Không hoạt động người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế

Để xử lý tình trạng người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế, đồng thời tạo điều kiện để người nộp thuế hoàn tất thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hoạt động, Bộ Tài chính đề xuất quy định:

Người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan thuế.

Công chức Thuế tỉnh Điện Biên hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ chính sách pháp luật thuế. Ảnh: Đức Thanh

Người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian người nộp thuế bị cơ quan có thẩm quyền ban hành Quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, Giấy phép thành lập và hoạt động hoặc văn bản tương đương, trừ hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm thu hồi.

Tuy nhiên, người nộp thuế phải nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu đối với kỳ tính thuế trước thời điểm cơ quan thuế ban hành thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và hồ sơ khai thuế đối với kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thuế sau thời điểm Nghị quyết được Quốc hội thông qua.

Người nộp thuế quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị quyết này không phải lập, gửi thông báo, báo cáo về hóa đơn cho đến thời điểm Nghị định số 123/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành khi quay lại làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Đồng thời, người nộp thuế phải cam kết, chịu trách nhiệm trước pháp luật về các kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian quy định tại khoản 1 Điều 1 của Nghị quyết này. Nội dung cam kết phải xác định cụ thể thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, các kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế và được thể hiện trong hồ sơ khôi phục mã số thuế hoặc hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Nêu lý do đề xuất chính sách đặc thù này, Bộ Tài chính cho biết, theo quy định hiện hành, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đã quy định các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế, trong đó có trường hợp người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03). Tuy nhiên, chưa có quy định cụ thể đối với trường hợp cơ quan thuế chủ động chuyển trạng thái mã số thuế về trạng thái 03 do người nộp thuế bị thu hồi giấy phép và chưa có quy định đối với trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06).

Việc tiếp tục yêu cầu người nộp thuế phải nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế trong toàn bộ thời gian không hoạt động trên thực tế làm phát sinh số lượng lớn hồ sơ khai thuế phải nộp, trong khi nhiều trường hợp không phát sinh hoạt động, doanh thu, chi phí, hóa đơn hoặc nghĩa vụ thuế. Tình trạng này vừa làm gia tăng chi phí tuân thủ đối với người nộp thuế, vừa làm tăng nguồn lực quản lý, theo dõi và xử lý hồ sơ của cơ quan thuế. Đồng thời, việc tiếp tục yêu cầu lập, gửi thông báo, báo cáo về hóa đơn đối với thời gian không hoạt động thực tế cũng làm phát sinh thủ tục và chi phí tuân thủ.

Do đó, cần thiết có cơ chế đặc thù để xác định hồ sơ khai thuế phải nộp và việc lập, gửi thông báo, báo cáo về hóa đơn đối với nhóm người nộp thuế nêu trên, bảo đảm phù hợp với tình trạng hoạt động thực tế của người nộp thuế.

Theo Bộ Tài chính, chính sách chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục khai thuế, hóa đơn đổi với khoảng thời gian người nộp thuế thực tế không hoạt động, không làm mất hoặc miễn các nghĩa vụ thuế đã phát sinh và không áp dụng đối với trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế hoặc đang được cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Không xử phạt người nộp thuế

Bên cạnh đề xuất trên, Bộ Tài chính còn đề xuất chính sách đặc thù về mức phạt tiền vi phạm hành chính đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, trường hợp doanh nghiệp/tổ chức đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu thì được áp dụng mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo mức phạt tiền bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt tiền theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) tương ứng với thời điểm hoàn thành hồ sơ trong thời hạn thực hiện Nghị quyết.

Không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán theo quy định tại khoản 4 Điều 9 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ (nếu có).

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu thì áp dụng mức phạt tiền bằng 50% mức phạt tiền quy định tại điểm a khoản 1 Điều này kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30/6/2028.

Chính sách đặc thù về mức phạt tiền vi phạm hành chính quy định tại Điều này không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chúng từ không hợp pháp.

Nêu lý do đề xuất chính sách đặc thù này, Bộ Tài chính cho biết, thực tế còn nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ khai thuế để thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Khi thực hiện thủ tục chấm dứt, người nộp thuế phải đồng thời khắc phục nhiều hồ sơ khai thuế quá hạn, dẫn đến tổng số tiền phạt phải thực hiện khi người nộp thuế quay lại hoàn tất thủ tục có thể lớn, mặc dù trong khoảng thời gian này người nộp thuế thực tế không phát sinh hoạt động kinh doanh và không phát sinh nghĩa vụ thuế.

Do đó, cần thiết áp dụng cơ chế xử phạt đặc thù theo hướng giảm mức phạt và giảm dần mức hỗ trợ theo thời điểm khắc phục vi phạm, qua đó tạo động lực để người nộp thuế chủ động quay lại thực hiện nghĩa vụ, hoàn thành hồ sơ khai thuế và thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Đồng thời, chính sách vẫn bảo đảm nguyên tắc xử lý nghiêm đối với các trường hợp có hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Chính sách này không miễn nghĩa vụ thuế và không miễn trách nhiệm đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế; chỉ điều chỉnh mức xử phạt đối với hành vi vi phạm thủ tục khai thuế trong phạm vi, đối tượng và thời hạn được Nghị quyết quy định.

Việc thiết kế mức phạt theo lộ trình 30%, 50% và 70% nhằm tạo cơ chế khuyến khích người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm sớm trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, đồng thời hạn chế tâm lý trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ đến cuối thời hạn áp dụng chính sách. Sau thời gian thực hiện Nghị quyết, người nộp thuế tiếp tục thực hiện theo mức xử phạt theo quy định của pháp luật về xử phạt.

Bộ Tài chính cho biết, theo ước tính, sẽ có khoảng 1,6 triệu hồ sơ khai thuế được nộp đến cơ quan thuế.

Trường hợp người nộp thuế tập trung nộp hồ sơ khai thuế kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30/6/2027 và được áp dụng mức phạt tiền bằng 30% mức phạt tiền theo quy định hiện hành thì phần chênh lệch giảm so với số tiền phạt xác định theo quy định hiện hành dự kiến khoảng 12.670 tỷ đồng.

Trường hợp nộp hồ sơ khai thuế từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027 và được áp dụng mức phạt tiền bằng 50% mức phạt tiền theo quy định hiện hành thì phần chênh lệch giảm so với số tiền phạt xác định theo quy định hiện hành dự kiến khoảng 9.100 tỷ đồng.

Trường hợp nộp hồ sơ khai thuế từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028 và được áp dụng mức phạt tiền bằng 70% mức phạt tiền theo quy định hiện hành thi phần chênh lệch giảm so với số tiền phạt xác định theo quy định hiện hành dự kiến khoảng 5.600 tỷ đồng./.