Mở rộng vai trò thị trường vốn

Theo phân tích của Chứng khoán Vietcap, nền kinh tế Việt Nam trong nhiều năm qua vẫn phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng để tài trợ cho hoạt động sản xuất - kinh doanh và mở rộng đầu tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của nền kinh tế tiếp tục được đánh giá tích cực, nhu cầu đa dạng hóa các kênh dẫn vốn ngày càng trở nên cấp thiết. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển mạnh mẽ hơn đối với thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, nhằm giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.

Thực tế cho thấy, quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam vẫn còn tương đối khiêm tốn so với tiềm năng tăng trưởng. Tính đến quý III/2025, vốn hóa thị trường cổ phiếu mới tương đương khoảng 56% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia. Khoảng cách này phản ánh dư địa rất lớn để thị trường chứng khoán trong nước tiếp tục mở rộng, song hành cùng quá trình tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế.

Nguồn: Nguồn: FiinPro, Bloomberg, Vietcap.

Trước đó, trong chiến lược phát triển thị trường vốn được Chính phủ ban hành năm 2022, mục tiêu đưa vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 120% GDP vào năm 2030 đã được xác định rõ, qua đó nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của thị trường chứng khoán trong hệ thống tài chính quốc gia.

Diễn biến thanh khoản trên thị trường trong năm 2025 cũng cho thấy sự cải thiện rõ nét. Giá trị giao dịch bình quân trong 11 tháng đầu năm 2025 đã tăng mạnh, đạt khoảng 1,5 tỷ USD, thiết lập mức cao kỷ lục mới của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Các chuyên gia đánh giá, kết quả này đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm bối cảnh vĩ mô thuận lợi, hàng loạt cải cách pháp lý nhằm củng cố hạ tầng thị trường và tạo thêm động lực cho tiến trình nâng hạng, cùng với sự trở lại mạnh mẽ của nhà đầu tư trong nước. Triển vọng thị trường tích cực hơn và mặt bằng lãi suất cho vay ký quỹ hấp dẫn đã góp phần thúc đẩy dòng tiền nội quay trở lại thị trường.

Tính chung cả năm 2025, giá trị giao dịch bình quân được dự báo vẫn tăng gần 37% so với năm trước. Sang năm 2026, Vietcap dự phóng thanh khoản tiếp tục cải thiện, tăng khoảng 18% lên mức 1,35 tỷ USD, được hỗ trợ bởi việc triển khai các tính năng mới của Hệ thống KRX, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách tiền tệ, tài khóa tiếp tục hỗ trợ, cùng với kỳ vọng dòng vốn ngoại gia tăng khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Định giá thị trường tạo lực hút

Ở chiều ngược lại, khối ngoại trong 11 tháng của năm 2025 đã bán ròng tổng cộng khoảng 5,8 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam trên cả ba sàn, cao gấp 1,6 lần so với cả năm 2024. Hoạt động này chịu tác động từ việc thoái vốn của một số cổ đông chiến lược lớn, diễn biến bất lợi của tỷ giá USD/VND và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao, xu hướng tái phân bổ vốn sang các thị trường như Trung Quốc và Nhật Bản, cũng như việc giảm tỷ trọng cổ phiếu ngân hàng khi định giá kém hấp dẫn hơn.

Nguồn: FiinPro, Vietcap.

Tính đến tháng 11/2025, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã giảm về khoảng 15%, mức thấp nhất kể từ năm 2022. Đáng chú ý, nhiều cổ phiếu blue-chip chất lượng cao từng kín room ngoại như MBB, ACB, MWG hay GMD hiện đã mở dư địa cho nhà đầu tư nước ngoài mua vào ở mức giá thị trường. Theo đánh giá của Vietcap, đây là cơ hội hấp dẫn để khối ngoại tích lũy cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành với mức định giá hợp lý.

Trong kịch bản cơ sở, theo các chuyên gia từ Chứng khoán Vietcap, dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam giai đoạn 2025 - 2026 lần lượt đạt 8,1% và 8,5%, tiếp tục vượt trội so với mặt bằng khu vực. Động lực tăng trưởng đến từ sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ và liên tục của Chính phủ, đầu tư tư nhân được đẩy mạnh, tiêu dùng cải thiện và năng lực cạnh tranh xuất khẩu được duy trì.

Trên thị trường chứng khoán, VN-Index hiện đang được định giá ở mức hấp dẫn với P/E trượt 12 tháng khoảng 15,3 lần, tương đương mức trung bình 10 năm, trong khi lợi nhuận năm 2026 dự kiến tăng gần 19%. Bên cạnh đó, đà tăng gần đây chủ yếu tập trung vào nhóm Vingroup và tài chính, trong khi nhiều ngành khác vẫn có định giá hấp dẫn, tạo nền tảng cho sự quay trở lại của dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn.

Liên quan đến hoạt động cho vay ký quỹ, số liệu từ FiinPro cho thấy, dư nợ margin trong quý III/2025 tăng 26% so với quý trước, đạt 369 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 4% vốn hóa thị trường. Tỷ lệ dư nợ trên vốn chủ sở hữu vẫn ở mức an toàn, thấp hơn đáng kể so với trần quy định. Đà tăng này phản ánh tâm lý lạc quan của nhà đầu tư cá nhân trong môi trường lãi suất thấp và kỳ vọng tích cực vào triển vọng kinh tế.

Trong bối cảnh đó, các công ty chứng khoán có tiềm lực vốn mạnh, đặc biệt là các công ty trực thuộc ngân hàng, đang dần khẳng định lợi thế cạnh tranh về cho vay ký quỹ, thị phần môi giới và khả năng mở rộng dịch vụ, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.