Chiều 9/4, sau khi Quốc hội nghe các báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại tổ về các mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp điều hành trong giai đoạn tới.

Chính phủ có phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả

Theo đại biểu Nguyễn Tân Cương (đoàn Đồng Tháp), thời gian tới, tình hình sẽ tiếp tục có những khó khăn, phức tạp tác động đến phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội như trong kế hoạch đã đưa ra, đại biểu nêu rõ cần phát huy tốt vai trò của các cơ quan chức năng trong việc nghiên cứu, nhận định, dự báo tình hình để có phản ứng chính sách kịp thời, không bị động.

Lấy ví dụ từ cuộc xung đột tại Trung Đông, đại biểu nhận định, Chính phủ đã có đánh giá và đưa ra chính sách rất kịp thời. Cụ thể là nhanh chóng sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu; giảm mạnh các loại thuế… nhằm bình ổn giá xăng dầu, mặt hàng có tác động lớn đến đời sống người dân và hoạt động kinh doanh. Ngày hôm nay tại Quốc hội, Chính phủ tiếp tục đề nghị Quốc hội có Nghị quyết về giảm giá xăng dầu. “Tôi cho rằng đây là một phản ứng chính sách rất kịp thời” - đại biểu nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thảo luận tại tổ về các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội và giải pháp điều hành trong giai đoạn tới. Ảnh: Đức Thanh

Tuy nhiên, đại biểu Tân Cương cũng đề nghị cần có đánh giá, xây dựng kịch bản trong trường hợp xung đột kéo dài để có phản ứng chính sách phù hợp.

Cùng quan điểm này, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ (đoàn Hà Tĩnh) cho rằng, trước những khó khăn bất thường từ xung đột tại Trung Đông gây ảnh hưởng dây chuyền tới các hoạt động kinh tế, việc điều hành của Chính phủ đã và đang chuyển mạnh sang chủ động thích ứng.

Nhắc lại quan điểm của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đại biểu cũng cho rằng, cần có kịch bản điều hành phù hợp với các biến động kinh tế quốc tế, nhất là biến động năng lượng và chính sách thuế quan của Hoa Kỳ.

Trong đó, liên quan đến điều hành chính sách tài chính, đại biểu Quỳnh Thơ đề nghị đánh giá lại mức độ giảm thu ngân sách nhà nước năm 2026 do việc giảm nhiều loại thuế, phí, nhất là đối với xăng dầu. Bởi, dự toán hiện nay được xây dựng từ trước có thể chưa tính hết các yếu tố giảm thu khi giảm thuế.

Về chính sách tiền tệ, đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung phân tích về tình trạng thiếu hụt nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng thời gian gần đây, nguyên nhân khiến lãi suất tăng trong khi tiền gửi dân cư vẫn liên tục tăng. Theo đại biểu, cần làm rõ khả năng cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng và các kênh huy động khác để bảo đảm nguồn lực tương thích với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030, đại biểu Quỳnh Thơ bày tỏ đồng tình với mục tiêu tăng trưởng hai con số, song cho rằng cần tính đến điều kiện nội tại của từng địa phương. Theo đại biểu, ngoài một số tỉnh, thành phố có điều kiện thuận lợi, nhiều địa phương miền núi phía Bắc, Tây Nam Bộ và một số tỉnh miền Trung vẫn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Do đó, Trung ương cần có các chính sách vượt trội hơn để hỗ trợ các địa phương này phát triển.

Đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về mục tiêu giảm hệ số ICOR xuống còn khoảng 4,5 - 4,8 trong giai đoạn tới, trong khi hệ số ICOR giai đoạn 2016 - 2020 là 6,77 và giai đoạn 2021 - 2025 là 6,4. Theo đại biểu, điều này cho thấy hiệu suất sử dụng vốn của nền kinh tế chưa được cải thiện đáng kể và tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào việc gia tăng tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, đại biểu Quỳnh Thơ cho biết băn khoăn khi tổng nguồn vốn dự kiến lên tới 8,22 triệu tỷ đồng với rất nhiều hạng mục dự án được đề xuất. Đại biểu cho rằng, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách có hạn, cần rà soát lại danh mục đầu tư công trung hạn, bảo đảm đầu tư đúng, trúng, hiệu quả và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực.

Nhiều địa phương quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng cao

Giải trình về các nội dung đại biểu quan tâm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030 đưa ra các mục tiêu rất cao so với giai đoạn trước, xuất phát từ hai mục tiêu chiến lược đã được Đại hội XIV của Đảng xác định. Để đạt được các mục tiêu chiến lược này, Việt Nam không có con đường nào khác ngoài việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, mặc dù mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất thách thức, song Việt Nam vẫn còn rất nhiều dư địa để phát triển. Nội lực của nền kinh tế còn lớn, tiềm năng và lợi thế còn nhiều, trong khi quy mô GDP của Việt Nam vẫn ở mức khiêm tốn so với các nước phát triển.

Lấy ví dụ về một số địa phương còn khó khăn mà đại biểu băn khoăn, Phó Thủ tướng cho biết, thực tế khi xây dựng kế hoạch tăng trưởng thì các địa phương rất quyết tâm. Nhiều địa phương còn đặt mục tiêu cao hơn cả mức Trung ương kỳ vọng. Hơn nữa, sau khi sáp nhập, các địa phương đều có dư địa phát triển tốt.

“Mặc dù chỉ tiêu đặt ra cao nhưng nếu chúng ta hoàn toàn nỗ lực, bằng trí tuệ, bằng sức lực của mình, và tất nhiên phải đột phá, phải rất quyết liệt thì có thể thành công được” - Phó Thủ tướng khẳng định.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng cho rằng, nếu tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ như đất đai, lao động giá rẻ và tài nguyên, thì rất khó duy trì được tăng trưởng cao trong thời gian dài. Theo Phó Thủ tướng, cốt lõi của tăng trưởng trong giai đoạn tới phải là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với bài toán huy động vốn cho tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng cho biết, nhu cầu nguồn lực cho cả giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng trên 38 triệu tỷ đồng, trong đó đầu tư công là trên 8 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 22% tổng nhu cầu vốn. Phần còn lại phải huy động từ doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nước ngoài, các quỹ đầu tư và thị trường tài chính.

Với quy mô đầu tư công này, theo Phó Thủ tướng, là con số đã được tính toán kỹ lưỡng và chỉ chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách nhà nước trong giai đoạn tới. Nguồn lực này không chỉ đến từ thu ngân sách mà còn từ vay nợ, bội chi và các nguồn hợp pháp khác.

Liên quan đến nguồn vốn cho nền kinh tế, Phó Thủ tướng cho rằng, dư địa của chính sách tiền tệ đã tới hạn khi tăng trưởng tín dụng năm 2025 lên tới 19%. Vì vậy, trong giai đoạn tới, chính sách tài khóa sẽ phải đóng vai trò lớn hơn.

Ngoài chính sách thuế, phí, Chính phủ đang tập trung phát triển thị trường chứng khoán để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu cho nền kinh tế. Mục tiêu đến năm 2030 là quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt khoảng 120% GDP.

Sáng ngày 10/4, các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận tại tổ về các nội dung này.