Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là xu thế tất yếu cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp.

ông Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) cho biết, lần cải cách BHXH này, ngoài việc nâng tuổi nghỉ hưu, sẽ thiết kế sửa đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo hướng giảm số năm đóng BHXH tổi thiểu từ 20 năm xuống 15 năm và 10 năm, với mức hưởng phù hợp.

Tăng tuổi hưu là xu thế tất yếu

Ông Doãn Mậu Diệp cho biết, trong bối cảnh già hóa dân số, hầu hết các nước trên thế giới đều đã có kế hoạch điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu. Đơn cử như Indonesia đang trong lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu từ 55 lên 65; Malaysia điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu từ 60 lên 65 tuổi; Hàn Quốc dự kiến điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu từ 62 lên 65 tuổi vào năm 2034... Bên cạnh đó, Việt Nam đã bước qua thời kỳ dân số vàng, tiến trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Nhiều chuyên gia lo ngại về tình trạng thiếu hụt lao động trong tương lai không xa của nước ta nếu không có tính toán và điều chỉnh tuổi nghỉ hưu kịp thời. Bởi theo dự báo, nếu như năm 2015 cứ 6 người trong độ tuổi lao động có 1 người cao tuổi, thì đến năm 2055 cứ 2 người trong độ tuổi lao động sẽ có 1 người cao tuổi. Năm 2000, số người bước vào độ tuổi lao động của nước ta gấp 3,4 lần số người ra khỏi tuổi lao động, nhưng đến năm 2017 con số này chỉ còn gấp 1,36 lần và dự kiến vào năm 2035, chỉ còn gấp 1,2 lần.

Ông Diệp cho rằng, việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là xu thế tất yếu cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với các yếu tố đó là: tăng trưởng kinh tế với giải quyết bài toán về việc làm và thất nghiệp; sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực; trình độ kỹ thuật và công nghệ áp dụng vào sản xuất; quy mô, chất lượng và cơ cấu dân số, bình đẳng giới; cân đối quỹ BHXH trong dài hạn; xu hướng già hóa dân số, tính chất, loại hình lao động và giữa các ngành nghề, lĩnh vực. Như vậy, chúng ta cần có tầm nhìn dài hạn trong điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, thực hiện sớm, tiến hành khẩn trương theo lộ trình và không gây sốc cho thị trường lao động.

Về vấn đề này, TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng cho biết, việc nâng tuổi hưu đồng nghĩa với việc người lao động phải đóng tiền BHXH cao, làm cho quỹ lương hưu an toàn, có thể trả cho người lao động đến khi chết và tiền lương hưu khi đó cao hơn, đảm bảo chi tiêu cuộc sống tốt hơn cho người về hưu. “Không phải vì lo “vỡ quỹ” nên phải tính chuyện tăng tuổi nghỉ hưu, bởi hiện Nhà nước vẫn đang bảo hộ chính sách BHXH. Thậm chí, Nhà nước còn có chính sách nâng lương hưu để bù đắp trượt giá”, ông Lợi khẳng định.

Giảm số năm đóng BHXH tối thiểu

Tại Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH. Theo đó, xác định việc nâng tuổi nghỉ hưu sẽ bắt đầu áp dụng từ năm 2021; phương án điều chỉnh cụ thể sẽ được đưa ra khi trình Quốc hội sửa Bộ luật Lao động vào năm 2019. Theo ông Bùi Sỹ Lợi, thời điểm bắt đầu thay đổi tuổi nghỉ hưu từ năm 2021 gắn với cải cách BHXH và cải cách chính sách tiền lương là hợp lý. Đồng thời, việc tăng tuổi nghỉ hưu cũng sẽ không ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của giới trẻ, bởi đào tạo lao động hiện nay là đào tạo theo nhu cầu thị trường, lao động giỏi luôn có cơ hội việc làm tốt.

Ông Doãn Mậu Diệp cho biết, theo nội dung của lần cải cách BHXH này, ngoài việc nâng tuổi nghỉ hưu, sẽ thiết kế sửa đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo hướng giảm số năm đóng BHXH tổi thiểu từ 20 năm xuống 15 năm và 10 năm với mức hưởng phù hợp. Theo quy định của Luật BHXH hiện hành, để được hưởng chế độ hưu trí, người lao động cần đáp ứng được đồng thời điều kiện về tuổi đời và thời gian tối thiểu tham gia BHXH. Hiện nay, quy định thời gian tham gia tối thiểu 20 năm mới được hưởng chế độ hưu trí cũng gây trở ngại nhất định cho việc mở rộng diện bao phủ BHXH. Cũng theo ông Diệp, quy định về thời gian tối thiểu để nhận lương hưu giảm xuống 15 năm hay 10 năm không hề ảnh hưởng đến khả năng cân đối của Quỹ BHXH như một số ý kiến lo ngại, vì nguyên tắc BHXH là mức hưởng được tính toán phù hợp với mức đóng và thời gian đóng.

Việc điều chỉnh giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng chế độ hưu trí, cũng như việc thiết kế chặt chẽ hơn trong quy định hưởng chế độ BHXH một lần, sẽ góp phần thực hiện mục tiêu về mở rộng diện bao phủ BHXH. Đồng thời, việc điều chỉnh này cũng đảm bảo cho nhiều người lao động có cơ hội và điều kiện tiếp tục tham gia BHXH để hưởng lương hưu hàng tháng thay cho việc lựa chọn BHXH một lần; hướng tới mục tiêu đảm bảo an sinh lâu dài cho người dân.

Mai Lâm