Theo các nghiên cứu quốc tế, tiết kiệm năng lượng được coi là “nguồn năng lượng rẻ nhất” khi có thể giúp giảm từ 10 - 20% nhu cầu tiêu thụ, tương đương với việc xây dựng thêm nhiều nhà máy điện mới nhưng với chi phí thấp hơn rất nhiều.
Tại Việt Nam, Bộ Công thương đã triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030, đặt mục tiêu tiết kiệm từ 8 - 10% tổng tiêu thụ năng lượng. Đây được xem là một trong những trụ cột quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.
Theo TS. Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương), trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu chịu nhiều áp lực, việc sử dụng tiết kiệm và chuyển đổi sang nhiên liệu thay thế không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu cấp thiết. “Các doanh nghiệp và địa phương cần chủ động hơn, không chờ đến thời điểm bắt buộc mới triển khai” - ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.
 |
| Mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt tại Hà Nội sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Ảnh: An Thư |
Là trung tâm kinh tế - chính trị lớn của cả nước, Hà Nội đang đối mặt với áp lực tiêu thụ năng lượng rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông và công nghiệp. Trung bình mỗi tháng, Thành phố tiêu thụ khoảng 150.000 m3 xăng dầu.
Theo Sở Công thương Hà Nội, thời gian qua, Thành phố đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương và các doanh nghiệp đầu mối để đảm bảo nguồn cung, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng đầu cơ, găm hàng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp ngắn hạn.
Về lâu dài, Hà Nội đang chuyển hướng mạnh sang tiết kiệm năng lượng và phát triển năng lượng sạch. Giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố đặt mục tiêu giảm 5% tiêu thụ nhiên liệu trong giao thông và tiết kiệm 8 - 10% tổng năng lượng. Đáng chú ý, Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng và chuyển đổi phương tiện sang sử dụng điện. Mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đồng thời, việc triển khai xăng sinh học E10 và phát triển hạ tầng trạm sạc được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển lớn trong cơ cấu năng lượng đô thị.
Trong khi đó, Quảng Ninh đang nổi lên như một địa phương đi đầu trong việc xây dựng hệ thống năng lượng đồng bộ. Tỉnh xác định phát triển năng lượng là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với mục tiêu tăng trưởng bền vững. Nhiều dự án hạ tầng điện quan trọng đã hoàn thành như các trạm biến áp 110kV Hoành Bồ, Hùng Thắng, Texhong Hải Hà 2. Đồng thời, các dự án lớn như trạm 220kV Nam Hòa, đường dây Yên Hưng - Nam Hòa đang được đẩy nhanh tiến độ theo Quy hoạch điện VIII.
Tỉnh cũng tích cực triển khai phát triển các dự án năng lượng tái tạo, năng lượng sạch được quy hoạch, từng bước giảm dần tỷ trọng năng lượng hóa thạch. Các dự án như điện mặt trời Đầm Hà, điện gió Quảng Ninh hay nhà máy điện rác đang từng bước đa dạng hóa nguồn cung. việc phát triển đồng thời cả nguồn điện, lưới điện và năng lượng sạch giúp Quảng Ninh không chỉ đảm bảo an ninh năng lượng mà còn tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng xanh.
