36 năm trước, khi hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) được tái thành lập, điều kiện hoạt động còn nhiều thiếu thốn. Thời kỳ ấy, không ít đơn vị phải đi mượn trụ sở và làm việc trong những căn phòng chật hẹp, trang thiết bị đơn giản, phương thức giao dịch hoàn toàn thủ công. Hơn nữa, bối cảnh nền kinh tế lúc đó đang trong quá trình chuyển đổi, nguồn ngân sách chưa tập trung nên việc khan hiếm tiền mặt luôn luôn xảy ra. Áp lực quản lý quỹ ngân sách nhà nước vì thế không hề nhỏ.
Để bảo đảm nguồn chi ngân sách, cán bộ kho bạc thời kỳ này đã phải trực tiếp xuống các cơ sở sản xuất, kinh doanh, tìm đến từng điểm thu để tập hợp nguồn tiền về ngân quỹ nhà nước. Công việc không có khái niệm giờ hành chính rõ ràng, có những ngày bắt đầu từ sáng sớm và kết thúc khi đường phố đã lên đèn, chỉ để bảo đảm từng khoản thu, chi được thực hiện kịp thời, an toàn.
 |
| Kho bạc số là bước đi quan trọng của Kho bạc Nhà nước nhằm hiện đại hóa quản lý tài chính công. Ảnh: An Thư |
Đặc biệt, ở giai đoạn này, việc hạch toán còn phụ thuộc vào hệ thống máy tính của ngân hàng, công tác kế toán phải thực hiện qua nhiều khâu trung gian, chứng từ được lập thủ công, mang đi ngân hàng nhập rồi lại mang về kho bạc hoàn thiện. Không ít thời điểm, cán bộ phải làm việc xuyên đêm để kịp tiến độ, bảo đảm an toàn cho dòng tiền ngân sách.
Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh đó, những nguyên tắc nền tảng về kỷ luật, trách nhiệm và sự cẩn trọng trong công việc đã được hình thành, trở thành giá trị cốt lõi xuyên suốt quá trình phát triển của hệ thống KBNN. Những kinh nghiệm được tích lũy từ thực tiễn gian khó đã góp phần tạo nên bản lĩnh của đội ngũ cán bộ kho bạc “làm hết việc chứ không làm hết giờ”, đặt nền móng cho những bước phát triển sau này.
Cùng với tiến trình đổi mới nền tài chính công, hệ thống KBNN từng bước được củng cố, hoàn thiện cả về tổ chức và nghiệp vụ. Các quy trình quản lý thu, chi ngân sách dần được chuẩn hóa; công tác kiểm soát chi ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
Bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa của KBNN là việc triển khai hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (Tabmis). Việc đưa hệ thống này vào vận hành đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong phương thức quản lý, chuyển từ thủ công sang điện tử. Dù trong giai đoạn đầu triển khai còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với quyết tâm cao của tất cả đội ngũ lãnh đạo và cán bộ kho bạc, hệ thống đã nhanh chóng đi vào ổn định, trở thành nền tảng quan trọng trong quản lý ngân sách và kho bạc.
| 36 năm nhìn lại, mỗi chặng đường phát triển của hệ thống KBNN đều gắn với một thử thách riêng, cũng là một chặng đường đủ dài để khẳng định một nền tảng. Và đây cũng chính là điểm tựa để hệ thống KBNN tiếp tục đi tới, không chỉ để làm tốt hơn những gì đã có, mà để tiến gần hơn tới mục tiêu Kho bạc số vào năm 2030, như định hướng đã được đặt ra trong Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2030. |
Từ nền tảng đó, các ứng dụng công nghệ thông tin tiếp tục được mở rộng theo hướng tập trung, liên thông và trực tuyến. Hệ thống thanh toán điện tử được triển khai đồng bộ, giúp các giao dịch thu, chi ngân sách được thực hiện nhanh chóng, chính xác và an toàn hơn. Mô hình tài khoản tập trung góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân quỹ, tăng khả năng điều hành linh hoạt của cơ quan tài chính.
