Nhiều địa phương chưa quan tâm đúng mức

Chỉ đạo tại cuộc họp chuẩn bị cho Hội nghị triển khai và rà soát, điều chỉnh kế hoạch Tổng điều tra kinh tế năm 2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng - Trưởng ban Ban Chỉ đạo tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương cho biết, cuộc tổng điều tra kinh tế theo kế hoạch đến hết tháng 1/2027 mới hoàn thành. Tuy nhiên, thời gian thực hiện như vậy là rất dài. Do đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu các cơ quan, bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ để hoàn thành sớm, về đích trước ngày 30/6/2026, song vẫn phải đảm bảo chất lượng thông tin.

Tổng điều tra kinh tế là một trong 3 cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia theo quy định của Luật Thống kê, được thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Đến nay, Việt Nam đã tiến hành 6 kỳ tổng điều tra và năm 2026 là kỳ thứ 7.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng - Trưởng ban Ban chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 trung ương chủ trì cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn

Theo Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, cuộc tổng điều tra kinh tế năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì được triển khai vào năm đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Kết quả điều tra sẽ cung cấp bức tranh toàn diện, đầy đủ và cập nhật về thực trạng nền kinh tế, phục vụ trực tiếp cho công tác đánh giá, hoạch định và điều hành chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh ý nghĩa chuyên môn, tổng điều tra kinh tế năm 2026 còn góp phần hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn phát triển mới.

Ngay từ đầu năm 2025, công tác chuẩn bị tổng điều tra kinh tế năm 2026 đã được khẩn trương triển khai. Đến nay đã hoàn thành 7 công việc, còn 3 công việc đang triển khai thực hiện. Kết quả điều tra giúp các địa phương (cấp tỉnh, cấp xã) xây dựng cơ sở dữ liệu về kinh tế - xã hội theo địa giới hành chính mới, nên nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của chính quyền các cấp.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, tại một số địa phương, công tác thống kê cũng như việc triển khai tổng điều tra chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của chính quyền địa phương, dẫn đến việc ban hành các văn bản theo hướng dẫn của trung ương còn chưa kịp thời. Trong khi đó, phạm vi của tổng điều tra kinh tế năm 2026 lớn, nhiều chủ cơ sở kinh doanh e ngại việc cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí, khiến việc tiếp cận thông tin khó khăn.

Thực hiện chỉ đạo của Trưởng ban Ban Chỉ đạo tổng điều tra kinh tế năm 2026, Cục Thống kê đã trình Bộ trưởng phê duyệt điều chỉnh kế hoạch để triển khai thực hiện, bảo đảm công bố kết quả sơ bộ vào ngày 30/6/2026.

Công tác kiểm tra, làm sạch dữ liệu phải thực hiện đồng bộ ở các cấp đồng thời với quá trình thu thập thông tin. Việc tổng hợp kết quả và biên soạn báo cáo kết quả sơ bộ tổng điều tra được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm công bố vào ngày 30/6/2026, rút ngắn 7 tháng so với kế hoạch ban đầu.

Rà soát loại bỏ các chỉ tiêu không cần thiết

Đánh giá về tình hình triển khai thời gian qua, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng biểu dương Cục Thống kê và Ban Chỉ đạo các cấp đã nỗ lực triển khai công tác chuẩn bị từ đầu năm 2025. Đến nay, cuộc tổng điều tra đã đạt kết quả tích cực, như hoàn thành 7/10 nhóm công việc lớn. Từ khi ra quân điều tra (ngày 5/1/2026) đến ngày 1/2/2026 đã đạt gần 42,8% khối lượng công việc.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng lưu ý những vấn đề còn tồn tại, bao gồm sự không đồng đều trong triển khai giữa các địa phương, một số hộ kinh doanh còn hạn chế trong cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí…

Đối với việc điều chỉnh kế hoạch thực hiện, Bộ trưởng yêu cầu phải nhanh nhất có thể, song vẫn phải đảm bảo chất lượng. Thống nhất với việc điều chỉnh kế hoạch thực hiện tổng điều tra kinh tế năm 2026 như Cục Thống kê đề xuất, Bộ trưởng nêu rõ, đây là mục tiêu rất thách thức, đòi hỏi việc triển khai phải nhịp nhàng, khoa học, các cơ quan phải vào cuộc quyết liệt mới đảm bảo tiến độ và chất lượng yêu cầu.

Để đảm bảo kế hoạch này, Bộ trưởng yêu cầu Cục Thống kê tập trung rà soát hoàn thiện các phần mềm điều tra, tài liệu… để kịp thời hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương, nhằm sớm hoàn thành công tác thu thập thông tin.

Đặc biệt, Bộ trưởng lưu ý rà soát kỹ lại toàn bộ các chỉ tiêu thống kê, loại bỏ các thông tin rườm rà, không cần thiết; ứng dụng công nghệ thông tin để thu thập các thông tin có thể, đảm bảo các nội dung thống kê thiết thực, không hình thức, tránh làm mất thời gian, công sức thực hiện. “Đây là chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, đề nghị rà soát lại ngay, bởi nhiều nội dung thu thập còn rất hình thức” - Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ. Cùng với đó, cần kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo các vướng mắc, để kịp thời có phương án xử lý, đảm bảo kế hoạch tập huấn đúng tiến độ.

Đối với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính như Cục Thuế, Cục Hải quan, Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể…, Bộ trưởng yêu cầu chủ động phối hợp chặt chẽ với Cục Thống kê, tuyên truyền, đôn đốc doanh nghiệp cung cấp thông tin, nhất là các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Bộ trưởng cũng lưu ý, ở những nơi có nguy cơ sai lệch dữ liệu, thì phải bằng mọi giải pháp để có dữ liệu thật. Các cơ quan phải rà soát các phần mềm, hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin để ứng dụng tối đa chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) để thu thập dữ liệu chính xác. Mục tiêu hướng tới là các tổng điều tra sau sẽ thu thập dữ liệu nhanh, chính xác hơn, tiến tới tất cả dữ liệu sẽ được cập nhật theo thời gian thực.

Những chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu ngành Tài chính về đẩy nhanh tiến độ hoàn thành tổng điều tra kinh tế gắn với áp dụng triệt để công nghệ thông tin có ý nghĩa quan trọng để xây dựng và hoàn thiện bộ dữ liệu "Sạch - Sống - Đúng - Đủ", làm cơ sở để xây dựng và triển khai các quyết sách kinh tế đột phá cho giai đoạn mới.