Phát biểu khai mạc Tọa đàm, bà Nguyễn Hải Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính cho biết, theo Quỹ Dân số Liên Hợp quốc, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và dự kiến trở thành quốc gia có dân số già vào năm 2036. Riêng TP. Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2025 có khoảng 1,6 - 1,7 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 11 - 12% dân số. Quy mô nhóm dân số này được dự báo tiếp tục tăng trong bối cảnh tuổi thọ ngày càng cao và mức sinh giảm.

Già hóa dân số không chỉ đặt ra áp lực đối với hệ thống y tế và an sinh xã hội mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bạc - hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi, từ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, nhà ở đến bảo hiểm và chăm sóc dài hạn. Theo dự báo, thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam có thể tăng từ 2,3 tỷ USD năm 2024 lên 3,6 tỷ USD vào năm 2032.

Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh, cũng cho biết tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh khiến nhu cầu chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người cao tuổi tăng lên, tạo áp lực lớn đối với hệ thống an sinh xã hội của thành phố.

Trước thực tế này, BHXH TP. Hồ Chí Minh xác định hai nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm nguồn thu nhập ổn định cho người dân thông qua các chính sách bảo hiểm xã hội và bảo đảm nguồn lực tài chính cho y tế, góp phần giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh cho người cao tuổi.

Tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” diễn ra ngày 29/10. Ảnh: Lạc Nguyên

Ở góc độ y tế, BSCKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP. Hồ Chí Minh, cho rằng già hóa dân số, sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm, nhu cầu quản lý bệnh mạn tính và chênh lệch khả năng tiếp cận dịch vụ giữa các vùng miền đang đặt ra những thách thức mới đối với hệ thống y tế.

Theo ông Sinh, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh cùng lúc, cần điều trị lâu dài, phục hồi chức năng và hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, nếu hệ thống y tế vẫn chủ yếu tập trung vào khám, chữa bệnh tại bệnh viện thì sẽ khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc trong thời gian tới.

“Chúng ta cần đẩy mạnh chuyển đổi từ điều trị sang chủ động phòng bệnh; từ chăm sóc theo từng đợt bệnh sang quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời; từ mô hình phụ thuộc chủ yếu vào bệnh viện sang phát triển mạng lưới chăm sóc tại cộng đồng, tại nhà và tại các cơ sở chăm sóc dài hạn”, ông Sinh nhấn mạnh.

Mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là kéo dài thời gian sống khỏe mạnh, duy trì khả năng vận động, tính độc lập và chất lượng cuộc sống.

Để kinh tế bạc phát triển thực chất, đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP. Hồ Chí Minh đề cập ba yêu cầu: hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn chất lượng để phát triển các mô hình chăm sóc chuyên nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển hạ tầng và cung ứng dịch vụ, tăng kết nối giữa y tế công lập với khu vực tư nhân; đồng thời xây dựng cơ chế tài chính và an sinh bền vững.

Trong đó, bảo hiểm y tế tiếp tục giữ vai trò trụ cột, bên cạnh việc nghiên cứu các giải pháp bảo hiểm bổ sung, bảo hiểm chăm sóc dài hạn và tích lũy tài chính để người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già.

Từ góc độ đầu tư tư nhân, ông Huỳnh Dư An, Cố vấn Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, cho rằng dù nhiều doanh nghiệp quan tâm đến lĩnh vực viện dưỡng lão và chăm sóc người cao tuổi, việc đầu tư quy mô lớn vẫn còn những trở ngại. Doanh nghiệp cần thêm chính sách, định hướng và thông tin rõ ràng để có cơ sở xây dựng kế hoạch đầu tư.

Bên cạnh chính sách, ông An cho rằng tâm lý xã hội cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường. Tại Việt Nam, nhiều gia đình coi việc con cái chăm sóc cha mẹ là niềm hạnh phúc và trách nhiệm, nên việc người cao tuổi sử dụng dịch vụ chăm sóc bên ngoài có thể chưa được nhìn nhận tích cực. Do đó, cần thay đổi nhận thức để người cao tuổi chủ động lựa chọn hình thức chăm sóc phù hợp, duy trì khả năng tự lập và chất lượng sống.

Ông An cũng lưu ý việc chuẩn bị cho tuổi già không chỉ dừng ở tài chính và sức khỏe mà còn cần có kế hoạch cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Khi người cao tuổi có điều kiện duy trì sự chủ động và tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội, họ vẫn có thể đóng góp giá trị cho cộng đồng và nền kinh tế.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia cũng tập trung trao đổi về tăng cường vai trò của y tế cơ sở, kết nối bệnh viện với cơ sở phục hồi chức năng và mô hình chăm sóc tại nhà; đồng thời thảo luận khả năng thu hút đầu tư vào các dịch vụ dành cho người cao tuổi. Những vướng mắc về cơ chế, chính sách, đất đai, thuế, tín dụng và hợp tác công - tư được đặt ra nhằm tìm giải pháp tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia thị trường, đồng thời giúp người cao tuổi, nhất là nhóm có thu nhập trung bình và thấp, tiếp cận dịch vụ chăm sóc chất lượng với chi phí phù hợp./.