Phát sinh vướng mắc mã HS, trị giá và hậu kiểm

Ngày 24/8/2026, Cục Hải quan vừa có Công văn hỏa tốc 20893/CHQ-NVTHQ trả lời kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp Anh quốc tại Việt Nam (BritCham) về việc áp dụng quy định đối với phân loại mã HS, xác định trị giá hải quan và công tác kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm).

Cán bộ hải quan giải đáp vướng mắc thủ tục HS cho doanh nghiệp. Ảnh: CTVHQ

Đối với phân loại hàng hóa, Cục Hải quan nhấn mạnh doanh nghiệp có trách nhiệm khai báo mã số HS và chịu trách nhiệm về tính xác thực của nội dung đã khai báo. Việc phân loại phải căn cứ hồ sơ hải quan, tài liệu kỹ thuật và các thông tin liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Đáng chú ý, trước phản ánh của BritCham về khó khăn do việc áp dụng và diễn giải quy định chưa thống nhất giữa các đơn vị hải quan, Cục Hải quan ghi nhận tình trạng phân loại hàng hóa chưa được thực hiện thống nhất tại các địa phương.

Để khắc phục, ngành Hải quan đang triển khai một số giải pháp. Trong đó, thông quan tập trung được thực hiện thí điểm và dự kiến mở rộng trong năm 2027. Cục Hải quan cũng đã xây dựng AI hỗ trợ về thủ tục hải quan và xác định mã số hàng hóa, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ hải quan và cộng đồng doanh nghiệp về nghiệp vụ phân loại.

Theo Cục Hải quan, việc chuẩn hóa cách thức phân loại có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm áp dụng thống nhất chính sách thuế và quản lý hàng hóa, đồng thời hạn chế phát sinh khác biệt trong quá trình làm thủ tục.

Với vấn đề xác định trị giá hải quan, BritCham phản ánh việc áp dụng quy định chưa thống nhất giữa các đơn vị hải quan theo Thông tư số 121/2025/TT-BTC.

Trả lời kiến nghị này, Cục Hải quan cho biết sẽ rà soát, chuẩn hóa tiêu chí và trình tự tham vấn giá, xác định trị giá hải quan để áp dụng thống nhất trên toàn quốc.

Cùng với đó, cơ quan Hải quan sẽ chỉ đạo thống nhất việc thực hiện tham vấn giá theo đúng trình tự, thời hạn quy định, qua đó tránh kéo dài thời gian thông quan không cần thiết đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Đối với những trường hợp phát sinh vướng mắc cụ thể tại từng Chi cục Hải quan, Cục Hải quan đề nghị BritCham cung cấp số tờ khai, mặt hàng và đơn vị hải quan xử lý để có cơ sở rà soát, giải quyết và hoàn thiện hướng dẫn áp dụng thống nhất trong toàn ngành.

Ưu tiên doanh nghiệp tuân thủ hải quan

Về hậu kiểm, Cục Hải quan khẳng định hoạt động này đang được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro theo quy định của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn.

Theo đó, cơ quan Hải quan thu thập, phân tích thông tin, dữ liệu từ nhiều nguồn để lựa chọn đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp kiểm tra. Việc lựa chọn đối tượng hậu kiểm được thực hiện theo mức độ rủi ro, nhằm tạo thuận lợi thương mại và tránh kiểm tra tràn lan.

Cục Hải quan cho biết việc áp dụng quản lý rủi ro trong hậu kiểm được tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Đáng chú ý, kiến nghị tiếp tục mở rộng quản lý rủi ro đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt đang được ngành Hải quan nghiên cứu, thể chế hóa trong dự thảo Luật Hải quan sửa đổi. Theo định hướng này, doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật được xem xét ưu tiên thực hiện thủ tục hải quan, miễn, giảm mức độ kiểm tra, giám sát hải quan, hậu kiểm và các hoạt động nghiệp vụ khác.

Cùng với hoàn thiện quy định và nghiệp vụ, Cục Hải quan đang xây dựng đề án hệ thống công nghệ thông tin thực hiện hải quan số, hướng tới hệ thống tổng thể ứng dụng công nghệ hiện đại, triển khai tại tất cả các đơn vị Hải quan trên toàn quốc.

Hệ thống mới được định hướng đáp ứng toàn diện yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, thực hiện thủ tục hải quan phi giấy tờ, qua đó hỗ trợ chuyển đổi số toàn diện hoạt động quản lý và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.