Từ mục tiêu tăng trưởng đến đổi mới mô hình phát triển

Đây là một trong những nội dung trọng tâm được đặt ra tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá - Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), với hạt nhân là Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), tổ chức ngày 5/10 tại Hà Nội.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Hải Anh

Phát biểu tại sự kiện, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, đã chia sẻ những định hướng, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước trong đổi mới mô hình phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững, đồng thời làm rõ vị trí, vai trò và đóng góp của doanh nghiệp trong mô hình phát triển mới.

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên đặt ra yêu cầu không chỉ về tốc độ mà còn về chất lượng tăng trưởng. Nền kinh tế cần chuyển mạnh từ mô hình dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực sang mô hình dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả sử dụng các nguồn lực.

Đây cũng là yêu cầu được ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI nhấn mạnh tại Diễn đàn. Theo ông Hồ Sỹ Hùng, muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, cần tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực thông qua đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên.

Từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI cho rằng, cần thúc đẩy 4 chuyển dịch lớn: từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; từ coi chuyển đổi xanh là yêu cầu tuân thủ sang coi đây là động lực cạnh tranh; từ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị; và từ tư duy “doanh nghiệp thực hiện chính sách” sang “Nhà nước và doanh nghiệp đồng kiến tạo phát triển”.

Những chuyển dịch này cho thấy tăng trưởng hai con số không thể chỉ được giải quyết bằng việc gia tăng đầu tư hay mở rộng quy mô sản xuất. Động lực quan trọng hơn nằm ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, nâng năng suất lao động và hình thành những ngành, lĩnh vực, mô hình kinh doanh mới.

Doanh nghiệp ở trung tâm của động lực tăng trưởng mới

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, trong mô hình phát triển bền vững, doanh nghiệp được đặt vào vị trí trung tâm. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định doanh nghiệp là một chủ thể, nguồn lực và động lực quan trọng của quá trình phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong khi đó, yêu cầu phát triển mạnh kinh tế tư nhân cũng mở ra dư địa lớn để khu vực doanh nghiệp trở thành một động lực quan trọng hơn của nền kinh tế.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Hải Anh

Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm những phương thức tạo ra giá trị cao hơn từ lao động, vốn và nguyên liệu. Công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và quản trị hiện đại sẽ ngày càng quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Cùng với đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh cũng cần được nhìn nhận theo cách tiếp cận mới. Các tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản trị bền vững ngày càng trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn có thể trở thành khoản đầu tư giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Binu Jacob - Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch VBCSD, nhấn mạnh phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy đến các doanh nghiệp cung ứng bao bì, nguyên liệu và logistics.

Theo ông Binu Jacob, chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Một động lực khác được các đại biểu nhấn mạnh là liên kết. Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó có thể tự mình thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đổi. Một hệ sinh thái gồm doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, viện trường, tổ chức tài chính và Nhà nước sẽ giúp chia sẻ nguồn lực, công nghệ, thị trường và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị.

Ở cấp độ địa phương, yêu cầu này càng trở nên rõ nét. Theo ông Hồ Sỹ Hùng, địa phương không chỉ là nơi thực hiện chính sách mà phải trở thành một chủ thể kiến tạo phát triển, phát huy lợi thế riêng, lựa chọn đúng động lực tăng trưởng và gắn tăng trưởng với chất lượng môi trường, chất lượng sống.

Như vậy, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần đồng thời tạo dựng một môi trường thể chế ổn định, minh bạch, dễ dự báo; thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng suất; phát triển nguồn nhân lực; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tăng cường liên kết.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Lê Hoàng Minh - Giám đốc điều hành Sản xuất Vinamilk cho rằng, để đi từ chính sách đến hành động, điều quan trọng là phải tạo ra những mô hình có thể đo lường, kiểm chứng và nhân rộng. Đây là cách để các mục tiêu về giảm phát thải, phát triển xanh được chuyển thành kết quả cụ thể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.