Phát biểu tại hội trường, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) ghi nhận, trong năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, giữa nhiều cú sốc bên ngoài, GDP 9 tháng vẫn tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%.
Thị trường chứng khoán được nâng hạng, thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả thời gian lẫn chi phí. “Cử tri và nhân dân phấn khởi, tin tưởng nền móng đã được đặt”, đại biểu nói.
Trên nền tảng đó, đại biểu đặt câu hỏi cho năm 2027: “Lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài?”.
 |
| Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) |
Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, nền kinh tế hiện dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng. Tín dụng đã đạt khoảng 155% GDP, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ là trung và dài hạn.
Áp lực vốn không chỉ ở doanh nghiệp mà còn cả ở phía ngân sách công khi nhu cầu đầu tư phát triển là rất lớn. Theo đại biểu, nghịch lý ở đây là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất. Tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn giữ ước khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP, mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt.
Từ câu chuyện về vốn, đại biểu Lê Hoàng Anh đề cập việc không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt nhưng công ty mẹ lại đặt ở ngoài Việt Nam. Mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm được ghi nhận ở nước ngoài. “Chúng ta giữ được nhà máy, nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác”, đại biểu nêu thực tế.
Theo đại biểu, khi thuế tối thiểu toàn cầu đã áp dụng, dư địa ưu đãi thuế gần như khép lại. “Từ nay, cạnh tranh là cạnh tranh về thể chế pháp luật. Vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn, và niềm tin ấy trước hết là niềm tin vào pháp luật”, đại biểu phát biểu.
Đánh giá việc sửa đổi luật khẩn trương vừa qua gắn với tổng rà soát hơn 45.000 văn bản là rất cần thiết, song đại biểu cho biết nhiều doanh nghiệp vẫn chưa dám tin rằng luật vừa ban hành sẽ đứng yên đủ lâu để họ dựa vào mà tính chuyện 10 năm.
Vì vậy, đại biểu đề nghị trước hết cần bảo đảm điều kiện nền: sự ổn định và có thể tiên liệu được của pháp luật. Đúng như tinh thần Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, chính sách phải được đánh giá tác động thực chất, có lộ trình chuyển tiếp, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp.
 |
| Các đại biểu tham dự phiên họp ngày 30/10. |
Đại biểu cho rằng luật khung giúp điều hành linh hoạt, nhưng khung càng rộng thì quyền cơ bản của doanh nghiệp càng phải được ghi rõ trong luật. Bởi doanh nghiệp chỉ yên tâm khi quyền của họ nằm trong luật, chứ không nằm ở văn bản hướng dẫn có thể thay đổi thường xuyên. Đạt chuẩn nhanh để tháo gỡ, nhưng luật ổn định mới giữ được vốn.
Trên nền tảng pháp luật ổn định, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị mở ba đường dẫn vốn.
Một là, cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu dòng tiền của Nghị quyết 68-NQ/TW. Khi doanh nghiệp đồng ý, ngân hàng được dùng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, dữ liệu xuất nhập khẩu thay cho tài sản bảo đảm là đất.
Hai là, giữ vốn chủ sở hữu ở trong nước. Đại biểu nêu Nghị quyết 22-NQ/TW đã cho phép doanh nghiệp lập công ty holding tại Trung tâm Tài chính quốc tế; đề nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế để công ty mẹ tại trung tâm đầu tư thông suốt về trong nước và để doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về với chi phí thuế hợp lý. Cùng với đó, cần sớm vận hành thực chất Quỹ Đầu tư mạo hiểm quốc gia theo hướng góp vốn mồi vào quỹ tư nhân chuyên nghiệp, cho nhà đầu tư tư nhân quyền mua lại phần vốn nhà nước khi thành công.
Ba là, nối tiết kiệm của dân với doanh nghiệp qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung vào dự thảo nghị quyết các chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp so với GDP, tỷ lệ tiết kiệm của người dân đi qua định chế đầu tư.
Cùng quan tâm đến việc tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long) đề nghị mở rộng bảo lãnh tín dụng, xem xét cả dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng khi thẩm định để doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn thuận lợi hơn.
Đại biểu đề nghị theo dõi dư nợ tín dụng tăng đã đi vào đâu, tạo ra năng lực sản xuất nào và có dòng tiền trả nợ hay không để đánh giá chất lượng phân bổ vốn. Theo đại biểu, một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền.
 |
| Đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long). |
Đối với nguồn vốn đang nằm trong các dự án tồn đọng, đại biểu Trần Quốc Tuấn đề nghị phân loại rõ từng nhóm dự án vướng mắc pháp lý gì, giao đúng cơ quan có thẩm quyền phối hợp xử lý và ấn định thời hạn cụ thể, sớm đưa vốn, đất đai và công trình vào phục vụ sản xuất, đời sống.
Đề cập nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai) đề nghị sớm đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, kết hợp chặt chẽ giữa ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội, vốn tư nhân và các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế.
Đại biểu kiến nghị thiết lập cơ chế ưu đãi thuế, tín dụng vượt trội, thực chất cho doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển khoa học, công nghệ; ưu tiên nguồn lực cho khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và các lĩnh vực trọng điểm quốc gia đã được Chính phủ xác định để làm động lực dẫn dắt.
Cùng với đó, cần mạnh dạn đổi mới phương thức, cách làm, cho phép thí điểm cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ nghiên cứu, sáng kiến công nghiệp công nghệ mới có tính đột phá và rủi ro cao, gắn với triển khai các quy định về chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
