Thương vụ nghìn tỷ nối tiếp, hàng loạt giao dịch lớn chờ chốt sổ

Hoạt động bán vốn tại các ngân hàng đang diễn ra sôi động, với nhiều kế hoạch phát hành cổ phiếu riêng lẻ, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược..., song số thương vụ hoàn tất vẫn khá khiêm tốn.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, BIDV chào bán riêng lẻ hơn 258 triệu cổ phiếu giá 38.900 đồng/cổ phiếu, thu về trên 10.000 tỷ đồng từ 31 nhà đầu tư, trong đó SCIC góp khoảng 3.500 tỷ đồng mua gần 90 triệu cổ phiếu; ba quỹ ngoại thuộc Dragon Capital đầu tư hơn 1.800 tỷ đồng; bảo hiểm Manulife Việt Nam và Prudential lần lượt rót gần 576 tỷ đồng và 318 tỷ đồng...

NCB cũng huy động thành công 10.000 tỷ đồng từ 22 nhà đầu tư, trong đó nhiều cá nhân nắm giữ từ 4,7% - 4,97% vốn điều lệ sau phát hành, qua đó, vốn điều lệ ngân hàng tăng lên 29.280 tỷ đồng. NCB tiếp tục lên kế hoạch huy động thêm 33.000 tỷ đồng trong năm 2027.

Thương vụ bán vốn nghìn tỷ khuấy động ngành ngân hàng, được giá chưa đủ mà cần "mối duyên” chiến lược. Ảnh minh họa.

Bên cạnh đó, hàng loạt nhà băng khác vẫn đang xúc tiến các thương vụ chào bán cổ phiếu quy mô lớn, nhằm tăng cường năng lực tài chính và tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược.

Theo đó, Vietcombank đã thông qua kế hoạch phát hành riêng lẻ 543 triệu cổ phiếu, tương đương khoảng 6,5% vốn điều lệ, với mức giá từng được đồn đoán từ 80.000 - 105.000 đồng/cổ phiếu. Cổ đông chiến lược Nhật Bản Mizuho dự kiến mua tối thiểu 81 triệu cổ phiếu để duy trì tỷ lệ sở hữu khoảng 15%.

Về kế hoạch phát hành riêng lẻ cho cổ đông chiến lược, Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng từng cho biết, ngân hàng lựa chọn các cổ đông lớn có những đóng góp vào sự phát triển bền vững của Vietcombank.

“Trong đó, cổ đông Mizuho, Nhật Bản cổ đông chiến lược của Vietcombank ít nhất sẽ tham gia để giữ tỷ lệ sở hữu như hiện nay và có thể tăng thêm nữa” - Chủ tịch Vietcombank nêu rõ.

Sau đợt phát hành thành công đầu năm, BIDV cũng thông qua phương án chào bán tối đa 780 triệu cổ phiếu, tương đương khoảng 10,7% giai đoạn 2026 - 2027. Việc bổ sung vốn được kỳ vọng giúp ngân hàng tăng cường năng lực tài chính, cải thiện các tỷ lệ an toàn vốn và tạo dư địa mở rộng hoạt động tín dụng.

Trong khi đó, VPBank thu hút sự chú ý trước thông tin cổ đông chiến lược Nhật Bản Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) đàm phán nâng tỷ lệ sở hữu từ 15% lên khoảng 20%. Ngày 12/10, đoàn lãnh đạo cấp cao SMBC đã đến thăm và làm việc tại VPBank. Trước đó, năm 2023, SMBC từng chi khoảng 1,5 tỷ USD để sở hữu 15% vốn ngân hàng này.

MB cũng lên kế hoạch phát hành riêng lẻ tối đa 200 triệu cổ phiếu giai đoạn 2026 - 2027. Đợt phát hành hướng tới các nhà đầu tư tổ chức trong nước có tiềm lực tài chính và khả năng hỗ trợ phát triển hệ sinh thái kinh doanh.

Nhà đầu tư nước ngoài hiện nắm giữ hơn 2,058 tỷ cổ phiếu, tương ứng khoảng 22,22% vốn MB; room ngoại còn dư khoảng 1,01%, tương đương gần 93,6 triệu cổ phiếu.

Techcombank cũng xem xét bán tối đa 15% cổ phần cho một nhà đầu tư chiến lược dài hạn phù hợp.

Không chỉ cần giá tốt, mà còn cần đối tác tốt

Lý giải động lực đằng sau làn sóng phát hành cổ phiếu và tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, động lực tăng vốn đến từ nhu cầu mở rộng tín dụng, hấp thụ rủi ro và đáp ứng chuẩn an toàn cao hơn.

“Khi tài sản có rủi ro tăng nhanh hơn vốn tự có, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) sẽ thu hẹp, dù ngân hàng vẫn có lợi nhuận. Vốn cổ phần giúp bổ sung nguồn lực hấp thụ tổn thất, củng cố năng lực tài chính và duy trì hoạt động” - ông Huy nhận định.

Bên cạnh đó, trong quá trình đáp ứng Basel III, ngân hàng cần chú trọng chất lượng vốn, khả năng chống chịu qua chu kỳ và kỷ luật quản trị rủi ro.

Ở góc độ nhà đầu tư, theo ông Huy, sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài phản ánh kỳ vọng vào triển vọng kinh tế và nhu cầu dịch vụ tài chính. Việc FTSE Russell nâng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp tạo thuận lợi để ngân hàng mở rộng tiếp cận nhà đầu tư.

“Tuy nhiên, nâng hạng không bảo đảm mọi đợt phát hành đều thành công” - vị chuyên gia này nhấn mạnh. Bởi dòng vốn vẫn lựa chọn dựa trên định giá, chất lượng tài sản, quản trị và khả năng sinh lời bền vững.

Cùng nhìn nhận về xu hướng đầu tư của khối ngoại, chuyên gia Công ty Kirin Capital, trước đây, mục tiêu chính để nhà đầu tư ngoại nhảy vào lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam đó là nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp FDI làm việc tại nước ta.

Song khi các doanh nghiệp FDI không còn gặp nhiều khó khăn tại môi trường làm việc ở Việt Nam, mục tiêu của khối ngoại không còn chỉ là hỗ trợ, mà mong muốn tìm kiếm đầu tư vào những ngân hàng hoạt động hiệu quả để kiếm lời một cách ổn định. Dù vậy, dư địa sở hữu nước ngoài tại nhiều ngân hàng hiện không còn lớn.

Trong bối cảnh đó, việc nâng trần sở hữu ngoại từ 30% lên 49% tại các ngân hàng tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém được kỳ vọng sẽ tăng sức hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Trong khi nhà đầu tư ngoại ngày càng chú trọng hiệu quả sinh lời, các ngân hàng Việt Nam cũng có những yêu cầu riêng về giá trị mà đối tác chiến lược có thể mang lại.

Tổng Giám đốc Phạm Như Ánh từng chia sẻ, dù có nhiều đối tác đến trao đổi, MB vẫn đặt ra những yêu cầu nhất định khi lựa chọn nhà đầu tư.

Lãnh đạo MB nhấn mạnh, vốn là cần thiết, nhưng không quá cấp thiết, hệ số CAR của MB vẫn duy trì 10,5 - 11%. Trong khi phần lớn đối tác chủ yếu hướng đến đầu tư tài chính, điều MB quan trọng là đối tác có thể mang lại giá trị gì. Vì vậy, ngân hàng vẫn tiếp tục tìm hiểu, chưa có “duyên” với đối tác nào./.