Khủng hoảng năng lượng thúc đẩy chuyển đổi xanh sớm hơn 10 năm

Hoàng Lê (Theo The Economist)
(TBTCO) - Năm ngoái, chi tiêu vốn toàn cầu cho các tài sản năng lượng mặt trời và gió đã tăng từ 357 tỷ USD lên 490 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua khoản đầu tư vào các giếng dầu, khí đốt và sẽ tiếp tục tăng trong hai năm tới. Một cuộc khảo sát cho thấy, khủng hoảng năng lượng từ cuộc xung đột ở Ukraine gây ra có thể đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh trong khoảng thời gian đáng kinh ngạc từ 5 - 10 năm.
aa

Nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch

Lý do chính để báo động là ngày nay thế giới đang đốt nhiều than hơn. Năm ngoái, mức tiêu thụ đã tăng 1,2% - lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua 8 tỷ tấn. Giá xăng cao ngất ngưởng đã thúc đẩy các công ty tiện ích ở châu Âu và một phần châu Á, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc, sử dụng nhiều than hơn nữa.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự đoán, nhu cầu than sẽ vẫn ở mức cao cho đến năm 2025. Song, sự gia tăng nhu cầu với than sẽ được kiềm chế bởi sự gia tăng sử dụng năng lượng tái tạo sau năm 2025.

Các dự án LNG (khí hoá lỏng) mới ở Mỹ, Qatar và các nơi khác sẽ bắt đầu triển khai, mang lại sự ổn định cho thị trường khí đốt. Đồng thời, sự bùng nổ năng lượng mặt trời và gió sẽ thu hẹp nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhất là ở Trung Quốc với kỳ vọng nước này sẽ xây dựng công suất phát điện tái tạo có khả năng cung cấp 1.000 terawatt giờ vào năm 2025, tương đương với tổng sản lượng điện của Nhật Bản hiện nay.

Nguồn: The Economist
Nguồn: The Economist

Trong khi đó, năng lực sản xuất dầu mỏ và khí đốt hiện có của thế giới đã gần được sử dụng hết. Nhu cầu được duy trì trong bối cảnh chậm tăng nguồn cung, thậm chí có thể giảm, điều này sẽ giữ cho giá của cả hai loại này luôn ở mức cao.

Những nỗ lực để tiêu dùng ít hơn thể hiện rõ nhất ở châu Âu, nơi mà trong những tháng gần đây đã được hỗ trợ bởi nhiệt độ ôn hòa bất thường. Thời tiết ấm áp cùng với hiệu quả sử dụng năng lượng cao hơn có nghĩa là lục địa này đã sử dụng ít hơn 6 - 8% điện năng trong mùa đông này so với mùa đông trước.

Tăng mạnh đầu tư cho năng lượng tái tạo

Trên toàn thế giới, vốn đang được huy động trên quy mô lớn để làm cho nền kinh tế tiết kiệm hơn. Năm ngoái, các chính phủ, hộ gia đình và doanh nghiệp đã cùng nhau chi 560 tỷ USD cho việc sử dụng năng lượng hiệu quả. Số tiền này chủ yếu dành cho hai công nghệ: xe điện và máy bơm nhiệt.

Các nguồn năng lượng thay thế cũng đang được tìm kiếm nhiều hơn, đặc biệt là ở châu Âu. Từ tháng 12/2021 đến tháng 10/2022, giá hợp đồng cho các dự án quang điện mặt trời và gió của lục địa trung bình thấp hơn 77% so với giá điện bán buôn. Trên toàn cầu, việc lắp đặt các tấm pin mặt trời trên mái nhà, mà các hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng để cắt giảm hóa đơn, đã tăng một nửa vào năm ngoái. Một dự án điện gió trên bờ có công suất kỷ lục 128GW cũng đã được khởi công, đánh dấu mức tăng 35% so với năm trước.

Quá trình chuyển đổi năng lượng được đẩy nhanh hơn từ 5 - 10 năm

IEA dự báo, năng lượng tái tạo sẽ trở thành nguồn cung cấp điện lớn nhất toàn cầu vào đầu năm 2025; trong giai đoạn 2022 - 2027, năng lượng tái tạo sẽ tăng gần 2.400 gigawatt, tương đương với toàn bộ công suất điện lắp đặt của Trung Quốc hiện nay. Con số này cao hơn gần 30% so với dự báo của cơ quan này vào năm 2021. Năng lượng tái tạo được thiết lập để chiếm 90% mức tăng công suất phát điện toàn cầu trong giai đoạn này.

Việc siết chặt nhiên liệu cũng đã thúc đẩy chính sách năng lượng sạch tại các nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đạo luật Giảm lạm phát của Mỹ (IRA) dành 369 tỷ USD trợ cấp cho công nghệ xanh; Ủy ban Châu Âu đã công bố “Đạo luật Công nghiệp Net-Zero”, sẽ cung cấp ít nhất 250 tỷ Euro (270 tỷ USD) cho các công ty công nghệ sạch, đồng thời đưa ra mục tiêu tăng gấp đôi công suất năng lượng mặt trời được lắp đặt của EU đến năm 2025, từ năm 2030.

