Sau 8 năm triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII và Kế hoạch số 10-KH/TW, ngày 6/6/2018 của Bộ Chính trị thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW về “tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” (Nghị quyết số 26), Bộ Tài chính đã thực hiện một cuộc “đại phẫu” toàn diện từ cấu trúc tổ chức đến tư duy quản trị nhân sự.

Cuộc “cách mạng” tinh gọn: Chất lượng thay thế số lượng

Đảng ủy Bộ Tài chính xác định, việc thực hiện 2 trọng tâm và 5 đột phá của Nghị quyết số 26 là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn chặt với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị ngành Tài chính.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Nhiệm vụ này đã được Bộ Tài chính thực hiện đồng bộ, gắn với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài chính - ngân sách. Công tác cán bộ từng bước được đổi mới theo hướng công khai, minh bạch, gắn với vị trí việc làm, kết quả thực hiện nhiệm vụ và yêu cầu xây dựng nền tài chính hiện đại, chuyên nghiệp.

Dấu ấn đậm nét nhất của Bộ Tài chính trong giai đoạn 2018 - 2026 chính là sự quyết liệt trong việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy. Việc hợp nhất Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư, sáp nhập Bảo hiểm xã hội Việt Nam và tiếp nhận nhiệm vụ của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cùng một số nhiệm vụ của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia không đơn thuần là sự cộng dồn cơ học, mà là một cuộc tái cấu trúc mang tính chiến lược.

Kết quả sau 3 đợt sắp xếp, bộ máy toàn ngành đã giảm khoảng 3.600 đầu mối, tương đương mức giảm 37%. Mô hình quản lý có sự chuyển dịch mạnh mẽ khi 6 tổng cục và Bảo hiểm xã hội Việt Nam được chuyển đổi sang mô hình cục thuộc Bộ; các tổ chức hành chính cấp vụ được cắt giảm triệt để từ 131 xuống chỉ còn 30 đầu mối. Các đơn vị sự nghiệp công lập cũng ghi nhận sự thay đổi lớn khi giảm từ 63 đơn vị xuống còn 35 (giảm 44%).

Đi đôi với tinh gọn tổ chức là bài toán quản trị biên chế. Bộ Tài chính đã thực hiện lộ trình cắt giảm nhân sự một cách khoa học nhưng rất kiên quyết. Tính đến năm 2026, biên chế công chức tạm giao là 69.264 chỉ tiêu, giảm 5,2% so với năm 2021; biên chế viên chức giảm mạnh 10,4% xuống còn 17.568 chỉ tiêu. Bộ Tài chính đã dành nguồn kinh phí để giải quyết chế độ tinh giản biên chế cho trên 15.000 trường hợp, đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

Đột phá trong quy hoạch và luân chuyển cán bộ

Một trong những dấu ấn trong công tác cán bộ của ngành Tài chính là sự thay đổi tư duy từ tuyển dụng đơn thuần sang trọng dụng nhân tài. Bộ đã chủ động tìm kiếm các cá nhân xuất sắc thông qua các cơ chế đặc thù. Theo Nghị định số 140/2017/NĐ-CP, Bộ đã thu hút được 81 thí sinh chất lượng cao; tuyển dụng thêm 35 chỉ tiêu theo Nghị định số 179/2024/NĐ-CP, tập trung vào các vị trí việc làm ưu tiên đòi hỏi trình độ chuyên môn đặc biệt sâu.

Công tác quy hoạch cán bộ tại Bộ Tài chính được thực hiện theo phương châm “động” và “mở”, đảm bảo tính kế thừa và không để xảy ra tình trạng thiếu hụt nhân sự lãnh đạo. Trong giai đoạn 2018 - 2025, đã có hơn 24.049 lượt cán bộ được đưa vào quy hoạch. Việc bổ nhiệm được thực hiện chặt chẽ thông qua quy trình các bước công khai, minh bạch.

Đặc biệt, luân chuyển và điều động cán bộ được xác định là khâu đột phá để xóa bỏ tư duy trì trệ và tình trạng “cán bộ địa phương”. Hằng năm, gần 10.000 lượt công chức được luân chuyển, điều động giữa các vị trí và đơn vị khác nhau. Đến năm 2025, các đơn vị ngành dọc như Thuế, Hải quan, Kho bạc, Dự trữ đã cơ bản hoàn thành mục tiêu bố trí người đứng đầu không phải là người địa phương, góp phần quan trọng vào việc kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng.

Tiếp tục xây dựng đội ngũ đáp ứng yêu cầu mới

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy trong toàn ngành Tài chính đã góp phần giảm chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị; tạo điều kiện rà soát, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng quản lý và sử dụng cán bộ theo vị trí việc làm và yêu cầu nhiệm vụ.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng gặp một số khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh vừa tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế, vừa phải bảo đảm hoàn thành khối lượng công việc ngày càng lớn và phức tạp.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 26 gắn với yêu cầu xây dựng nền tài chính quốc gia hiện đại, chuyên nghiệp, liêm chính, công khai, minh bạch và quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số. Theo đó, Bộ Tài chính tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Tài chính có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, tư duy đổi mới, năng lực số và khả năng thích ứng cao; bảo đảm cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện thể chế, quy định, quy trình về công tác cán bộ theo hướng đồng bộ, công khai, minh bạch; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm người đứng đầu.

Ba là, nâng cao chất lượng các khâu trong công tác cán bộ, nhất là đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ; chú trọng phát hiện, đào tạo đội ngũ cán bộ trẻ, cán bộ có năng lực nổi trội và chuyên gia chuyên sâu trong các lĩnh vực trọng yếu của ngành.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng môi trường làm việc điện tử, hiện đại trong toàn ngành; nâng cao tính công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, kỷ cương, chuyên nghiệp; tạo môi trường khuyến khích cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Hành trình 8 năm thực hiện Nghị quyết 26 là minh chứng cho quyết tâm chính trị cao độ của Bộ Tài chính. Bằng cách kết hợp giữa tinh gọn bộ máy, trọng dụng nhân tài và đẩy mạnh số hóa, ngành Tài chính đã xây dựng được đội ngũ cán bộ không chỉ vững về chuyên môn, mà còn chuẩn mực về đạo đức, sẵn sàng đáp ứng những thách thức của nền kinh tế số.