Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế

Thông tin tại họp báo thường kỳ chiều 7/7, Bộ Công thương cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp với xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, xung đột địa chính trị và biến động của thị trường năng lượng, hoạt động công nghiệp và thương mại của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Báo cáo tại họp báo, bà Mai Thu Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Công thương) cho biết, cùng với việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, sản xuất công nghiệp tiếp tục phục hồi mạnh. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm tăng khoảng 10,8%, cao hơn đáng kể mức tăng 8,7% cùng kỳ năm trước; riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 11,4%, tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng.

Bà Mai Thu Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính (Bộ Công thương) thông tin tại cuộc họp.

Ở lĩnh vực thương mại quốc tế, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật.

Trong quý II, kim ngạch xuất khẩu đạt 143,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21%.

Đáng chú ý, cả nước có 29 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó 5 mặt hàng vượt mốc 10 tỷ USD. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục đóng vai trò chủ lực với kim ngạch khoảng 239,8 tỷ USD, chiếm tới 90% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 86,5 tỷ USD. Việt Nam xuất siêu sang thị trường này khoảng 75,3 tỷ USD, tăng 21,3% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh đà phục hồi mạnh của hoạt động sản xuất và thương mại

Nhập siêu chủ yếu đến từ nhu cầu đầu tư và sản xuất

Điểm đáng chú ý trong bức tranh thương mại 6 tháng đầu năm là cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu gần 8 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu khoảng 24,95 tỷ USD, trong khi khu vực FDI vẫn duy trì xuất siêu khoảng 8,3 tỷ USD.

Lý giải về con số nhập siêu trong nửa đầu năm 2026, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh, nếu chỉ nhìn vào con số nhập siêu sẽ chưa phản ánh đầy đủ bản chất của nền kinh tế.

Ông Hải cho biết, nhóm điện tử, máy vi tính và linh kiện đạt kim ngạch nhập khẩu khoảng 110 tỷ USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 38% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong khi đó, nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 34,6 tỷ USD, tăng gần 23%, chiếm khoảng 12%.

“Chỉ riêng hai nhóm hàng này đã chiếm khoảng 51% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều đó cho thấy nhu cầu nhập khẩu linh kiện, máy móc, thiết bị phục vụ đầu tư, lắp đặt và sản xuất trong nước tăng rất mạnh” - ông Hải nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào cũng ghi nhận mức tăng cao như xăng dầu, dầu thô, than, sắt thép, hóa chất, chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may và da giày.

Riêng kim ngạch nhập khẩu xăng dầu đạt khoảng 5,87 tỷ USD, tăng 7,3%; dầu thô đạt 4,69 tỷ USD, tăng 17%; than đạt 4,66 tỷ USD, tăng 21%. Theo Bộ Công thương, giá trị nhập khẩu xăng dầu tăng chủ yếu do giá thế giới leo thang dưới tác động của căng thẳng địa chính trị, trong khi sản lượng nhập khẩu chỉ tăng nhẹ.

Lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu cho rằng phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay là máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất, phản ánh xu hướng doanh nghiệp mở rộng đầu tư để đáp ứng các đơn hàng trong thời gian tới.

“Nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định trong ngắn hạn đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, đây là nhập khẩu phục vụ sản xuất và đầu tư, tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới” - ông Hải nhận định.

Ông Hải cũng cho biết, nếu đánh giá tổng thể cán cân thanh toán, ngoài cán cân thương mại, Việt Nam còn có các nguồn thu từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dịch vụ và các dòng vốn khác. Vì vậy, mức nhập siêu hiện nay vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu lý giải về mức nhập siêu cao.

Đồng hành cùng doanh nghiệp giữ đà tăng trưởng xuất khẩu

Để duy trì đà tăng trưởng thương mại trong nửa cuối năm 2026, Bộ Công thương sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, chủ động tham mưu các giải pháp điều hành phù hợp nhằm hỗ trợ sản xuất và xuất khẩu.

Trọng tâm là khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối doanh nghiệp với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế.

Cùng với đó, Bộ sẽ tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn mới về phát triển xanh, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon tại các thị trường nhập khẩu.

Song song với thúc đẩy xuất khẩu, Bộ Công thương sẽ tiếp tục kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, theo dõi chặt diễn biến nhập khẩu các mặt hàng năng lượng và nguyên liệu đầu vào, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và đồng hành cùng doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.