TS. Lê Đức Thịnh - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đã cho biết như vậy khi trao đổi với phóng viên TBTCVN xung quanh vấn đề hợp tác xã (HTX) nông nghiệp cần tận dụng những ưu đãi thuế để phát triển.

* Thưa ông, cùng với các chính sách hỗ trợ khác của Nhà nước, những năm qua chính sách ưu đãi thuế đã có tác động như thế nào đối với sự phát triển của các HTX nông nghiệp?

TS.Lê Đức Thịnh: Trong những năm qua, cùng với DN nói chung, HTX là một thành phần kinh tế quan trọng trong cung cấp dịch vụ và kết nối sản xuất cho hàng chục triệu hộ gia đình để tạo ra sản phẩm có năng suất và chất lượng cao. Cả nước hiện có 19.569 HTX, trong đó khoảng 30% là làm ăn có hiệu quả, đóng góp khoảng 4% GDP.

Trong các chính sách hỗ trợ về thuế đối với các HTX nông nghiệp thì có 2 chính sách thuế quan trọng nhất là giá trị gia tăng (GTGT) và thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Hiện nay chính sách ưu đãi thuế GTGT đối với HTX chủ yếu hướng vào lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Thuế suất thuế GTGT đầu ra 0% nếu như HTX chứng minh được việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá cho nông dân và được khấu trừ thuế đầu vào.

Bên cạnh đó, những cải cách về chính sách thuế TNDN nói chung, chính sách ưu đãi thuế TNDN đối với HTX nói riêng ngày càng công khai, minh bạch, phù hợp với thực tiễn và đến nay đã phát huy hiệu quả thiết thực, tạo động lực thúc đẩy gia tăng dòng vốn đầu tư vào các HTX trong các lĩnh vực ưu tiên khuyến khích đầu tư.

Theo ghi nhận của chúng tôi, chính sách ưu đãi thuế TNDN đối với HTX đã tạo bệ phóng thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, giúp các HTX có thêm nguồn lực tài chính để đẩy mạnh đầu tư phát triển.

Bên cạnh đó, các HTX còn được hưởng các ưu đãi về thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế tài nguyên, lệ phí trước bạ. Ngoài ra, các HTX còn được miễn, giảm trừ nhiều loại thuế.

Thậm chí ở những vùng hay địa bàn khó khăn, ngoài việc được hưởng thuế TNDN thấp, các HTX còn được miễn giảm 50% thuế TNDN; đối với các dịch vụ cung ứng thiết yếu đời sống của nông dân (là thành viên HTX) thì được miễn.

Theo tôi, đó là những chính sách rất ưu việt, ưu ái đối với kinh tế tập thể.

* Mặc dù nhận được rất nhiều ưu đãi, hỗ trợ từ các chính sách thuế, song theo đánh giá thì sự phát triển của các HTX thời gian qua còn chưa xứng với tiềm năng. Theo ông vì sao lại như vậy?

TS.Lê Đức Thịnh: Theo tôi, chỉ nói riêng ở góc độ chính sách thuế thì vấn đề tồn tại không nằm ở phần cơ chế chính sách, mà là ở khâu thực hiện.

Đầu tiên phải nhìn nhận, muốn tận dụng được các chính sách ưu đãi thuế thì bản thân các HTX phải có năng lực quản lý tài chính, kế toán tốt, song đây lại là khâu yếu nhất của các HTX hiện nay, nhất là với các HTX nông nghiệp.

Hiện nay, đa phần kế toán của các HTX, đặc biệt là HTX nông nghiệp chỉ có 50% là có trình độ chuyên môn; trong đó chỉ có khoảng 20% là có bằng trung cấp trở lên. Điều đó khiến bộ phận kế toán của các HTX không cập nhật kịp thời và nắm bắt được hết các chính sách thuế mới.

Chưa kể, sổ sách kế toán hiện nay vẫn mang nặng tính thủ công, tỷ lệ áp dụng tin học hoá hầu như rất thấp, thiếu hệ thống kế toán nội bộ. Điều này khiến câu chuyện thực hiện chính sách thuế của các HTX còn nhiều vấn đề. Trong khi đó, nhiều địa phương chưa chú trọng triển khai cụ thể các chính sách thuế để hỗ trợ các HTX.

* Vậy, theo ông thời gian tới các HTX phải làm gì để tận dụng được các chính sách ưu đãi về thuế?

TS. Lê Đức Thịnh: Cơ quan quản lý cần đẩy mạnh tuyên truyền các cơ chế chính sách mới, trong đó có chính sách thuế. Đi cùng với đó, cần phải có những hướng dẫn cụ thể, chi tiết. Chúng tôi cũng đề xuất ngành Thuế tổ chức nhiều buổi tập huấn cho các HTX về chính sách thuế.

Về phía các HTX, phải đẩy mạnh tập trung đào tạo khâu cán bộ, nhất là cán bộ làm công tác kế toán. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 340/2016/TT-BTC hướng dẫn về mức hỗ trợ và cơ chế tài chính hỗ trợ bồi dưỡng nguồn nhân lực HTX, thành lập mới HTX, tổ chức lại hoạt động của HTX theo chương trình hỗ trợ phát triển HTX giai đoạn 2015 - 2020. Thông tư 340 hỗ trợ các HTX tuyển dụng lao động có trình độ đại học và cao đẳng về làm việc, trong đó có lao động làm việc trong lĩnh vực kế toán.

Về hạ tầng, hiện Chính phủ có Quyết định 461/QĐ-TTg đề án phát triển 15.000 HTX, liên hiệp HTX nông nghiệp hoạt động có hiệu quả đến năm 2020. Quyết định của Chính phủ đã giao cho Liên minh HTX Việt Nam thực hiện, trong đó có giao cho đơn vị này xây dựng đề án kiểm toán HTX nội bộ.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng với sự hỗ trợ của Canada dự kiến trong năm 2018 sẽ hoàn thành phần mềm quản lý datapay (cơ sở dữ liệu cho HTX), để thống nhất với cơ quan thuế trong việc quản lý mã số thuế của các HTX.

* Xin cảm ơn ông!

Khánh Linh