"Miếng bánh" margin "nảy nở" giữa vùng trũng thanh khoản

Thanh Thủy
(TBTCO) - Thanh khoản thị trường thu hẹp, doanh thu môi giới phân hóa, nhưng lãi từ hoạt động cho vay tại phần lớn công ty chứng khoán lại trở thành một điểm sáng khi vẫn tăng mạnh và đồng đều trong quý II/2026.
aa

“Miếng bánh” tăng lên bất chấp thanh khoản về vùng trũng

Sau giai đoạn giao dịch sôi động đầu năm, thanh khoản thị trường chứng khoán chững lại và giảm trong quý II/2026. Theo thống kê, giá trị giao dịch bình quân trên 3 sàn chỉ còn khoảng 24.083 tỷ đồng/phiên, thấp hơn đáng kể mức 35.000 tỷ đồng của quý đầu năm. Riêng tháng 6, thanh khoản lùi về 19.981 tỷ đồng/phiên, mức thấp nhất kể từ tháng 2/2025.

Sự co hẹp của dòng tiền khiến doanh thu môi giới tại các công ty chứng khoán bắt đầu phân hóa. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận nguồn thu này giảm so với cùng kỳ, nhất là những đơn vị có quy mô khách hàng lớn và chịu tác động trực tiếp từ sự suy yếu của giá trị giao dịch. Tuy nhiên, ở một trụ cột khác trong hoạt động dịch vụ chứng khoán, bức tranh lại diễn biến theo chiều ngược lại.

Nguồn: BCTC. Đồ họa: Phương Anh

Theo thống kê từ báo cáo tài chính của khoảng 70 công ty chứng khoán, lãi từ các khoản cho vay và phải thu trong quý II/2026 đạt khoảng 11.565 tỷ đồng, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ này gần gấp đôi mức tăng 31% của tổng doanh thu hoạt động của cùng nhóm này. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lãi từ các khoản cho vay và phải thu đạt hơn 22.260 tỷ đồng, tăng gần 63%, trong khi tổng doanh thu hoạt động tăng khoảng 43%.

Tỷ trọng của mảng cho vay trong cơ cấu doanh thu nhờ vậy cũng tiếp tục đi lên. Trong quý II/2025, lãi từ các khoản cho vay và phải thu chiếm khoảng 28,9% tổng doanh thu hoạt động của nhóm doanh nghiệp được thống kê. Một năm sau, tỷ lệ này đã tăng lên 35,3%.

Cho vay ký quỹ là mảng hoạt động ngày càng đóng góp nhiều hơn vào tỷ trọng doanh thu và lợi nhuận của các công ty chứng khoán. So với quy mô thị trường chứng khoán, tổng dư nợ cho vay ký quỹ tương đương 3,9% tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường (hay 10,3% giá trị vốn hóa tự do chuyển nhượng) vào cuối năm 2025. Mức dư nợ trên lớn hơn nhiều so với mức 1,8% của thị trường Mỹ, 2,3% của thị trường Trung Quốc (hay khoảng 4,7% vào giai đoạn thị trường chứng khoán Trung Quốc tạo đỉnh năm 2015). Quy mô dư nợ lớn có thể làm tăng áp lực lên sức chịu đựng của hệ thống trong các kịch bản thị trường bất lợi” - S&I Ratings

Phần lớn công ty chứng khoán ghi nhận lãi từ các khoản cho vay và phải thu có mức tăng hai con số. Chỉ chưa đến 10% công ty chứng khoán ghi nhận khoản doanh thu này tăng trưởng âm như Chứng khoán EVS, Chứng khoán Nhật Bản (JSI), Chứng khoán SmartMind, SBBS, Chứng khoán Thành Công. Trong khi, khoảng 15 công ty tăng bằng lần. Không kể những trường hợp có nền so sánh quá thấp, nhiều “gương mặt” là các công ty chứng khoán thuộc hệ sinh thái ngân hàng. Lãi từ các khoản cho vay tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Public Việt Nam (PBSV) tăng 2,73 lần; VPBankS tăng 2,67 lần; Chứng khoán HD (HDBS) tăng 2,19 lần; ACBS tăng 2,14 lần và SHS tăng hơn 2 lần.

Theo các chuyên gia từ hãng xếp hạng tín nhiệm S&I Ratings, nhóm công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng có lợi thế về chi phí vốn cạnh tranh, khả năng khai thác khách hàng và các nguồn lực từ ngân hàng mẹ. Tăng trưởng mạnh mẽ nguồn thu từ hoạt động cấp các khoản vay margin và ứng trước tiền bán của nhóm công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn cho thấy lợi thế về quy mô vốn, khả năng tiếp cận nguồn tài trợ, tệp khách hàng và hoạt động bán chéo đang ngày càng được chuyển hóa thành kết quả kinh doanh.

