Trong bài bình luận mới đây về kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm, ông Vũ Bình Minh - CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam ví năm 2026 của kinh tế Việt Nam như 4 phần thi của chương trình Đường lên đỉnh Olympia.
Quý I là phần “Khởi động”, khi nền kinh tế nhanh chóng vào guồng và tích điểm; quý II là phần “Vượt chướng ngại vật”, với những thử thách chủ yếu đến từ địa chính trị, giá năng lượng, thương mại và lãi suất toàn cầu.
 |
| Ông Vũ Bình Minh - CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam |
Quý III sẽ là giai đoạn “Tăng tốc”, khi áp lực nằm cả ở độ khó của các vấn đề và thời gian xử lý; quý IV là phần “Về đích”, trong đó kết quả phụ thuộc vào khả năng duy trì trạng thái cân bằng của nền kinh tế.
Nhìn tổng thể, kinh tế Việt Nam đã đi qua hai “phần thi” đầu năm với điểm số tích cực. Tăng trưởng diễn ra trên diện rộng, các động lực trong nước đóng góp rõ hơn, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là một “lá phiếu tín nhiệm”, trong khi khả năng chống chịu trước những cú sốc bên ngoài được cải thiện.
Theo ông Vũ Bình Minh, với GDP quý II/2026 tăng 8,39%, đưa tăng trưởng 6 tháng lên 8,18% – mức cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây, nền kinh tế đã đi qua phần khó hơn của chặng đường, đồng thời tiếp tục ghi điểm trong lúc phải đối mặt với những cơn gió ngược từ kinh tế thế giới.
Một trong những điểm tích cực được chuyên gia của HSBC nhấn mạnh là cấu trúc tăng trưởng của Việt Nam đang trở nên cân bằng hơn so với các chu kỳ trước.
Chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột với mức tăng 10,23%; tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%. Tuy nhiên, khác với những giai đoạn nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào một động lực duy nhất, bức tranh 6 tháng đầu năm cho thấy đóng góp rõ nét hơn của các động lực trong nước như đầu tư hạ tầng, tiêu dùng nội địa, du lịch.
Khi các động lực trong nước đảm nhận vai trò lớn hơn, nền kinh tế có thêm “độ đệm” để hấp thụ những cú sốc bên ngoài.
Dòng vốn FDI tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn của nền kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, cao nhất trong vòng 5 năm. Kết quả này cho thấy, Việt Nam vừa duy trì tốc độ tăng trưởng cao, vừa giữ được sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Đáng chú ý, hoạt động góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tăng gần 90%. Điều đó thể hiện, quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng vào Việt Nam có thể đang bước sang giai đoạn sâu hơn. Nếu được hấp thụ hiệu quả, dòng vốn này có thể góp phần nâng cấp năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng tăng trưởng trong những năm tới.
Tốc độ tăng trưởng cao cũng khiến các cân đối vĩ mô nhạy cảm hơn. Ông Vũ Bình Minh chỉ ra 3 dữ kiện cần đặc biệt lưu ý, gồm cán cân thương mại, lạm phát, cùng diễn biến tỷ giá và lãi suất.
Về nhập siêu, Việt Nam ghi nhận nhập siêu hàng hóa khoảng 16,65 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng nhập khẩu tập trung ở máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ đầu tư, sản xuất. Do đó, nhập siêu hiện nay có xu hướng mang tính chuẩn bị cho năng lực sản xuất ở giai đoạn tiếp theo, khác về bản chất với nhập siêu do tiêu dùng. Dù vậy, áp lực ngắn hạn vẫn hiện hữu.
Theo ông Vũ Bình Minh, chưa có dấu hiệu rõ ràng để nói đến kịch bản “thâm hụt kép”, nhưng bộ đệm của nền kinh tế đã kém dày hơn. Cán cân thương mại vì vậy cần tiếp tục được theo dõi chặt trong nửa cuối năm.
 |
| Câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán được ông Vũ Bình Minh ví như một “ngôi sao hy vọng”. |
Biến số thứ hai là lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng tăng 4,38%, bám khá sát mục tiêu khoảng 4,5% được Quốc hội đề ra. Điểm tích cực là lạm phát cơ bản 6 tháng tăng 4,12%, thấp hơn CPI chung, cho thấy áp lực giá chưa lan trên diện rộng. Tuy nhiên, rủi ro lạm phát neo ở mức cao cần được lưu tâm khi tổng cầu trong nước đang phục hồi tốt hơn.
Biến số thứ ba là tỷ giá và lãi suất. Sau giai đoạn đầu năm đồng Việt Nam có thời điểm tăng giá so với USD, áp lực đối với tỷ giá USD/VND rõ nét hơn từ cuối quý I. Trong tháng 3, giá giao dịch trên thị trường liên ngân hàng có lúc chạm ngưỡng trần niêm yết theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Đối với lãi suất, mặc dù lãi suất điều hành được giữ nguyên, lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động tiếp tục đi lên, duy trì ở mặt bằng cao. Diễn biến này phản ánh nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn huy động, đồng thời cho thấy yêu cầu duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức hợp lý để ổn định kỳ vọng tỷ giá.
Theo ông Vũ Bình Minh, việc Ngân hàng Nhà nước sử dụng các công cụ thị trường mở và triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ đã giúp giữ thanh khoản hệ thống thông suốt, neo kỳ vọng thị trường và góp phần ổn định vĩ mô.
Ba dữ kiện trên phản ánh hệ quả tương đối tự nhiên khi nền kinh tế lựa chọn tăng trưởng nhanh hơn trong lúc vùng đệm chính sách không còn dồi dào như trước.
Bước sang quý III, chuyên gia HSBC dự báo, đây sẽ là phần thi của áp lực thời gian và kỷ luật chính sách. Câu hỏi đặt ra không đơn thuần là nền kinh tế còn động lực tăng trưởng hay không, mà là các áp lực vĩ mô có dồn về cùng một thời điểm hay không.
Đến quý IV, yếu tố quyết định có thể nằm ở niềm tin của thị trường, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Những yếu tố hỗ trợ theo mùa vụ như xuất khẩu bước vào giai đoạn giao hàng cao điểm, du lịch và kiều hối cải thiện, cùng khả năng nguồn cung hàng hóa trong nước dồi dào hơn có thể giúp giảm bớt áp lực lên tỷ giá và lạm phát.
Trong bối cảnh đó, đầu tư công, FDI chất lượng cao và tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ là những trụ cột quan trọng.
Câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán được ông Vũ Bình Minh ví như một “ngôi sao hy vọng”. Nếu tiến trình này tiếp tục đi đúng hướng, một thị trường được nâng hạng có thể mở rộng tệp nhà đầu tư tiếp cận Việt Nam, cải thiện thanh khoản, nâng chất lượng dòng vốn và củng cố vị thế của tài sản Việt Nam. Về trung hạn, tiến trình này cũng có thể tạo nguồn cung ngoại tệ bền vững hơn, giảm sức ép tỷ giá và bổ sung dư địa cho điều hành chính sách.
“Nửa đầu năm đã cho thấy khả năng trả lời tốt những câu hỏi khó. Phần còn lại của năm sẽ là lúc cần chứng minh thêm một điều quan trọng hơn: không chỉ tăng nhanh, mà còn là cách về đích trong trạng thái cân bằng” - chuyên gia của HSBC nhận định./.
