Đắk Lắk hiện có hơn 217.000 ha cà phê, sản lượng trên 580.000 tấn mỗi năm, kim ngạch xuất khẩu gần 900 triệu USD. Tuy nhiên, khoảng 90% diện tích do nông hộ quy mô nhỏ quản lý. Sản xuất phân tán, cùng với tác động của hạn hán, thiếu nước tưới và biến đổi khí hậu, đặt ra thách thức trong kiểm soát chất lượng, tổ chức vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng chú trọng tính minh bạch của chuỗi cung ứng và yêu cầu sản phẩm không gây mất rừng.
Với ngành cà phê Đắk Lắk, hoàn thiện dữ liệu vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc là một trong những nhiệm vụ quan trọng để chuẩn bị đáp ứng các yêu cầu liên quan của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Theo biên bản ghi nhớ, hai bên sẽ phối hợp thúc đẩy canh tác bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất và nước; nâng cao năng lực cho nông dân, hợp tác xã; tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đồng thời phát triển dữ liệu vùng trồng và hệ thống đo lường, báo cáo, xác minh. Chương trình đặt mục tiêu hình thành khoảng 75.000 ha cà phê bền vững tại các xã, phường trọng điểm của tỉnh vào năm 2030.
Giai đoạn 2021–2025, chương trình hợp tác giữa Đắk Lắk và IDH đã tổ chức tập huấn sản xuất bền vững cho hơn 120.000 lượt nông dân, hỗ trợ củng cố năng lực cho 20 hợp tác xã với hơn 7.300 hộ thành viên. Đến cuối năm 2025, gần 28.000 ha cà phê trong vùng chương trình đạt các tiêu chuẩn bền vững như 4C, Rainforest Alliance và Fairtrade. Dữ liệu sản xuất, nông hộ trên hơn 86.000 ha cà phê cũng đã được số hóa, phục vụ truy xuất nguồn gốc.
 |
| UBND tỉnh Đắk Lắk và Tổ chức Stichting IDH (Hà Lan) tại Việt Nam ký biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển ngành cà phê bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026-2030. Ảnh: IDH |
Kết quả liên kết tiêu thụ bước đầu cho thấy lợi ích đối với người sản xuất. Riêng niên vụ 2024-2025, doanh nghiệp thu mua hơn 23.000 tấn cà phê nhân từ các hợp tác xã tham gia chương trình; trong đó, 1.903 tấn cà phê chất lượng cao được bán với giá cao hơn thị trường từ 10.000–20.000 đồng/kg.
Ông Huỳnh Tiến Dũng, Trưởng đại diện IDH Việt Nam, cho biết sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và nông dân giúp nâng cao hiệu quả triển khai chương trình, đồng thời giảm chi phí cho doanh nghiệp. Trong giai đoạn tới, IDH sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đối tác phát triển để thực hiện mục tiêu vùng cà phê bền vững.
Theo ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, tỉnh kỳ vọng chương trình sẽ góp phần nâng cao chất lượng, giá trị cà phê, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối điều phối, phối hợp với IDH Việt Nam và các đối tác triển khai chương trình.
Việc mở rộng vùng cà phê bền vững vì vậy không chỉ hướng tới thay đổi phương thức canh tác, mà còn tập trung xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch, nâng cao chất lượng và tăng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường của cà phê Đắk Lắk.
