Tại phiên họp, UBTVQH đã đưa ra 3 nội dung đề nghị Quốc hội xem xét lựa chọn 2 nội dung để tiến hành giám sát tại 2 kỳ họp trong năm 2015.

Chuyên đề thứ nhất là tình hình oan, sai trong hoạt động tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan (Uỷ ban Tư pháp chủ trì). Chuyên đề 2 là kết quả quá trình hội nhập kinh tế quốc tế từ khi Việt Nam là thành viên WTO (Uỷ ban Kinh tế chủ trì). Chuyên đề 3 là thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai tại các nông trường, lâm trường quốc doanh, giai đoạn 2004-2014 (Hội đồng dân tộc chủ trì).

Nhiều ĐB chọn giám sát về án oan

Trong buổi thảo luận, các ĐB cơ bản tán thành với tờ trình và nghiêng về lựa chọn chuyên đề 1 và chuyên đề 3. ĐB Trần Du Lịch (TP. HCM) cho rằng chuyên đề 1 về giám sát về oan sai là vấn đề không thể trì hoãn được nữa và cần ưu tiên làm để đáp ứng yêu cầu của xã hội. Đối với chuyên đề 3 liên quan đến nông trường, sử dụng đất nông, lâm trường, ĐB đánh giá cần phải làm ngay vì đây là vấn đề nhức nhối, tồn tại đã lâu và đặc biệt liên quan đến tái cấu trúc về nông nghiệp sắp tới.

ĐB Hồ Trọng Ngũ phát biểu tại phiên họp.

ĐB Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) cho rằng nội dung chuyên đề 3 là nơi khởi đầu của nhiều vụ khiếu kiện, khiếu nại trong thời gian vừa qua, cần có sự giám sát để tìm ra được các giải pháp tích cực về chính sách khắc phục trong thời gian tới.

Cùng vấn đề này, ĐB Danh Út (Kiên Giang) cho biết tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai ở các nông, lâm trường diễn ra khá phổ biến, với diện tích 114.593 ha, không chỉ ở các nông lâm trường mà khá nhiều các tập đoàn, tổng công ty, khu công nghiệp, đất công ích cũng có tình trạng quản lý, sử dụng thiếu hiệu quả.

ĐB Bùi Mạnh Hùng cũng lưu ý về chất lượng, tiến độ triển khai của các văn bản luật đã được Quốc hội thông qua, trước tình hình số lượng văn bản nợ tăng lên. Chất lượng văn bản theo Bộ Tư pháp kiểm tra 1.574 văn bản quy phạm pháp luật, phát hiện 312 văn bản có dấu hiệu không phù hợp về tính hợp hiến và hợp pháp. Để khắc phục tình trạng này, ĐB đề nghị Quốc hội phải trực tiếp giám sát và phải xem lại chính quy trình làm luật của Quốc hội để có quan điểm thật khoa học, khách quan, đề ra được các giải pháp khắc phục triệt để.

Bên cạnh đó, ĐB Trần Du Lịch cũng kiến nghị việc giám sát phải đi vào những tình huống cụ thể, đặc biệt trong lĩnh vực tư pháp, không thể nghe báo cáo chung chung. Kỷ cương, kỷ luật của các đoàn giám sát phải được thực hiện chặt hơn nữa.

Đồng tình với ý kiến này, ĐB Chu Sơn Hà (Hà Nội) đề nghị Quốc hội cải tiến phương pháp giám sát là các Đoàn giám sát của UBTVQH phải có UBTVQH chủ trì.

Đề nghị giám sát về kinh tế xã hội gắn với quốc phòng an ninh

Góp ý thêm về lựa chọn chuyên đề giám sát, ĐB Hồ Trọng Ngũ (Vĩnh Long), cho rằng trong điều kiện nước sôi lửa bỏng hiện nay, cần giám sát để có những cứ liệu, những kết luận xác đáng cho việc điều chỉnh chiến lược kinh tế của chúng ta để chuyển đổi nền kinh tế theo một hướng độc lập, không bị phụ thuộc vào nước ngoài.

Chính vì vậy, ĐB cho rằng cần một chuyên đề mang ý nghĩa bao quát tầm Quốc hội, có ý nghĩa chiến lược và phù hợp với bối cảnh lịch sử của giai đoạn hiện nay của đất nước. Đó là chọn chuyên đề việc thực hiện chính sách pháp luật về kết hợp kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh. Để từ đó, chuẩn bị chiến lược rất cơ bản là chuyển hướng nền kinh tế theo hướng độc lập, tạo được một thế mạnh độc lập về quốc phòng, an ninh.

Trong khi đó, đánh giá chuyên đề 2 còn chung chung, phạm vi quá rộng, ĐB Lê Thị Nga (Thái Nguyên) đề nghị thay vào đó nội dung giám sát về việc quyết định quản lý và sử dụng ODA. Theo ĐB, sau 20 năm triển khai, ODA cũng bộc lộ nhiều bất cập bên cạnh những kết quả tích cực. Vì vậy, cần giám sát để đảm bảo được việc quyết định dùng ODA đúng và sử dụng có hiệu quả, tránh để lại cho con cháu trả nợ lâu dài. Hơn nữa, trong nhiều khoá gần đây thì Quốc hội chưa có giám sát tối cao về vấn đề này.

Quy trình quyết định quản lí sử dụng ODA cho thấy còn có những trường hợp rất bất cập, nhất là đảm bảo tính công khai, tính minh bạch, đảm bảo sự giám sát của người dân, của báo chí và công luận. Những vụ việc tiêu cực về ODA gần đây cho thấy, cần phải giám sát tổng thể để bịt nhanh những kẽ hở dẫn đến tiêu cực trong dùng ODA.

Các ĐB Bùi Thị An, Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) đề nghị bổ sung nội dung giám sát thực hiện chính sách, pháp luật trong việc tổ chức quản lý thị trường hay tổ chức hệ thống thương mại; giám sát về công nghệ thông tin và giao dịch điện tử trong cải cách thủ tục hành chính.

Trên cơ sở thảo luận hôm nay và kết quả phiếu xin ý kiến, UBTVQH sẽ chỉ đạo Văn phòng Quốc hội và các cơ quan hữu quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội và trình Quốc hội xem xét, thông qua nghị quyết về Chương trình hoạt động giám sát của Quốc hội năm 2015 theo chương trình tại kỳ họp này./.

Hoàng Yến