Một trong những “điểm nghẽn” lớn của thị trường bất động sản nhiều năm qua là sự phân tán dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Thông tin về quy hoạch, pháp lý dự án, đất đai, giao dịch, giá chuyển nhượng và nghĩa vụ tài chính được lưu trữ ở nhiều hệ thống khác nhau. Điều này khiến việc đối chiếu, xác thực thông tin còn mất nhiều thời gian, đồng thời tạo ra những khoảng trống trong công tác quản lý thị trường và quản lý thuế.
Thực tế cho thấy, tình trạng kê khai giá chuyển nhượng thấp hơn giá giao dịch thực tế đã diễn ra tại nhiều địa phương, làm phát sinh nguy cơ thất thu ngân sách. Một trong những nguyên nhân là dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký đất đai, cơ quan quản lý xây dựng và các tổ chức hành nghề công chứng chưa được liên thông đầy đủ.
 |
| Việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản. Ảnh: An Thư |
Trong bối cảnh đó, Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu nhà ở và thị trường bất động sản được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường. Điểm cốt lõi của nghị định là xây dựng hệ thống dữ liệu theo nguyên tắc mở, tuân thủ tiêu chuẩn dữ liệu quốc gia. Bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và không thu thập lại những thông tin đã có trong các hệ thống dùng chung.
Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, đơn vị đã triển khai nhiều phần việc để chuẩn bị cho việc vận hành hệ thống, dự kiến hoàn chỉnh trong tháng 7/2026. Song song đó, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được thành phố chuẩn bị sẵn sàng để tích hợp vào hệ thống. Bao gồm danh sách cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản; danh sách người được hưởng chính sách nhà ở xã hội; danh sách đơn vị đủ điều kiện quản lý vận hành chung cư; danh sách sàn giao dịch bất động sản.
Đáng chú ý, dữ liệu về đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội đã được đưa lên hệ thống và được cấp mã định danh theo quy định. Các dữ liệu còn lại cũng đã sẵn sàng để cập nhật khi hệ thống hoàn thiện.
Theo lộ trình, việc cấp mã định danh điện tử cho sản phẩm bất động sản sẽ được triển khai theo từng giai đoạn. Trước mắt ưu tiên các dự án mới đủ điều kiện huy động vốn, các dự án nhà ở thương mại, nhà ở xã hội đang thực hiện thủ tục đầu tư; sau đó mở rộng đối với các dự án còn lại trên địa bàn… Dù chưa hoàn toàn liên thông tự động nhưng đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý.
Theo đánh giá của bà Trịnh Thị Kim Liên - Phó Tổng giám đốc Kinh doanh Tiếp thị Dat Xanh Services, khi mỗi bất động sản có mã định danh và dữ liệu giá giao dịch thực tế được cập nhật thường xuyên từ hoạt động công chứng, giao dịch và thực hiện nghĩa vụ tài chính, người dân có thể tra cứu biên độ giá trung bình của từng khu vực trước khi quyết định đầu tư hoặc mua bán.
“Việc áp dụng mã định danh góp phần nâng cao tính minh bạch trong giao dịch bất động sản, giúp giảm thiểu rủi ro lừa đảo thông tin, công khai lịch sử mua bán và giá cả, hỗ trợ người mua dễ dàng xác thực thông tin trước khi giao dịch. Đồng thời, hệ thống này còn góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về quyền sở hữu bất động sản, đồng bộ hóa với hệ thống lưu trữ của Nhà nước. Giúp cơ quan quản lý cập nhật dữ liệu nhanh chóng, rút ngắn thủ tục hành chính trong quá trình sang tên, cấp sổ và quản lý tài sản”- bà Liên chia sẻ.
Dưới góc độ là cơ quan quản lý thuế, ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó Trưởng Thuế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, khi cơ sở dữ liệu tập trung về nhà ở và thị trường bất động sản được hình thành, cơ quan quản lý sẽ có điều kiện đối chiếu, xác thực thông tin giao dịch một cách đầy đủ và chính xác hơn. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà còn góp phần hạn chế tình trạng kê khai không đúng giá trị chuyển nhượng để giảm nghĩa vụ thuế.
Thời gian qua, Thuế TP. Hồ Chí Minh đã tăng cường phối hợp với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan trong việc định danh bất động sản, định danh đối tượng thụ hưởng chính sách về nhà ở và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Đồng thời, trên cơ sở Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-CQLĐĐ giữa Cục Thuế và Cục Quản lý đất đai, cơ quan thuế tiếp tục khai thác hồ sơ điện tử và dữ liệu hiện có để rà soát, đối chiếu giá chuyển nhượng, qua đó kịp thời phát hiện các trường hợp kê khai chưa sát với giá giao dịch thực tế.
Các chuyên gia cũng đánh giá, việc liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan quản lý đất đai, cơ quan công chứng và cơ quan quản lý xây dựng không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch của thị trường mà còn tạo nền tảng để ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch. Bởi khi toàn bộ thông tin được kết nối trên một hệ thống thống nhất, cơ quan quản lý sẽ có thêm công cụ để phân tích dữ liệu, nhận diện các giao dịch có dấu hiệu bất thường… Từ đó giảm thiểu thất thu ngân sách và nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản.
Không chỉ hỗ trợ quản lý thuế, cơ sở dữ liệu tập trung còn được kỳ vọng góp phần giải quyết một căn bệnh kéo dài của thị trường bất động sản là thiếu minh bạch thông tin.
