Hạn mức bảo hiểm ở mức thấp, chỉ 8,25% tiền gửi được bảo vệ toàn bộ

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến xây dựng dự thảo Thông tư quy định về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm.

Theo Ngân hàng Nhà nước, thời gian vừa qua, tình hình kinh tế - xã hội nói chung và hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng nói riêng có bước phát triển nhanh; trong khi đó việc điều chỉnh hạn mức chi trả tiền bảo hiểm trong một số thời điểm chưa thực sự bắt kịp những biến động của thị trường.

Về quy mô GDP, giai đoạn 2000 - 2025 chứng kiến quy mô GDP tăng mạnh; từ 444 nghìn tỷ đồng (năm 2000) lên 12.847 nghìn tỷ đồng (năm 2025). Như vậy, sau 25 năm, quy mô GDP Việt Nam đã tăng gần 29 lần.

Trong bối cảnh định hướng tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến quy mô nền kinh tế và GDP bình quân đầu người của Việt Nam sẽ tăng đáng kể. Với mục tiêu này, đến năm 2030, quy mô GDP dự kiến tăng 1,6 lần so với năm 2025.

"Vì vậy, cần sớm nghiên cứu điều chỉnh tăng hạn mức ngay từ bây giờ để hạn mức không bị tụt hậu so với thực tiễn phát triển kinh tế" - Ngân hàng Nhà nước đặt vấn đề.

Tại thời điểm 31/12/2025, tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm của toàn hệ thống là 10,02 triệu tỷ đồng, tăng gần 3,4 triệu tỷ đồng so với thời điểm cuối năm 2021 (tương đương tăng 51,4%).

Số người gửi tiền được bảo hiểm trong toàn hệ thống là 138,69 triệu người, tăng 55,58 triệu người so với năm 2021 (tương đương tăng 66,87%).

Mặt khác, theo ban soạn thảo, trong giai đoạn 2000 - 2025, quy mô tiền gửi được bảo hiểm tăng mạnh từ 66,4 nghìn tỷ đồng lên 10,2 triệu tỷ đồng, tức gấp gần 154 lần trong giai đoạn khảo sát.

Tại thời điểm năm 2000, quy mô tiền gửi được bảo hiểm chỉ chiếm 15% GDP. Đến năm 2025, quy mô tiền gửi được bảo hiểm tăng mạnh, tương đương 78% GDP.

Trong bối cảnh đó, việc tăng hạn mức chi trả tiền bảo hiểm góp phần bảo vệ tốt hơn người gửi tiền, gia tăng niềm tin của người gửi tiền đối với hệ thống các tổ chức tín dụng; từ đó, duy trì và tăng trưởng tiền gửi của dân cư, góp phần đảm bảo nguồn cung cấp tín dụng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

"Tăng hạn mức là cần thiết, góp phần giảm nguy cơ rút tiền hàng loạt đối với các tổ chức tín dụng" - Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh.

Về kinh nghiệm quốc tế, Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế (IADI) và Ủy ban Basel về Giám sát ngân hàng (BCBS) đã ban hành bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả.

Qua kết quả khảo sát thường niên quy mô lớn trên toàn cầu do IADI thực hiện năm 2024 với 112 tổ chức bảo hiểm tiền gửi trên thế giới, ban soạn thảo nhận thấy, so với thông lệ quốc tế cũng như thực tiễn các chỉ số liên quan tại Việt Nam, hạn mức chi trả tiền bảo hiểm đang ở mức thấp và cần được xem xét, điều chỉnh tăng một cách phù hợp.

Đáng chú ý, với hạn mức 125 triệu đồng, tại thời điểm 31/12/2025, tỷ lệ giá trị tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ là 8,25%, thấp hơn nhiều mức bình quân toàn cầu là 47%. Bên cạnh đó, xu hướng tỷ lệ giá trị tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ tại Việt Nam cũng đang giảm dần, do xu hướng có nhiều tài khoản tiền gửi có số dư trên 125 triệu đồng gửi vào hệ thống tổ chức tín dụng.

Để đạt được tỷ lệ giá trị tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ trung bình toàn cầu, thì hạn mức chi trả tiền bảo hiểm tại Việt Nam cần tăng lên mức 1,45 tỷ đồng.

Đề xuất tăng hạn mức gấp 2,8 lần

Dự thảo Thông tư quy định về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm được thiết kế gồm 3 chương, tập trung vào phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và hạn mức chi trả cụ thể. Điểm nổi bật nhất của dự thảo chính là đề xuất nâng hạn mức chi trả bảo hiểm lên con số 350 triệu đồng.

Quy định này được đề xuất tại Điều 3 dự thảo Thông tư về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm. Theo đó, số tiền tối đa tổ chức bảo hiểm tiền gửi trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi (gồm cả tiền gốc và tiền lãi) của một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm là 350 triệu đồng.

Nguồn: Dự thảo Thông tư quy định về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm.

Việc tăng hạn mức lên 350 triệu đồng giúp cải thiện các tiêu chí để đánh giá hạn mức, giúp hạn mức có ý nghĩa thiết thực hơn và từng bước gần hơn với thông lệ quốc tế.

Ngân hàng Nhà nước chỉ rõ, thứ nhất, tỷ lệ người gửi tiền được bảo hiểm toàn bộ là 93,68%, đối với nhóm quỹ tín dụng nhân dân là 80,15%. Xét trên toàn hệ thống, tỷ lệ người gửi tiền được bảo hiểm toàn bộ mặc dù còn thấp hơn mức trung bình toàn cầu (98%), nhưng đã đạt được khung tối thiểu theo khuyến nghị của IADI (90 - 95%) và phù hợp với định hướng tại Chiến lược phát triển bảo hiểm tiền gửi (92 - 95%).

Thứ hai, tỷ lệ giá trị tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ trên tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm trên toàn hệ thống là 19,06%, đối với nhóm quỹ tín dụng nhân dân là 37,57%. "Tỷ lệ này của toàn hệ thống thấp hơn so với xu hướng toàn cầu, tuy nhiên, gần tiệm cận xu hướng toàn cầu nếu xét riêng nhóm quỹ tín dụng nhân dân" - Ngân hàng Nhà nước nhận định.

Thứ ba, tỷ lệ hạn mức/GDP bình quân đầu người là 2,8 lần, từng bước tiệm cận xu hướng toàn cầu là 3,3 lần.

Thứ tư, hạn mức 350 triệu đồng tăng 2,8 lần so với hạn mức 125 triệu đồng, đây là mức tăng không quá đột biến so với hạn mức hiện hành.

Về quy định chuyển tiếp, dự thảo Thông tư nêu rõ, đối với các khoản tiền gửi đã phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm nhưng chưa được chi trả theo quy định tại Luật Bảo hiểm tiền gửi trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành, hạn mức trả tiền bảo hiểm thực hiện theo quy định tại Quyết định số 32/2021/QĐ-TTg ngày 15/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ về hạn mức trả tiền bảo hiểm./.