Trong nhiều thập kỷ, Quảng Ninh được biết đến là trung tâm khai thác than lớn nhất Việt Nam, đồng thời là địa bàn tập trung nhiều nhà máy nhiệt điện, cảng nhiên liệu và hệ thống cung ứng năng lượng quan trọng. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, địa phương đang từng bước thay đổi cách tiếp cận: từ bảo đảm nguồn cung năng lượng đơn thuần sang xây dựng một hệ thống năng lượng linh hoạt, đa nguồn và hướng tới phát triển bền vững.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Quảng Ninh xác định phát triển năng lượng không chỉ phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh, mà còn là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.

Nền tảng năng lượng vững chắc từ lợi thế truyền thống

Lợi thế lớn nhất của Quảng Ninh vẫn đến từ ngành than - nguồn tài nguyên giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng quốc gia. Cùng với đó, hoạt động sản xuất và cung ứng điện tiếp tục được duy trì ổn định, phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Những kết quả này tiếp tục cho thấy vai trò của Quảng Ninh trong cung ứng nhiên liệu và năng lượng cho nền kinh tế, đồng thời tạo nền tảng để địa phương triển khai quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng.

Lợi thế lớn nhất của Quảng Ninh hiện vẫn đến từ ngành than. Ảnh: T.D

Trong lĩnh vực khai thác than, Quảng Ninh tiếp tục phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và các đơn vị liên quan để tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Ngày 9/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 28/2026/NQ-CP về cơ chế đặc thù cho phép khai thác vượt không quá 15% công suất đối với các giấy phép khai thác khoáng sản than đang còn hiệu lực nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng than sạch của Quảng Ninh đạt khoảng 21,7 triệu tấn, bằng 101,3% kịch bản tăng trưởng, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của địa phương trong bảo đảm nguồn nhiên liệu cho các trung tâm nhiệt điện.

Song song với việc duy trì thế mạnh truyền thống, Quảng Ninh đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nguồn năng lượng theo hướng xanh hơn. Các loại hình như điện khí LNG, điện gió, điện mặt trời, điện rác đang được nghiên cứu, đầu tư và triển khai theo quy hoạch.

Trong đó, Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh là một dự án quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn cung điện. Đến cuối tháng 8/2026, dự án đã hoàn thành công tác giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giao khu vực biển; phần diện tích phục vụ hạng mục lấn biển còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện. Chủ đầu tư đang đàm phán hợp đồng mua bán điện và lựa chọn nhà thầu EPC.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh đã thu hút 5 dự án nguồn điện với tổng vốn đầu tư khoảng 73.500 tỷ đồng. Các dự án đáng chú ý gồm Điện gió Quảng Ninh 1 công suất 200 MW, Điện mặt trời Đầm Hà công suất 100 MW, Điện rác Hạ Long công suất 15 MW, Điện gió Quảng Ninh 4 công suất 50 MW và Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh với tổng vốn khoảng 57.700 tỷ đồng.

Đáng chú ý, địa phương đã đưa vào vận hành khoảng 55 MW điện mặt trời mái nhà, cho thấy xu hướng phát triển nguồn điện phân tán đang từng bước được mở rộng.

Hoàn thiện hạ tầng để đón các nguồn điện mới

Để khai thác hiệu quả các dự án mới, Quảng Ninh đang tập trung hoàn thiện hệ thống truyền tải điện, bảo đảm khả năng kết nối và giải tỏa công suất. Hiện thành phố có 4 dự án thuộc danh mục công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng, gồm Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh; Đường dây 220 kV từ Trạm biến áp 220 kV Móng Cái đến biên giới Việt Nam - Trung Quốc; Trạm biến áp 220 kV Móng Cái và Đường dây 220 kV Móng Cái - Hải Hà; Trạm biến áp 220 kV Cộng Hòa và Đường dây 220 kV Cộng Hòa - rẽ Cẩm Phả - Hải Hà cùng các xuất tuyến 110 kV đồng bộ.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh đã thu hút 5 dự án nguồn điện với tổng vốn đầu tư khoảng 73.500 tỷ đồng. Ảnh T.D

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, giai đoạn 2025 - 2035, Quảng Ninh được quy hoạch 29 dự án nguồn điện với tổng công suất 10.186 MW. Trong đó, giai đoạn 2025 - 2030 có 21 dự án với tổng công suất 3.502 MW; giai đoạn 2031 - 2035 có 8 dự án với tổng công suất 6.684 MW.

Đối với hệ thống lưới điện, giai đoạn 2025 - 2030 có 27 dự án, gồm 4 dự án lưới 500 kV và 23 dự án lưới 220 kV. Đến nay, Quảng Ninh đã lựa chọn nhà đầu tư cho 6/21 dự án nguồn điện giai đoạn 2025 - 2030 với tổng công suất 2.165 MW, tương đương 61,8% tổng công suất nguồn điện được quy hoạch trong giai đoạn.

Gỡ điểm nghẽn để thu hút dòng vốn mới

Bên cạnh những lợi thế sẵn có, Quảng Ninh cũng đang tập trung xử lý các điểm nghẽn liên quan đến quy hoạch, đất đai và thủ tục đầu tư nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho các dự án năng lượng.

Một số dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời tập trung trên mặt các hồ thủy lợi, vẫn gặp khó khăn trong việc xác định hình thức giao đất, cho thuê đất. Một số quy hoạch tại Khu kinh tế Vân Đồn, Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái cũng đang tiếp tục được hoàn thiện để tạo cơ sở triển khai các thủ tục đầu tư, đất đai.

Tại các cuộc họp về phát triển năng lượng, lãnh đạo Quảng Ninh nhấn mạnh quan điểm đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư triển khai dự án. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Lê Văn Ánh khẳng định địa phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi, đồng hành và tháo gỡ khó khăn cho các nhà đầu tư, hướng tới mục tiêu sớm trở thành trung tâm năng lượng của khu vực phía Bắc.

Với sự kết hợp giữa nguồn năng lượng truyền thống, các nguồn năng lượng sạch và hệ thống hạ tầng đang tiếp tục được hoàn thiện, Quảng Ninh từng bước mở rộng không gian phát triển năng lượng và nâng cao vai trò trong hệ thống năng lượng quốc gia.

Trong thời gian tới, Quảng Ninh tiếp tục tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án LNG và năng lượng tái tạo; phát triển lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng; nghiên cứu các trung tâm logistics năng lượng gắn với cảng biển nước sâu; xây dựng cơ chế thu hút các dự án sản xuất thiết bị năng lượng, hydrogen xanh và công nghiệp hỗ trợ. Đồng thời, Quảng Ninh đề xuất nghiên cứu hình thành Trung tâm năng lượng sạch và năng lượng tái tạo khu vực phía Bắc tại địa phương./.