Theo báo cáo vừa được Cục Thống kê công bố, chỉ số CPI tháng 5/2026 đã tăng 0,29% so với tháng trước, tăng 3,61% so với tháng 12/2025 và tăng 5,60% so với cùng kỳ năm 2025. Trong rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, có tới 10/11 nhóm hàng chính ghi nhận mức tăng giá, duy nhất nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống ghi nhận sự sụt giảm.

Dẫn đầu đà tăng trong tháng 5 là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 0,96%, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Nguyên nhân chính do hóa đơn tiền điện, nước sinh hoạt tăng khi nhu cầu làm mát tăng cao trong thời tiết nắng nóng. Bên cạnh đó, giá thuê nhà tăng 0,71% và giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,81% cũng góp phần vào đà tăng này. Ở chiều ngược lại, giá gas giảm 1,50% theo xu hướng giá thế giới.

Đứng thứ hai về mức tăng là nhóm giao thông, tăng 0,83% so với tháng trước. Tác nhân chủ yếu là do giá xăng trong nước tăng 2,12% theo giá thế giới. Ngoài ra, các chi phí khác như phí học bằng lái xe, phí cầu đường, dịch vụ bảo dưỡng phương tiện cũng tăng. Dù vậy, giá dầu diezen giảm mạnh 16,42% và giá vé các phương tiện giao thông công cộng (như đường sắt, hàng không) giảm 1,47% sau kỳ nghỉ lễ đã bù đắp phần nào mức tăng của nhóm này.

Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch cũng nhích lên 0,48%, chủ yếu do chi phí tổ chức tour du lịch trọn gói tăng 1,19%. Các nhóm còn lại như đồ uống và thuốc lá (+0,21%); thiết bị và đồ dùng gia đình (+0,17%); may mặc, mũ nón, giày dép (+0,13%); thuốc và dịch vụ y tế (+0,10%);... đều ghi nhận mức tăng nhẹ do chi phí nguyên vật liệu, vận chuyển và nhân công tăng.

Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống là nhóm duy nhất ghi nhận sự sụt giảm với mức giảm 0,14% (làm CPI chung giảm 0,05 điểm phần trăm). Nguyên nhân do giá gạo trong nước giảm 0,95% do vụ lúa đông xuân đang vào kỳ thu hoạch rộ. Nguồn cung thịt lợn được đảm bảo ổn định nhờ hoạt động tái đàn, trong khi nhu cầu tiêu dùng giảm, khiến giá thịt lợn giảm 0,82%. Các mặt hàng như thủy sản tươi sống, trứng, thịt gia cầm, thịt bò và quả tươi cũng đều giảm giá do nguồn cung dồi dào và nhiều loại trái cây bước vào chính vụ. Mặc dù vậy, giá rau tươi tăng 1,36% do một số loại rau hết vụ và ảnh hưởng của nắng nóng.

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI bình quân tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025. Các yếu tố chính đẩy lạm phát đi lên trong giai đoạn này bao gồm: Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng cao nhất với 6,64% do giá thuê nhà, giá vật liệu xây dựng và đặc biệt là giá điện sinh hoạt đều tăng.

Nhóm giao thông tăng 5,22% chủ yếu do giá nhiên liệu tăng 8,88%. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77% do giá thịt lợn, thịt gia cầm và dịch vụ ăn uống ngoài gia đình ở mức cao. Nhóm giáo dục tăng 3,28% do một số trường dân lập, tư thục, dạy nghề điều chỉnh học phí cho năm học mới.

Duy nhất có nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,06% nhờ nguồn cung thiết bị công nghệ dồi dào và sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các nhà phân phối.

Lạm phát cơ bản tháng 5 tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân năm tháng đầu năm 2026, lạm phát cơ bản tăng 4,04% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng 4,31% của CPI bình quân chung. Sự chênh lệch này cho thấy sự biến động mạnh của giá xăng dầu, gas và thực phẩm là những nhân tố chủ yếu đẩy CPI chung lên cao trong những tháng đầu năm 2026.