9,4% so với cuối năm 2024. Vốn hóa thị trường cổ phiếu trên ba sàn HOSE, HNX và UPCoM đạt gần 9,99 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 86,7% GDP ước tính năm 2024, tăng hơn 39% so với cuối năm trước.

Đồ hoạ: Thu Hương.

Thanh khoản thị trường cải thiện rõ rệt, với giá trị giao dịch bình quân cổ phiếu đạt hơn 29.200 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 39%, trong khi giá trị giao dịch bình quân trái phiếu niêm yết đạt gần 14.850 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 25,8%. Thị trường chứng khoán phái sinh tiếp tục duy trì quy mô ổn định, với khối lượng giao dịch bình quân trên 244 nghìn hợp đồng mỗi phiên, tăng 15,7% so với năm 2024.

Hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán trong năm 2025 ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ. Tổng vốn huy động đạt khoảng 1,122 triệu tỷ đồng, tăng gần 32% so với năm 2024. Trong đó, huy động qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng, trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu quốc tế và chào bán cổ phiếu riêng lẻ đạt hơn 187 nghìn tỷ đồng; phát hành trái phiếu chính phủ đạt gần 378 nghìn tỷ đồng; còn phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt khoảng 557 nghìn tỷ đồng, tăng gần 28%.

Khung pháp lý và hạ tầng thị trường tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ. Việc Quốc hội thông qua Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, cùng với Nghị định số 245/2025/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, đã góp phần đơn giản hóa quy trình phát hành, niêm yết, rút ngắn thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch, tạo thuận lợi cho hoạt động IPO và huy động vốn.

Các sửa đổi này giúp nâng cao tính minh bạch, chất lượng công ty đại chúng, tăng cường giám sát và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Đồng thời, hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức vận hành từ ngày 5/5/2025, tạo nền tảng quan trọng cho hiện đại hóa thị trường.

Đáng chú ý, việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, đánh dấu bước phát triển quan trọng sau hơn 25 năm hình thành và phát triển. Sự kiện này góp phần nâng cao vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế, đồng thời mở ra triển vọng thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tới.