Theo Cục Hải quan, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong quản lý thuế theo hướng hiện đại, số hóa và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.
 |
| Cán bộ hải quan hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện quy định mới về xuất nhập khẩu. Ảnh: HQ |
Với vai trò là cơ quan quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, Cục Hải quan không chỉ thực hiện nhiệm vụ tổ chức thi hành, mà còn trực tiếp tham gia xây dựng các văn bản quy định chi tiết để bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ ngay từ ngày đầu có hiệu lực.
Theo đó, Cục Hải quan đã phối hợp chặt chẽ với Cục Thuế trong việc tham mưu xây dựng Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Quản lý thuế.
Đồng thời, Cục Hải quan chủ trì xây dựng và trình Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và Thông tư số 84/2026/TT-BTC quy định về hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa của người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh.
Việc 3 văn bản này cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 với Luật Quản lý thuế không chỉ bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, mà còn thể hiện sự chủ động của ngành Hải quan trong việc không để khoảng trống pháp lý phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, quá trình xây dựng các văn bản đều bám sát định hướng cải cách của Chính phủ và Bộ Tài chính, tập trung vào 4 mục tiêu lớn: đồng bộ hóa quy định pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số; cắt giảm thủ tục hành chính; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Đây cũng là những tiền đề quan trọng để triển khai mô hình hải quan số và thông quan tập trung trên phạm vi toàn quốc.
Cũng theo Cục Hải quan, cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, ngành còn chủ động chuẩn bị các điều kiện để các quy định mới được thực thi thống nhất trong toàn ngành.
Cục Hải quan đã chủ động quán triệt những điểm mới, nổi bật và quan trọng của các nghị định hướng dẫn thi hành để các đơn vị hải quan và doanh nghiệp nắm bắt và thực hiện có hiệu quả.
Theo đó, cơ quan hải quan quán triệt, hướng dẫn làm rõ điểm nổi bật của Nghị định số 252/2026/NĐ-CP là sửa đổi nhiều quy định theo hướng giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người nộp thuế.
Nghị định bỏ quy định thông báo thuế trong trường hợp ấn định thuế; sửa đổi thời hạn giải quyết hồ sơ hoàn thuế; mở rộng điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ; đồng thời bổ sung các quy định rõ ràng hơn về kế thừa nghĩa vụ thuế khi doanh nghiệp chuyển đổi loại hình.
Ở góc độ quản lý, nhiều quy định mới cũng góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ thuế khi bổ sung các biện pháp cưỡng chế, hoàn thiện quy trình xử lý đối với các trường hợp nợ kéo dài, đồng thời vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Trong khi đó, Thông tư số 86/2026/TT-BTC tạo bước chuyển mạnh trong quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu khi hầu hết các thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Thông tư cũng điều chỉnh thẩm quyền giải quyết các thủ tục miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, gia hạn nộp thuế… phù hợp với mô hình tổ chức mới của ngành Hải quan và Đề án thông quan tập trung. Việc bổ sung quy định về kiểm tra lại trong hoạt động kiểm tra thuế, kiểm tra sau hoàn thuế và kiểm tra việc sử dụng hàng hóa miễn thuế cũng giúp tăng hiệu quả quản lý trên cơ sở quản trị rủi ro thay vì kiểm tra dàn trải.
Đối với Thông tư số 84/2026/TT-BTC, điểm nhấn là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài. Hệ thống quản lý hoàn thuế sẽ được kết nối với Hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan Thuế, tạo điều kiện kiểm tra, đối chiếu dữ liệu tự động, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế gian lận.
Thông tư cũng phân cấp nhiều nhiệm vụ cho Cục Hải quan như lựa chọn ngân hàng thương mại làm đại lý hoàn thuế, quyết định áp dụng hoàn thuế tại các cảng hàng không quốc tế, cảng biển quốc tế và tổ chức kết nối dữ liệu với cơ quan Thuế.
Để bảo đảm các quy định mới được triển khai thống nhất, ngay sau khi các văn bản có hiệu lực, ngày 14/7/2026, Cục Hải quan đã tổ chức hội nghị tập huấn trực tiếp kết hợp trực tuyến do Phó Cục trưởng Nguyễn Thành Hưng chủ trì, giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 252/2026/NĐ-CP Thông tư số 84/2026/TT-BTC và Thông tư số 86/2026/TT-BTC.
Tại hội nghị, lãnh đạo Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị, đặc biệt là các Chi cục Hải quan khu vực, khẩn trương tổ chức tập huấn đến toàn thể công chức, rà soát quy trình nghiệp vụ, thống nhất cách hiểu và cách áp dụng các quy định mới, bảo đảm thực hiện đồng bộ trên phạm vi toàn ngành.
| Việc chủ động từ khâu tham gia xây dựng chính sách, chuẩn bị hạ tầng pháp lý, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ đến đào tạo đội ngũ thực thi cho thấy, ngành Hải quan đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ”. Đây là bước triển khai Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 một cách bài bản, tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng hải quan số, nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và tăng hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. |