Dấu hỏi về hiệu suất cho vay margin

Đặt cạnh bức tranh tăng trưởng của lãi từ các khoản cho vay, doanh thu hoạt động môi giới lại cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các công ty. Thanh khoản suy yếu khiến doanh thu môi giới tại quá nửa số công ty chứng khoán giảm so với cùng kỳ.

Tại VPS, doanh thu môi giới quý II giảm khoảng 15%, trong khi lãi từ các khoản cho vay và phải thu tăng 95%. BSC cũng ghi nhận doanh thu môi giới giảm hơn 8%, nhưng lãi cho vay tăng 53%, lên 242,5 tỷ đồng. Diễn biến trái chiều tương tự xuất hiện tại nhiều công ty khác khi nguồn thu gắn trực tiếp với giao dịch trên sàn chứng khoán chịu sức ép, trong khi thu nhập từ hoạt động cấp vốn cho vay margin tiếp tục đi lên.

Cũng phải nói thêm rằng, cùng phân bổ vào các khoản cho vay với giá trị tương đồng, mức doanh thu thu về giữa các công ty chứng khoán vẫn có thể chênh lệch đáng kể. Vòng quay của tài sản, cụ thể là các khoản cho vay, có thể tạo ra mức thu nhập khác nhau. Cùng đó, các yếu tố về lãi suất áp dụng, thời gian ưu đãi, cơ cấu khách hàng và tỷ trọng giữa cho vay ký quỹ với ứng trước tiền bán cũng ảnh hưởng đến doanh thu ghi nhận.

Tốc độ tăng dư nợ không đi cùng với diễn biến thanh khoản thị trường cũng đặt ra câu hỏi về cơ cấu cụ thể của các khoản cho vay, nhất là khi một phần nguồn vốn được tập trung vào các khoản vay quy mô lớn, thay vì phân tán hoàn toàn trong tệp nhà đầu tư cá nhân.

Các khoản vay lớn có thể mang lại nguồn thu ổn định, nhưng thường có thời gian duy trì dài hơn và vòng quay vốn chậm hơn. Mức độ tập trung vào một số khách hàng hoặc một số tài sản bảo đảm cũng khiến chất lượng khoản cho vay trở thành yếu tố quan trọng không kém quy mô.

Bên cạnh nguồn doanh thu gia tăng đáng kể nhờ trụ cột kinh doanh này, một biến số khác cần tính đến là chi phí vốn. Các công ty chứng khoán thường sử dụng kết hợp vốn chủ sở hữu, vay ngân hàng và phát hành trái phiếu để tài trợ hoạt động cho vay. Bên cạnh hoạt động tăng vốn và phân bổ tỷ trọng khá lớn phục vụ cho vay ký quỹ, nguồn vốn nợ cũng gia tăng đáng kể để tài trợ cho mảng nghiệp vụ này. Nhiều công ty chứng khoán đã tăng mạnh chi phí tài chính trong quý II/2026 để mở rộng quy mô vốn huy động phục vụ hoạt động kinh doanh. Lợi nhuận trước thuế vẫn tăng, nhưng tốc độ thấp hơn mức tăng doanh thu.

Trong bối cảnh nguồn vốn ngắn hạn vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài trợ của khối các công ty chứng khoán, những công ty có vốn chủ sở hữu dày, nguồn huy động ổn định và khả năng quản trị vòng quay tốt sẽ có lợi thế hơn. Xu hướng tăng vốn giai đoạn vừa qua giúp dư địa mở rộng mảng cho vay vẫn còn lớn tại nhiều công ty. Tuy nhiên, hiệu suất sử dụng tài sản và chất lượng tài sản bảo đảm mới là yếu tố quyết định tính bền vững trong chặng đường dài.

Chỉ còn vài công ty chứng khoán tiệm cận ngưỡng tối đa

Theo quy định về an toàn tài chính, tổng dư nợ cho vay giao dịch ký quỹ của một công ty chứng khoán không được vượt quá 200% vốn chủ sở hữu. Cuối năm 2025, tỷ lệ này của toàn ngành ở mức 107%, vẫn thấp đáng kể so với trần cho phép nhờ vốn chủ sở hữu tăng nhanh trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, có sự phân hóa giữa các công ty. Số liệu quý II/2026 cho thấy tại Chứng khoán Việt Thành, Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC), Chứng khoán Phú Hưng (PHS), Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn chủ sở hữu đang ở mức trên 190%. Một số công ty đang triển khai phương án tăng vốn. Điển hình, HSC vừa chốt danh sách cổ đông tham gia đợt chào bán gần 270 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ thực hiện quyền 4:1 vào ngày 17/7 vừa qua. Quy định về tỷ lệ an toàn tài chính tạo một lớp bảo vệ, nhưng mức độ an toàn thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng khách hàng, thanh khoản và mức độ tập trung của cổ phiếu được sử dụng làm tài sản bảo đảm.

