PV: Thưa ông, từ đầu năm 2026 đến nay, theo số liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), các ngân hàng đã mua lại trước hạn khoảng 188.433 tỷ đồng trái phiếu, chiếm gần 88% tổng giá trị mua lại của toàn thị trường. Ông đánh giá như thế nào về xu hướng các ngân hàng đẩy mạnh mua lại trái phiếu trước hạn trong thời gian qua?

Ông Phan Duy Hưng

Ông Phan Duy Hưng: Việc các ngân hàng mua lại trước hạn khoảng 188.433 tỷ đồng trái phiếu từ đầu năm 2026, chiếm gần 88% tổng giá trị mua lại của toàn thị trường, chủ yếu phản ánh hoạt động chủ động quản lý và cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Khác với doanh nghiệp thông thường, quyết định mua lại và phát hành trái phiếu của ngân hàng còn gắn với yêu cầu tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản. Các ngân hàng đang chủ động mua lại những trái phiếu có kỳ hạn còn lại ngắn hoặc không còn mang lại hiệu quả về mặt vốn, đồng thời phát hành trái phiếu mới hoặc chứng chỉ tiền gửi có kỳ hạn gốc dài hơn. Qua đó, ngân hàng có thể kéo dài kỳ hạn nguồn vốn, duy trì nguồn vốn trung và dài hạn, đồng thời đáp ứng nhu cầu cho vay dài hạn đang gia tăng.

Bên cạnh đó, ngân hàng hiện là nhóm phát hành trái phiếu lớn nhất trên thị trường, với dư nợ trái phiếu khoảng 685.000 tỷ đồng vào cuối tháng 8/2026. Vì vậy, việc nhóm này chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị mua lại trước hạn cũng phù hợp với quy mô trái phiếu đang lưu hành.

PV: Từ thực tế trên, theo ông, những yếu tố nào đang thúc đẩy các ngân hàng chủ động mua lại trái phiếu trước hạn? Hoạt động này có liên quan như thế nào đến nhu cầu cơ cấu các khoản nợ hiện hữu và tối ưu chi phí vốn của ngân hàng?

Ông Phan Duy Hưng: Động lực mua lại cần được phân biệt giữa trái phiếu thường và trái phiếu tăng vốn cấp 2.

Đối với trái phiếu thường, khi kỳ hạn còn lại dưới 1 năm, trái phiếu không còn được tính là nguồn vốn trung và dài hạn của ngân hàng phát hành. Vì vậy, ngân hàng có động lực mua lại các trái phiếu sắp đáo hạn, đồng thời phát hành trái phiếu mới có kỳ hạn dài hơn nhằm duy trì nguồn vốn trung và dài hạn, đáp ứng nhu cầu cho vay dài hạn.

Đối với trái phiếu tăng vốn cấp 2, theo quy định hiện hành, giá trị được ghi nhận vào vốn tự có sẽ bị khấu trừ 20% mỗi năm trong 5 năm cuối của kỳ hạn trái phiếu. Theo đó, khi kỳ hạn còn lại giảm xuống dưới 5 năm, giá trị vốn cấp 2 được công nhận cũng giảm dần. Do đó, ngân hàng có thể chủ động mua lại các trái phiếu này và phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 mới có kỳ hạn dài hơn.

Nguồn vốn cấp 2 mới sẽ thay thế phần vốn đang bị khấu trừ hoặc các trái phiếu được mua lại trước hạn, đồng thời bổ sung vốn để hỗ trợ tăng trưởng tài sản có trọng số rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng, kéo theo nhu cầu duy trì hệ số an toàn vốn của các ngân hàng.

Bên cạnh yêu cầu về quản lý vốn và thanh khoản, ngân hàng cũng có thể tận dụng cơ hội mua lại những trái phiếu có chi phí cao và thay thế bằng nguồn vốn phù hợp hơn. Tuy nhiên, dư địa giảm chi phí hiện tương đối hạn chế khi coupon bình quân của trái phiếu ngân hàng phát hành mới trong tháng 8/2026 vẫn ở mức 8,7%, trong khi nhiều lô kỳ hạn 3 năm có lãi suất khoảng 8,8 - 9,1%.

Vì vậy, chúng tôi cho rằng động lực chính của hoạt động mua lại là kéo dài kỳ hạn nguồn vốn, duy trì nguồn vốn trung và dài hạn và bảo đảm tuân thủ các tỷ lệ an toàn, thay vì đơn thuần nhằm giảm chi phí vốn.

Các ngân hàng đã mua lại trước hạn khoảng 188.433 tỷ đồng trái phiếu. Ảnh: Đức Thanh

PV: Từ những yếu tố trên, theo ông, việc mua lại trái phiếu trước hạn có tác động như thế nào đến cơ cấu nguồn vốn của các ngân hàng? Xu hướng này dự kiến sẽ diễn biến ra sao trong những tháng còn lại của năm 2026?

Ông Phan Duy Hưng: Việc mua lại trước hạn giúp các ngân hàng cơ cấu nguồn vốn phù hợp với nhu cầu tăng trưởng tín dụng. Thông qua việc thay thế các khoản nợ sắp đến hạn bằng nguồn vốn có kỳ hạn dài hơn, ngân hàng có thể tăng tính ổn định của bảng cân đối và tạo dư địa cho tăng trưởng cho vay dài hạn.

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất trái phiếu phát hành mới vẫn ở mức tương đối cao, chúng tôi cho rằng hoạt động mua lại gần đây chủ yếu phục vụ mục tiêu cơ cấu kỳ hạn và quản lý nguồn vốn, hơn là nhằm giảm chi phí vốn.

Xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong những tháng còn lại của năm 2026. Hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng tăng mạnh trong giai đoạn 2024 - 2025, với giá trị phát hành đạt 305.000 tỷ đồng năm 2024 và 412.000 tỷ đồng năm 2025, tăng lần lượt 55% và 35% so với năm trước.

Lượng trái phiếu phát hành lớn trong giai đoạn này hiện đang dần bước vào giai đoạn cần được thay thế bằng các khoản phát hành mới có kỳ hạn dài hơn. Vì vậy, nhu cầu mua lại trước hạn nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

PV: Xin cảm ơn ông!