Đặc biệt, năm 2018, KBNN triển khai thành công dịch vụ công trực tuyến đã tạo ra bước chuyển rõ nét trong phương thức giao dịch giữa KBNN và các đơn vị sử dụng ngân sách. Từ dịch vụ công trực tuyến, hồ sơ, chứng từ được tiếp nhận, xử lý trên môi trường mạng, giúp giảm thời gian, chi phí giao dịch, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý tài chính công.
Với những bước đi này, Kho bạc điện tử đã từng bước được hình thành, tạo nền tảng quan trọng cho việc tiếp tục hiện đại hóa, tiến tới xây dựng hệ thống quản lý ngân sách và ngân quỹ nhà nước theo chuẩn mực tiên tiến.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu cải cách, hiện đại hóa ngày càng cao, đòi hỏi hệ thống KBNN phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tổ chức và phương thức hoạt động.
Từ ngày 1/3/2025, KBNN thực hiện giảm đầu mối từ 63 kho bạc tỉnh, thành phố xuống còn 20 kho bạc khu vực. Việc sắp xếp này không chỉ giúp tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện để thống nhất quy trình, nâng cao chất lượng phục vụ.
Quá trình triển khai mô hình mới đặt ra không ít khó khăn cho KBNN, đặc biệt đối với đội ngũ cán bộ khi phải thay đổi địa bàn công tác, điều kiện sinh hoạt. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm cao, toàn hệ thống đã nhanh chóng ổn định tổ chức, bảo đảm hoạt động thông suốt, không để gián đoạn dòng chảy ngân sách nhà nước.
Kho bạc số - chuyển đổi số gắn với kỷ luật ngân sáchXây dựng Kho bạc số là bước đi quan trọng của Kho bạc Nhà nước nhằm hiện đại hóa quản lý tài chính công, trong đó chuyển đổi số được gắn chặt với mục tiêu tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách. Thông qua việc số hóa, chuẩn hóa và tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, Kho bạc số giúp nâng cao tính minh bạch, kiểm soát chặt chẽ các khoản thu, chi ngân sách, đồng thời hạn chế tối đa rủi ro, sai sót trong quá trình thực hiện. |
Song song với việc tinh gọn tổ chức, công tác quản lý ngân quỹ tiếp tục được đổi mới theo hướng chủ động, hiện đại. Các công cụ dự báo, điều hành ngân quỹ ngày càng được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công, phục vụ tốt hơn cho công tác điều hành ngân sách và ổn định kinh tế vĩ mô.
Chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay. Trên nền tảng Kho bạc điện tử, hệ thống KBNN đang từng bước hoàn thiện các ứng dụng công nghệ, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan liên quan, hướng tới hình thành hệ sinh thái số trong quản lý tài chính công.
Mục tiêu xây dựng Kho bạc số vào năm 2030 không chỉ là bước phát triển về công nghệ mà còn là sự thay đổi toàn diện về phương thức quản lý, từ xử lý nghiệp vụ sang quản trị trên nền tảng dữ liệu, từ kiểm soát truyền thống sang quản lý rủi ro, từ phân tán sang kết nối, tích hợp.
Có thể thấy, từ những ngày phải trực tiếp xuống cơ sở sản xuất, đến từng điểm thu để tập trung nguồn lực về quỹ nhà nước đến một hệ thống vận hành trên nền tảng công nghệ hiện đại, hành trình 36 năm của KBNN là minh chứng cho sự nỗ lực bền bỉ, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm đổi mới không ngừng. Nhưng có lẽ điều đáng quý nhất và cũng đã trở thành “thương hiệu” của KBNN chính là lòng nhiệt huyết, tận hiến với nghề của từng cán bộ kho bạc cho dù ở bất cứ hoàn cảnh nào. Chính tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng và lòng yêu nghề của nhiều thế hệ cán bộ kho bạc đã giữ cho dòng chảy ngân sách nhà nước luôn thông suốt, an toàn và kịp thời trong mọi hoàn cảnh.
Với nền tảng đã được vun đắp, hệ thống KBNN đang tiếp tục vững bước trên hành trình hiện đại hóa, hướng tới Kho bạc số, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công trong bối cảnh phát triển mới của đất nước./.
