Bà Hoàng Hải Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) đánh giá, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là tín hiệu rất tích cực, phản ánh quá trình cải cách hạ tầng, thể chế và các tiêu chuẩn nhằm đưa thị trường chứng khoán Việt Nam đến gần hơn với nhà đầu tư quốc tế. Nhưng, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường mới là điều kiện cần. Để thu hút dòng vốn quốc tế bền vững, Việt Nam cần một chiến lược tổng thể, trong đó các giải pháp phải được chuẩn bị và triển khai đồng bộ.
Bài toán thu hút vốn vì vậy không chỉ được đặt ra sau khi thị trường đã nâng hạng. Việc chuẩn bị năng lực của doanh nghiệp, chất lượng hàng hóa, nền tảng nhà đầu tư tổ chức và khả năng đáp ứng yêu cầu của dòng vốn dài hạn cần được thực hiện song song với quá trình cải cách hạ tầng. Trong đó, phát triển ngành quỹ được xem là một mắt xích quan trọng, bởi các quỹ và nhà đầu tư tổ chức chính là cầu nối đưa dòng vốn quốc tế vào Việt Nam.
 |
| Thị trường trái phiếu kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế. Ảnh: Đức Thanh |
Nhìn sang thị trường vốn, ông Phạm Phú Khôi - Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho rằng, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trước hết tác động trực tiếp tới thị trường cổ phiếu. Các quỹ đầu tư thụ động mua theo chỉ số được kỳ vọng đưa khoảng 1,2 - 1,5 tỷ USD vào thị trường, thậm chí một số dự báo đưa ra con số khoảng 2 tỷ USD.
Tuy nhiên, thị trường vốn không chỉ gồm cổ phiếu, mà còn có trái phiếu. Vì vậy, giá trị đáng chú ý hơn về dài hạn là khả năng tác động lan tỏa từ thị trường cổ phiếu sang thị trường trái phiếu. Đây cũng là khu vực còn nhiều dư địa để Việt Nam mở rộng khả năng huy động nguồn vốn quốc tế.
Theo đại diện VBMA, việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia sẽ tạo cơ sở nền tảng để nhà đầu tư quốc tế nâng mức đánh giá đối với các tổ chức phát hành trái phiếu trong nước.
Ông Khôi cho biết, Việt Nam hiện được Tổ chức Xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức BB+, được Moody’s xếp hạng ở mức Ba2 và được S&P xếp hạng ở mức BB+. Nhiều nhà đầu tư trái phiếu quốc tế tham chiếu đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn và đặt tiêu chí phải có ít nhất hai tổ chức xếp hạng quốc gia ở mức “Đầu tư” mới có thể giải ngân. Vì vậy, việc tiếp tục cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo thêm điều kiện để thị trường trái phiếu Việt Nam tiếp cận dòng vốn quốc tế.
Hoàn thiện cơ chế định giá trái phiếuTheo Tổng Thư ký VBMA Phạm Phú Khôi, Việt Nam hiện chưa có tổ chức thực hiện định giá trái phiếu doanh nghiệp. Trong khi đó, tại một số thị trường trong khu vực như Malaysia, Thái Lan, các tổ chức định giá công bố giá trái phiếu hằng ngày, tạo cơ sở tham chiếu về giá và lãi suất cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. VBMA đang thúc đẩy việc hình thành tổ chức định giá, coi đây là một trong những bước góp phần hoàn thiện hạ tầng và nâng cao tính minh bạch của thị trường trái phiếu. |
Nếu điều kiện này được đáp ứng, dư địa đối với thị trường trái phiếu được đánh giá rất lớn. Ông Khôi cũng chỉ ra rằng, quy mô thị trường trái phiếu toàn cầu lớn hơn nhiều so với thị trường cổ phiếu. Trong kịch bản thuận lợi, lượng vốn quốc tế có khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu Việt Nam được kỳ vọng có thể đạt khoảng 10 - 20 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với dòng vốn trực tiếp từ quá trình nâng hạng thị trường cổ phiếu.
Dù vậy, khả năng hiện thực hóa dòng vốn này còn phụ thuộc đáng kể vào môi trường tài chính quốc tế. Những biến động địa chính trị gần đây cùng giá dầu tăng cao đã gia tăng áp lực lạm phát, kéo theo thay đổi trong kỳ vọng chính sách tiền tệ. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất, trong khi nhiều ngân hàng trung ương tại châu Âu và châu Á cũng có động thái thắt chặt.
Diễn biến này tạo sức ép trực tiếp lên hoạt động huy động vốn quốc tế. Với doanh nghiệp Việt Nam phát hành trái phiếu ra nước ngoài, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ thường đóng vai trò mức tham chiếu quan trọng. Khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ở vùng cao, chi phí vốn quốc tế theo đó trở nên thách thức hơn, không chỉ đối với doanh nghiệp, mà cả các chủ thể phát hành khác.
Trong bối cảnh đó, thay vì chỉ chờ điều kiện bên ngoài thuận lợi trở lại, vấn đề được đặt ra là tận dụng giai đoạn hiện nay để củng cố nội lực thị trường. Việc nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia, cải thiện chất lượng tín dụng của doanh nghiệp, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thị trường trở thành những bước chuẩn bị cần thiết.
Như vậy, nâng hạng thị trường cổ phiếu có thể được nhìn nhận như một bước mở đầu trong quá trình đưa thị trường vốn Việt Nam tiếp cận sâu hơn với dòng vốn toàn cầu. Nếu cổ phiếu tạo cánh cửa đầu tiên cho dòng vốn quốc tế, việc cải thiện các điều kiện của thị trường trái phiếu sẽ quyết định khả năng mở rộng kênh huy động vốn dài hạn, qua đó bổ sung nguồn lực đáng kể cho nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới./.