Tham vọng quốc gia cũng đã được mở rộng. Vào tháng 7/2022, Đức đã nâng mục tiêu về tỷ trọng năng lượng tái tạo trong sản xuất điện vào năm 2030 lên 80%, từ mức 65% trước đó. Kế hoạch năng lượng 5 năm lần thứ 14 của Trung Quốc, được công bố vào tháng 6, lần đầu tiên đặt mục tiêu về tỷ lệ năng lượng tái tạo trong sản xuất điện (33% vào năm 2025).

S&P Global, một công ty dữ liệu, cho rằng lượng khí thải từ quá trình đốt cháy năng lượng sẽ đạt đỉnh vào năm 2027. Rystad ước tính rằng chỉ riêng sản xuất điện và sưởi ấm có thể chạm trần ngay trong năm nay. Điều này là do cơn sốt điên cuồng gần đây để đảm bảo nhiên liệu hóa thạch khó có thể kéo dài hoặc đủ lớn để chống lại sự bùng nổ xanh.

Hoàng Lê (Theo The Economist)

Đọc thêm

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, thu hút dòng vốn ở lại trong nước

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, thu hút dòng vốn ở lại trong nước

(TBTCO) - Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã nâng lãi suất chuẩn lên 1,25%, mức cao nhất trong 30 năm, và phát tín hiệu sẽ còn tăng lãi suất trong thời gian tới.
Nhóm Ngân hàng Thế giới huy động vốn tư nhân ở mức kỷ lục cho các nước đang phát triển

Nhóm Ngân hàng Thế giới huy động vốn tư nhân ở mức kỷ lục cho các nước đang phát triển

(TBTCO) - Trong năm tài khóa 2026, Nhóm Ngân hàng Thế giới đã huy động được nguồn vốn tư nhân cao nhất từ trước đến nay, đồng thời phát hành bảo lãnh ở mức cao kỷ lục để hỗ trợ các nền kinh tế đang phát triển.
Ngân hàng Trung ương Anh giữ nguyên lãi suất nhưng cảnh báo về áp lực lạm phát

Ngân hàng Trung ương Anh giữ nguyên lãi suất nhưng cảnh báo về áp lực lạm phát

(TBTCO) - Ngày 17/9, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đã giữ nguyên lãi suất cơ bản, ổn định trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất, mặc dù vẫn để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong tương lai khi giá năng lượng tiếp tục đẩy lạm phát lên cao.
Chính sách của Fed gây áp lực lên đồng Yên trước thềm quyết định lãi suất của BoJ

Chính sách của Fed gây áp lực lên đồng Yên trước thềm quyết định lãi suất của BoJ

(TBTCO) - Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) được dự đoán sẽ tăng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% vào ngày thứ Sáu.
Quyết định lãi suất của Fed sẽ là phép thử đối với nhà đầu tư trái phiếu

Quyết định lãi suất của Fed sẽ là phép thử đối với nhà đầu tư trái phiếu

(TBTCO) - Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sắp đưa ra một quyết định quan trọng vào thứ Tư (theo giờ Mỹ). Nhiều người dự đoán ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức mới - từ 3,75% lên 4%. Nếu Fed thực hiện điều này, đây sẽ là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7/2023.
Tuần từ 14 – 20/9: Mọi chú ý đổ dồn vào quyết định lãi suất của Fed

Tuần từ 14 – 20/9: Mọi chú ý đổ dồn vào quyết định lãi suất của Fed

(TBTCO) - Quyết định về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ là tâm điểm chú ý của thị trường toàn cầu trong tuần từ 14 – 20/9, khi việc tăng lãi suất dường như là điều có thể xảy ra sau những dữ liệu việc làm và tỷ lệ lạm phát khả quan.
Fed giữ nguyên lãi suất 3,5% - 3,75% lần thứ 5 liên tiếp, ba phiếu phản đối phát tín hiệu "diều hâu"

Fed giữ nguyên lãi suất 3,5% - 3,75% lần thứ 5 liên tiếp, ba phiếu phản đối phát tín hiệu "diều hâu"

(TBTCO) - Fed giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5% - 3,75% trong kỳ họp thứ 5 liên tiếp, nhưng kết quả biểu quyết 9 - 3 với ba thành viên ủng hộ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm phát đi tín hiệu chính sách vẫn nghiêng về hướng "diều hâu". Lạm phát còn cao hơn mục tiêu 2%, để ngỏ khả năng tiếp tục thắt chặt nếu áp lực giá cả chưa giảm như kỳ vọng.
Trái phiếu Indonesia thu hút 1,2 tỷ USD khi lợi suất cao hơn thu hút các quỹ đầu tư

Trái phiếu Indonesia thu hút 1,2 tỷ USD khi lợi suất cao hơn thu hút các quỹ đầu tư

(TBTCO) - Trái phiếu Indonesia đang trên đà ghi nhận dòng vốn chảy vào hàng tháng lớn nhất trong hơn một năm, cho thấy những nỗ lực của chính phủ nhằm nâng cao lợi suất để thu hút nhà đầu tư nước ngoài và hỗ trợ đồng rupiah đang phát huy hiệu quả.
Xem thêm