Thanh Thủy

Đọc thêm

Đưa quyền trẻ em vào tiêu chí đầu tư bền vững

Đưa quyền trẻ em vào tiêu chí đầu tư bền vững

(TBTCO) - Từ chính sách lao động, an toàn sản phẩm đến quản lý chuỗi cung ứng, nhiều quyết định của doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến trẻ em. Nhận diện và công bố những tác động này giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro, đồng thời cung cấp thêm căn cứ để nhà đầu tư đánh giá cổ phiếu niêm yết.
Tổng Giám đốc SHS Nguyễn Duy Linh đảm nhiệm thêm vai trò Chủ tịch HĐQT BVIM

Tổng Giám đốc SHS Nguyễn Duy Linh đảm nhiệm thêm vai trò Chủ tịch HĐQT BVIM

(TBTCO) - Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) sẽ đảm nhiệm thêm vị trí Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Quản lý Quỹ BVIM. Với gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính – chứng khoán, ông Linh được kỳ vọng đóng góp vào quá trình phát triển hoạt động quản lý tài sản và nâng cao năng lực quản trị tại BVIM.
Khối ngoại bán ròng gần 1.000 tỷ đồng, FPT tiếp tục chịu áp lực lớn

Khối ngoại bán ròng gần 1.000 tỷ đồng, FPT tiếp tục chịu áp lực lớn

(TBTCO) - Nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng khoảng 1.000 tỷ đồng trên cả 3 sàn trong phiên 19/11. FPT dẫn đầu danh sách bị bán ròng, đánh dấu phiên thứ 11 liên tiếp cổ phiếu công nghệ này chịu áp lực rút vốn ngoại.
Chứng khoán phái sinh ngày 19/11: VN30-Index đánh mất mốc 1.800 điểm trong phiên đáo hạn

Chứng khoán phái sinh ngày 19/11: VN30-Index đánh mất mốc 1.800 điểm trong phiên đáo hạn

(TBTCO) - VN30-Index tiếp tục giảm sâu trong phiên 19/11, đánh mất ngưỡng tâm lý 1.800 điểm. Trên thị trường chứng khoán phái sinh, hợp đồng tương lai tháng 11 chính thức đáo hạn, trong khi thanh khoản và khối lượng mở kỳ hạn tháng 12 tăng mạnh khi hoạt động giao dịch chuyển sang hợp đồng mới.
Chứng khoán ngày 19/11: VN-Index mất mốc 1.700 điểm trong phiên đáo hạn phái sinh

Chứng khoán ngày 19/11: VN-Index mất mốc 1.700 điểm trong phiên đáo hạn phái sinh

Thị trường chứng khoán ngày 19/11 tiếp tục chịu áp lực bán trong phiên đáo hạn phái sinh. VN-Index thu hẹp đà giảm sau khi chạm vùng thấp trong phiên, song vẫn đóng cửa dưới ngưỡng hỗ trợ tâm lý. Thanh khoản giảm so với phiên trước, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thư chúc mừng kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán Việt Nam

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thư chúc mừng kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán Việt Nam

(TBTCO) - Nhân dịp kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán Việt Nam (28/11/1996 - 28/11/2026), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thư chúc mừng tới các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở Giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cùng các thành viên thị trường.
Chung cư hạ nhiệt, nhà mặt phố được quan tâm hơn tại Hà Nội

Chung cư hạ nhiệt, nhà mặt phố được quan tâm hơn tại Hà Nội

(TBTCO) - Mức độ quan tâm tới chung cư giảm tại cả 3 khu vực Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh trong tháng 10/2026, theo dữ liệu của Batdongsan.com.vn.
Đưa quỹ đầu tư đến gần hơn với nhà đầu tư cá nhân

Đưa quỹ đầu tư đến gần hơn với nhà đầu tư cá nhân

(TBTCO) - Nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm phần lớn giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam, trong khi nguồn vốn từ các định chế đầu tư dài hạn còn hạn chế. Mở rộng kênh phân phối chứng chỉ quỹ, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển quỹ hưu trí có thể giúp người dân có thêm lựa chọn tích lũy, đồng thời tạo thêm nguồn vốn ổn định cho thị trường.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều

Chứng khoán

Chứng khoán quốc tế

GSPC -147.80
20/11 | -147.80 (7,175.83 -147.80 (-2.02%))
DJI -1,101.11
20/11 | -1,101.11 (49,097.06 -1,101.11 (-2.19%))
IXIC -550.69
20/11 | -550.69 (23,879.20 -550.69 (-2.25%))
NYA -419.80
20/11 | -419.80 (23,139.80 -419.80 (-1.78%))
XAX -282.24
20/11 | -282.24 (7,379.36 -282.24 (-3.68%))
BUK100P -15.45
20/11 | -15.45 (1,045.78 -15.45 (-1.46%))
RUT -59.20
20/11 | -59.20 (2,655.11 -59.20 (-2.18%))
VIX +1.20
20/11 | +1.20 (29.64 +1.20 (+4.22%))
FTSE -81.11
20/11 | -81.11 (10,371.57 -81.11 (-0.78%))
GDAXI -471.80
20/11 | -471.80 (24,992.01 -471.80 (-1.85%))
FCHI -108.12
20/11 | -108.12 (7,972.62 -108.12 (-1.34%))
STOXX50E -122.91
20/11 | -122.91 (5,990.95 -122.91 (-2.01%))
N100 -35.24
20/11 | -35.24 (1,814.27 -35.24 (-1.91%))
BFX -44.28
20/11 | -44.28 (5,841.23 -44.28 (-0.75%))
MOEX.ME -0.11
20/11 | -0.11 (85.20 -0.11 (-0.13%))
HSI -430.82
20/11 | -430.82 (22,410.80 -430.82 (-1.89%))
STI -104.32
20/11 | -104.32 (4,975.17 -104.32 (-2.05%))
AXJO -137.80
20/11 | -137.80 (8,592.60 -137.80 (-1.58%))
AORD -143.80
20/11 | -143.80 (8,692.80 -143.80 (-1.63%))
BSESN +959.08
20/11 | +959.08 (83,980.83 +959.08 (+1.16%))
JKSE -47.81
20/11 | -47.81 (5,146.33 -47.81 (-0.92%))
KLSE -9.65
20/11 | -9.65 (1,556.51 -9.65 (-0.62%))
NZ50 -139.84
20/11 | -139.84 (14,107.41 -139.84 (-0.98%))
KS11 -267.93
20/11 | -267.93 (4,869.96 -267.93 (-5.21%))
TWII -2,393.60
20/11 | -2,393.60 (36,033.29 -2,393.60 (-6.23%))
GSPTSE -549.32
20/11 | -549.32 (34,028.73 -549.32 (-1.59%))
BVSP -1,161.52
20/11 | -1,161.52 (166,376.44 -1,161.52 (-0.69%))
MXX -440.57
20/11 | -440.57 (68,713.60 -440.57 (-0.64%))
MERV 0.00
20/11 | 0.00 (2,848,945.25 0.00 (0.00%))
TA125.TA -54.70
20/11 | -54.70 (3,747.59 -54.70 (-1.44%))
CASE30 -86.80
20/11 | -86.80 (51,458.00 -86.80 (-0.17%))
JN0U.JO -79.87
20/11 | -79.87 (5,982.30 -79.87 (-1.32%))
FPACEPE-USD-TR.FGI -32.57
20/11 | -32.57 (9,948.16 -32.57 (-0.33%))
DX-Y.NYB -0.13
20/11 | -0.13 (103.77 -0.13 (-0.12%))
FPACEBOUS-USD-TR.FGI -64.71
20/11 | -64.71 (10,707.60 -64.71 (-0.60%))
125904-USD-STRD -45.96
20/11 | -45.96 (2,623.88 -45.96 (-1.72%))
XDB -0.61
20/11 | -0.61 (130.89 -0.61 (-0.46%))
XDE -0.06
20/11 | -0.06 (109.69 -0.06 (-0.06%))
FPCPEXVE-USD-TR.FGI -19.70
20/11 | -19.70 (10,306.74 -19.70 (-0.19%))
000001.SS -43.82
20/11 | -43.82 (3,533.79 -43.82 (-1.22%))
N225 -3,007.56
20/11 | -3,007.56 (56,436.65 -3,007.56 (-5.06%))
XDN -0.14
20/11 | -0.14 (62.62 -0.14 (-0.22%))
XDA -0.56
20/11 | -0.56 (66.61 -0.56 (-0.83%))
FPCPEXVA-USD-TR.FGI -24.93
20/11 | -24.93 (6,671.10 -24.93 (-0.37%))