Biến tài sản công thành nguồn lực trong mô hình chính quyền hai cấp

Tạo nền tảng pháp lý cho bộ máy mới

Thông tin tại Hội thảo về công tác quản lý tài sản công năm 2026 do Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) tổ chức ngày 26/2, Cục trưởng Nguyễn Tân Thịnh cho biết, từ cuối năm 2024, khi Bộ Tài chính ban hành văn bản hướng dẫn đầu tiên phục vụ sắp xếp trụ sở, tài sản công gắn với tinh gọn bộ máy, khối lượng công việc đặt ra rất lớn và chưa có tiền lệ.

Sau ngày 1/7/2025 - thời điểm tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi quan trọng, yêu cầu cải cách đồng bộ hệ thống quản lý tài sản công trở nên cấp thiết. Nếu cơ chế, chính sách không được sửa đổi kịp thời, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ phát sinh vướng mắc.

Các đại biểu tham dự Hội thảo về công tác quản lý tài sản công năm 2026

“Do đó, trong năm 2025, riêng lĩnh vực công sản đã có 38 văn bản được soạn thảo, trong đó 30 văn bản đã được ban hành gồm luật, nghị định, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và các thông tư. Bước sang đầu năm 2026, thêm 3 văn bản tiếp tục được ký ban hành, nhiều nội dung khác đang hoàn thiện” - ông Thịnh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Nguyễn Tân Thịnh, các điều chỉnh lần này không chỉ phục vụ phân cấp, phân quyền cho mô hình mới mà còn phản ánh sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý tài sản công.

Song song với hoàn thiện pháp lý là việc sắp xếp trụ sở, nhà đất sau sáp nhập, hợp nhất. Nhờ cơ chế cho phép bố trí linh hoạt, các địa phương đã từng bước ổn định nơi làm việc, bảo đảm bộ máy vận hành liên tục, không gián đoạn.

Đáng chú ý, 25.885 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được phê duyệt phương án xử lý. Quá trình triển khai được giám sát chặt chẽ, đáp ứng yêu cầu tiến độ và minh bạch.

Cùng với đó, đợt tổng kiểm kê tài sản công trên phạm vi toàn quốc đã giúp rà soát toàn bộ tài sản cố định và tài sản kết cấu hạ tầng, qua đó nhận diện rõ những bất cập trong cơ chế quản lý, đặc biệt là vấn đề tính hao mòn tài sản hạ tầng. Theo yêu cầu của Tổng Bí thư, hệ thống quản lý phải từng bước theo dõi được toàn bộ “tài sản quốc gia”. Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo tiếp tục tổng kiểm kê từ ngày 1/1/2026 để có dữ liệu đầy đủ, chính xác hơn.

Hướng tới khai thác tối ưu, tăng cường giám sát

Về định hướng quản lý tài sản công trong năm 2026, lãnh đạo Cục Quản lý công sản nhấn mạnh đến một số vấn đề trọng tâm.

Trước hết, các bộ, ngành, địa phương cần xác định rõ vai trò của tài sản công vừa là cơ sở vật chất phục vụ hoạt động công vụ, vừa là nguồn lực phát triển. Điều này đòi hỏi quản lý chặt chẽ, tiết kiệm nhưng đồng thời phải khai thác hiệu quả thông qua các cơ chế công khai như đấu giá, đấu thầu, tránh để tài sản nhàn rỗi gây lãng phí.

Tiếp đến là việc các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng sử dụng tài sản, để cơ quan quản lý tập trung vào xây dựng chính sách và kiểm tra, giám sát.

Ngoài ra là tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm trong bối cảnh phân quyền mạnh hơn. Theo ông Thịnh, khi không trực tiếp quyết định các giao dịch cụ thể, cơ quan quản lý sẽ chú trọng hậu kiểm, bảo đảm kỷ cương và hiệu quả sử dụng tài sản công.