Với nhiệm vụ được giao là huy động vốn cho ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát triển, Kho bạc Nhà nước đã đóng góp một phần không nhỏ trong sự phục hồi này khi đảm bảo nguồn vốn cân đối ngân sách trung ương bằng việc vay trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ. Trước những khó khăn và thách thức trong triển khai huy động vốn trong năm 2022, Kho bạc Nhà nước đã đặt ra 3 mục tiêu để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Nhiều thách thức

Theo báo cáo từ Kho bạc Nhà nước (KBNN), với sự phát triển của thị trường trái phiếu trong nước những năm gần đây, phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) đã trở thành kênh huy động vốn chính của ngân sách nhà nước (NSNN). Do đó, nhu cầu huy động vốn thông qua phát hành TPCP năm 2022 tại thị trường trong nước sẽ cao hơn năm 2021.

Hơn nữa, Nghị quyết số 23/2011/QH15 của Quốc hội phê duyệt tổng mức vay của giai đoạn 2021-2025 khoảng 3,068 triệu tỷ đồng. Trong đó, vay trong nước của ngân sách trung ương khoảng 2,5 triệu tỷ đồng (tương đương khoảng 500 nghìn tỷ đồng/năm), cao gấp 1,7 lần so với giai đoạn 2016 - 2020. Riêng năm 2022, theo Nghị quyết số 34/2021/QH15 về dự toán NSNN năm 2022, tổng mức vay của Chính phủ được duyệt ở mức 544 nghìn tỷ đồng.

Nguồn: Nghị quyết số 23/2011/QH15 và Nghị quyết số 34/2021/QH15 Đồ họa: Hồng Vân

Bên cạnh nhu cầu vốn cân đối NSNN, Quốc hội cũng đã giao Chính phủ xây dựng chương trình tổng thể phục hồi kinh tế, xã hội theo phương châm thích ứng, an toàn và linh hoạt; xây dựng chiến lược phòng chống dịch Covid-19 và xây dựng các gói tài chính, tiền tệ phục vụ 2 chương trình này để trình Quốc hội quyết định. Dự kiến Quốc hội sẽ phê duyệt chương trình phục hồi và phát triển kinh tế sau đại dịch với quy mô tăng bội chi để hỗ trợ trực tiếp từ NSNN khoảng 240.000 tỷ đồng (trong đó, chi đầu tư phát triển 176.000 tỷ đồng) trong 2 năm 2022 - 2023, phần lớn tập trung vào nguồn TPCP tại thị trường trong nước.

Ngoài ra, theo KBNN, tình hình dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, thị trường tài chính tiền tệ trong khu vực và trên thế giới có nhiều biến động khó lường, đặc biệt trải qua thời gian dài triển khai các gói kích thích kinh tế lớn. Trong nước, tình hình nguồn cung hàng hóa bị đứt gãy do tác động của dịch bệnh kéo dài, giá cả hàng hóa cơ bản leo thang… là những yếu tố trực tiếp tác động tới thị trường tài chính, ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất và công tác huy động vốn thông qua phát hành TPCP.

Giải pháp thực hiện mục tiêu phát hành TPCP

Tại Nghị quyết số 23/2021/QH15, Quốc hội đã yêu cầu thực hiện siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, giảm mạnh và kiểm soát chặt chẽ bội chi NSNN, nợ công, nợ nước ngoài, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh tài chính quốc gia với một số chỉ tiêu cụ thể liên quan đến công tác huy động vốn như: Phát hành TPCP tập trung vào kỳ hạn dài từ 5 năm trở lên, kết hợp linh hoạt một số kỳ hạn dưới 5 năm để đáp ứng nhu cầu vốn của NSNN và phát triển thị trường TPCP; phấn đấu kỳ hạn phát hành bình quân TPCP đạt từ 9 - 11 năm, tiếp tục tái cơ cấu danh mục nợ TPCP…

Để đáp ứng nhiệm vụ huy động vốn theo Nghị quyết số 23/2021/QH15, Nghị quyết số 34/2021/QH15 và thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội, bên cạnh yêu cầu về phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, các quan điểm chỉ đạo điều hành của các cấp, KBNN đã xác định rõ 3 mục tiêu đối với công tác phát hành TPCP trong năm 2022. Cụ thể: Phấn đấu hoàn thành kế hoạch phát hành TPCP năm 2022, đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu sử dụng vốn của ngân sách trung ương. Tiếp tục thực hiện tái cơ cấu danh mục nợ chính phủ thông qua phát hành đa dạng kỳ hạn TPCP, hài hòa nghĩa vụ trả nợ của NSNN giữa các năm, giảm rủi ro đảo nợ trong ngắn hạn của NSNN và phát triển thị trường TPCP; đảm bảo mục tiêu về kỳ hạn phát hành bình quân TPCP năm 2022 ở mức từ 9 - 11 năm theo mục tiêu đề ra của Quốc hội. Gắn kết chặt chẽ quản lý nợ công, quản lý NSNN và quản lý ngân quỹ nhà nước để nâng cao hiệu quả quản lý và tiết kiệm chi phí vay nợ cho NSNN, đồng thời giữ ổn định lãi suất trên thị trường tài chính, tiền tệ.

Với mục tiêu cụ thể này, KBNN đề ra các giải pháp đối với công tác phát hành TPCP trong năm 2022.

Theo đó, KBNN sẽ chủ động triển khai huy động vốn ngay từ đầu năm, không huy động theo tiến độ giải ngân để đảm bảo khả năng hoàn thành kế hoạch được giao; tranh thủ điều kiện thị trường thuận lợi để phát hành TPCP kỳ hạn dài, lãi suất thấp nhằm tiếp tục tái cơ cấu danh mục TPCP, tiết kiệm chi phí vay cho NSNN.

Bên cạnh đó, KBNN thực hiện duy trì hoạt động phát hành TPCP thường xuyên để phát huy vai trò định hướng, tham chiếu lãi suất của thị trường TPCP đối với thị trường vốn.

KBNN tiếp tục cải thiện tính công khai, minh bạch trong hoạt động phát hành TPCP thông qua việc tăng cường công bố thông tin đầy đủ, kịp thời về cơ chế chính sách, kế hoạch, lịch biểu, kết quả phát hành, thanh toán gốc lãi TPCP. Phát hành đa dạng các loại kỳ hạn TPCP đáp ứng nhu cầu các nhà đầu tư; tập trung vào kỳ hạn dài để kéo dài kỳ hạn còn lại bình quân của danh mục TPCP, gắn với mục tiêu tái cơ cấu danh mục nợ TPCP theo mục tiêu về kỳ hạn phát hành bình quân TPCP đạt từ 9 - 11 năm theo quy định của Quốc hội.

Song song với đó, KBNN tiếp tục nghiên cứu, triển khai các nghiệp vụ mới như phát hành trái phiếu chuẩn để nhà tạo lập thị trường thực hiện nghĩa vụ chào giá cam kết chắc chắn giúp tăng cường thanh khoản cho thị trường thứ cấp, từ đó hỗ trợ trở lại việc phát hành TPCP trên thị trường sơ cấp. Đồng thời, phát hành TPCP xanh khi Bộ Tài chính phê duyệt chủ trương…

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, KBNN kỳ vọng cùng toàn ngành Tài chính đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ tài chính - ngân sách được Đảng, Quốc hội và Chính phủ giao. Bên cạnh việc đảm bảo đủ nguồn vốn cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, duy trì sự ổn định và vai trò chủ đạo của thị trường TPCP trong sự phát triển của thị trường vốn nói chung.