Đại biểu Hồ Trọng Ngũ (Đoàn Vĩnh Long).

Đây là ý kiến của ĐB Hồ Trọng Ngũ (Vĩnh Long) khi trao đổi với PV TBTCVN bên hành lang Quốc hội chiều ngày 15/6.

* Một số ý kiến đang đặt kỳ vọng, Bộ luật tố tụng dân sự khi được sửa đổi sẽ hạn chế được tình trạng án oan sai. Quan điểm của ĐB thế nào về điều này?

- Một mục tiêu quan trọng của Dự thảo Bộ Luật tố tụng dân sự (sửa đổi) lần này cũng nhằm hạn chế oan sai. Tuy nhiên, nói có loại trừ được oan sai hay không thì lại là vấn đề rất lớn và không đơn giản một chút nào, vì nó còn phụ thuộc vào năng lực của cả hệ thống. Tinh thần đổi mới là tốt. Rất nhiều đại biểu ủng hộ vì đây là tinh thần mới của Hiến pháp.

Còn những đại biểu băn khoăn cũng có lý của họ. Bởi với một số lượng thẩm phán, hội thẩm nhân dân như hiện nay, trình độ có nâng lên nhưng về cơ bản thì vẫn vậy. Đội ngũ này có đáp ứng được hay không thì đó là một bài toán rất lớn đặt ra. Do vậy, sau khi dự Luật sửa đổi được thông qua thì công tác cán bộ, công tác bổ nhiệm thẩm phán,... sẽ phải tăng cường. Nếu không khi đòi hỏi của người dân tăng lên, số vụ việc tăng lên, mà nhân lực chỉ có vậy thì rất dễ sinh ra "ách tắc", từ đó nảy sinh thêm các vấn đề xã hội khác.

Hơn nữa, nếu không chuẩn bị, khi không đáp ứng được thì cũng không loại trừ việc nảy sinh tiêu cực. Nếu trong tình trạng phức tạp đấy, những thẩm phán, hay hội thẩm nhân dân nào đó thiếu tinh thần thượng tôn pháp luật, không trung thành với lợi ích trật tự pháp luật mà lợi dụng thì dễ sinh tiêu cực. Đây cũng là vấn đề cũng có nhiều đại biểu lo lắng.

* Tại phiên thảo luận ngày 15/6, rất nhiều đại biểu ủng hộ về việc bổ sung quy định Tòa án không được từ chối yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự vì lý do không có điều luật để áp dụng. Vậy nếu không có luật và áp dụng án lệ, tiền lệ,... thì liệu có quá khó cho triển khai thực tiễn hay không, thưa ông?

- Bản thân việc để có được án lệ thì cũng phải cần có nhiều tiền lệ. Do đó, muốn tốt ngay thì chắc không thể được. Bởi đã gọi là tiền lệ thì cũng có những tiền lệ tốt, nhưng cũng có những tiền lệ mà chúng ta chưa phân tích hết các mặt về lý thuyết và bất lợi của thực tiễn vẫn chưa xẩy ra.

Chúng ta chưa có kinh nghiệm nên “vạn sự khởi đầu nan” là chắc chắn. Và chúng tôi cũng đã nghĩ đến chuyện này khi áp dụng sẽ phát sinh những vấn đề. Nhưng tôi cho rằng, tư tưởng đổi mới là rất tốt và chúng ta cần ủng hộ.

* Để xảy ra oan sai thì phải đền bù, nhưng khi đền bù thì phải ứng trước tiền ngân sách của cơ quan nhà nước. Theo đại biểu, có điều gì chưa hợp lý trong vấn đề này?

- Trước hết phải nói rằng, các quan hệ dân sự thì liên quan tới vấn đề tài chính rất nhiều. Các quyền liên quan tới tài sản, và ngay cả quyền nhân thân cũng thường gắn với tài sản. Do vậy, luật pháp dân sự liên quan tới việc đền bù về vật chất và tài chính rất nhiều.

Có một thực tế là: Đúng tinh thần là người nào gây ra oan sai thì người đó phải chịu. Tuy nhiên, cơ quan nhà nước cũng phải chịu trách nhiệm trong chuyện thu hồi lại tài chính từ người đã gây oan sai. Nhưng trước mắt phải lấy tiền ngân sách các cơ quan nhà nước cán bộ ấy, bởi nếu không làm thế này thì người dân sẽ không biết bao giờ mới được đền bù.

Đây là một thực tế và vấn đề bạn đặt ra rất đúng. Luật pháp cũng đã có quy định về những vấn đề này, nhưng vì lợi ích của người dân quan trọng nên trước mắt cơ quan nhà nước phải đứng ra để bảo đảm. Phải có chỗ dựa như vậy thì điều luật mới có hiệu lực chứ không thì bất khả kháng. Trên thực tế cũng đã có một số cơ quan thực hiện rồi, nhưng thực hiện đến đâu thì là cả một bài toán lớn.

* Xin cảm ơn đại biểu!

Duy Thái (thực hiện)