| Sớm triển khai xăng sinh học E10 trong tháng 4/2026 Tại Hội triển khai Chỉ thị số 09/CT-TTg về chuyển đổi nhiên liệu sinh học, nhằm thúc đẩy tái vận hành và nâng công suất các nhà máy sản xuất ethanol trong nước, phục vụ lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học E10RON95 trên toàn quốc do Bộ Công thương tổ chức ngày 26/3, Thứ trưởng Bộ Công thương - Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết đang xem xét khả năng triển khai sớm lộ trình này ngay trong tháng 4/2026, thay vì tháng 6 như kế hoạch. Với quỹ thời gian chỉ khoảng 30 ngày, các bộ, ngành và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo triển khai đồng bộ. |
Một hướng đi khác đang được nhiều địa phương triển khai là phát triển nhiên liệu sinh học. Tại Thanh Hóa, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện lộ trình sử dụng xăng sinh học theo quy định của Bộ Công thương. Theo đó, Sở Công thương đóng vai trò đầu mối, phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp và người dân chuyển đổi sang sử dụng xăng E5, E10. Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ tăng cường kiểm soát chất lượng nhiên liệu, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Các doanh nghiệp như Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn hay Anh Phát Petro được yêu cầu chủ động chuẩn bị hạ tầng, từ kho bãi đến hệ thống phối trộn, để sẵn sàng triển khai trên diện rộng từ giữa năm 2026…
Là đầu tàu kinh tế của cả nước, TP. Hồ Chí Minh đang tiếp cận bài toán năng lượng theo hướng tích hợp và chủ động hơn. Theo bà Nguyễn Thị Kim Ngọc - Phó Giám đốc Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh, nhu cầu năng lượng của Thành phố sẽ tiếp tục tăng mạnh cùng với quá trình đô thị hóa. Thành phố đang tập trung đầu tư hạ tầng năng lượng, đặc biệt là các dự án điện khí LNG quy mô lớn như Hiệp Phước và Long Sơn. Đồng thời, Thành phố thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh trong giao thông, sản xuất. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hệ thống năng lượng có khả năng chống chịu cao, đảm bảo cung ứng liên tục trong mọi tình huống.
Không chỉ cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang chủ động thích ứng. Ông Võ Văn Tân - đại diện Petrolimex Sài Gòn cho biết, doanh nghiệp đã sẵn sàng triển khai xăng E10 trên toàn hệ thống từ tháng 5/2026, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng.
Tổng công ty Dầu Việt Nam cho hay, doanh nghiệp đã tăng nhập khẩu 20 - 30% và làm việc với các nhà máy lọc dầu trong nước để đảm bảo nguồn cung ổn định.
Tương tự, các doanh nghiệp sản xuất như Công ty Cơ khí Duy Khanh (TP. Hồ Chí Minh) cũng tối ưu lịch sản xuất và vận chuyển để giảm chi phí. “Tiết kiệm năng lượng giờ đây không chỉ là lựa chọn mà là điều kiện sống còn” - đại diện doanh nghiệp chia sẻ. Cụ thể, Công ty bắt buộc gom đơn hàng để giao chung cho nhiều đối tác trong cùng khu công nghiệp, thay vì giao lẻ từng đơn như trước, từ đó giúp chi phí xăng dầu giảm từ 10 - 20% tùy thời điểm. Ngoài ra, để giảm chi phí điện năng, doanh nghiệp cũng chủ động điều chỉnh kế hoạch, đẩy mạnh sản xuất vào các khung giờ thấp điểm.
Chuyên gia kinh tế, GS.TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội đánh giá, tiết kiệm năng lượng tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh phương án sản xuất kinh doanh. Thay vì thụ động chờ đợi giá xăng dầu ổn định, doanh nghiệp cần coi đây là động lực để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện, trong đó nhấn mạnh việc chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.
Theo chỉ đạo, Bộ Công thương đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng sinh học E10, phấn đấu triển khai sớm từ tháng 4/2026, góp phần giảm khoảng 10% tiêu thụ xăng khoáng. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao phát triển vùng nguyên liệu, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất ethanol nhiên liệu trong năm 2026.
Chỉ thị cũng yêu cầu các doanh nghiệp phân phối xăng dầu mở rộng kinh doanh nhiên liệu sinh học và các loại nhiên liệu ít phát thải, góp phần giảm phát thải trong giao thông.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động và rủi ro gián đoạn nguồn cung gia tăng, việc phát triển nhiên liệu sinh học được xem là xu hướng tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp giảm phát thải, thực hiện cam kết khí hậu mà còn giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn năng lượng, tăng tính tự chủ và hướng tới nền kinh tế xanh, bền vững./.
