Biến động giá dầu gia tăng rủi ro

Kinh tế toàn cầu đang đối mặt với những cú sốc mới khi chính sách thương mại của Mỹ biến động và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang. Trong số các rủi ro, biến động của giá dầu được xem là yếu tố cần theo dõi chặt chẽ trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo ông Barry Weisblatt - Giám đốc Phát triển Khách hàng Tổ chức của Công ty Chứng khoán SSI, kịch bản cơ sở hiện nay là giá dầu có thể duy trì quanh mức 90 USD/thùng trong khoảng 2 tháng. Mức giá này có thể tạo ra áp lực nhất định đối với nhiều nền kinh tế nhưng vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.

Biến động giá dầu có thể tạo áp lực chi phí đối với nhiều nền kinh tế.

Tuy vậy, nếu giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo dài trong nhiều tháng, chi phí logistics cũng như chi phí đầu tư hạ tầng có thể chịu áp lực đáng kể. Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư công và triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn.

Theo ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng từ SSI, nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong khoảng 4 tháng, chi phí vận chuyển tăng cao có thể gây khó khăn cho các nhà thầu xây dựng, đồng thời làm gia tăng chi phí thi công các dự án hạ tầng.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực xây dựng hay đầu tư công, giá năng lượng tăng mạnh còn có thể tạo thêm áp lực đối với lạm phát và chi tiêu tiêu dùng. Đây là yếu tố cần được theo dõi trong bối cảnh lĩnh vực hàng tiêu dùng tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình phục hồi sau giai đoạn tăng trưởng chậm. Dù vậy, theo đánh giá của nhiều chuyên gia, kịch bản giá dầu trong vùng 90 - 100 USD/thùng trong thời gian ngắn vẫn được xem là rủi ro có thể quản lý được và chưa đủ để làm thay đổi chiến lược đầu tư dài hạn.

Thị trường thích nghi biến động toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn bất định cao hơn, theo ông Hưng, các biến động về thuế quan trong năm 2025 cùng những căng thẳng địa chính trị mới đây phản ánh xu hướng bất ổn ngày càng rõ rệt của môi trường kinh tế toàn cầu.

Trước những yếu tố bất định này, phản ứng của thị trường chứng khoán Việt Nam đang có sự thay đổi đáng kể so với những chu kỳ biến động trước. Thay vì các đợt bán tháo mạnh như từng xảy ra trong nhiều giai đoạn biến động trước đây, nhà đầu tư trong nước dường như đang phản ứng bình tĩnh và có chọn lọc hơn trước các thông tin về địa chính trị, năng lượng hay thương mại.

Nhà đầu tư phản ứng có chọn lọc hơn trước các biến động từ bên ngoài.

Ông Hưng chỉ ra rằng, sau nhiều chu kỳ biến động lớn, nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam đã tích lũy thêm kinh nghiệm và không còn dễ dàng bán tháo theo tâm lý đám đông như trước. Điều này có ý nghĩa đáng chú ý trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam có đặc thù là nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng giao dịch rất lớn, khoảng 80% tổng giá trị giao dịch. Khi hành vi của nhóm nhà đầu tư này thay đổi theo hướng thận trọng và có chọn lọc hơn, mức độ biến động của thị trường cũng có xu hướng giảm bớt so với các giai đoạn trước.

Thực tế gần đây cho thấy trước các cú sốc liên quan đến giá năng lượng hay căng thẳng địa chính trị, thị trường không còn xuất hiện những đợt hoảng loạn bán tháo diện rộng. Thay vào đó, phản ứng của nhà đầu tư có xu hướng phân hóa theo từng nhóm ngành và theo kỳ vọng về tác động thực tế của các yếu tố bên ngoài.

Trong các giai đoạn giá dầu biến động mạnh, dòng tiền trên thị trường chứng khoán thường có xu hướng chú ý nhiều hơn tới nhóm ngành năng lượng, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào chi phí vận chuyển hoặc nguyên liệu đầu vào có thể chịu áp lực lớn hơn. Tuy nhiên, các biến động hiện nay chủ yếu được nhìn nhận như rủi ro ngắn hạn và chưa làm thay đổi các câu chuyện dài hạn của thị trường.

Bên cạnh những yếu tố bất định từ bên ngoài, nền tảng vĩ mô trong nước tiếp tục được xem là điểm tựa quan trọng giúp thị trường duy trì sự ổn định. Theo ông Hưng, Việt Nam hiện vẫn còn dư địa chính sách tài khóa tương đối dồi dào để ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Tỷ lệ nợ công của Việt Nam hiện vẫn ở mức dưới 60% GDP, qua đó tạo không gian để Chính phủ có thể triển khai các biện pháp hỗ trợ nếu cần thiết.

Một yếu tố khác được nhiều chuyên gia đánh giá có ý nghĩa dài hạn đối với thị trường chứng khoán là quá trình nâng hạng thị trường. Dưới góc nhìn của chuyên gia từ SSI, việc Việt Nam được FTSE nâng hạng và dự kiến đưa vào các bộ chỉ số từ tháng 9 tới có thể tạo điều kiện thu hút thêm dòng vốn thụ động cũng như sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức quy mô lớn.

Khác với dòng tiền cá nhân, dòng vốn tổ chức thường có tầm nhìn dài hạn và ít phản ứng với các biến động ngắn hạn như giá dầu hay căng thẳng địa chính trị. Do đó, quá trình nâng hạng được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện cấu trúc dòng vốn trên thị trường, qua đó giúp thị trường chứng khoán Việt Nam ổn định hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.