Nhu cầu vốn bảo trì và quản lý khai thác sẽ tăng cao

Theo ông Nguyễn Văn Huyện - Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN), việc quản lý, bảo trì tài sản, tổ chức giao thông và tổ chức quản lý vận hành khai thác hệ thống quốc lộ những năm qua đã được thực hiện theo quy định của pháp luật, phục vụ tốt cho phát triển kinh tế - xã hội.

Cần huy động thêm các nguồn vốn cho việc quản lý, bảo trì hạ tầng giao thông.

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhu cầu vốn để đầu tư xây dựng đường cao tốc khoảng 2,5 triệu tỷ đồng; nhu cầu đầu tư cho các tuyến quốc lộ bao gồm nâng cấp đảm bảo nhu cầu vận tải từng tuyến, nâng cấp đạt quy mô quy hoạch, đầu tư bổ sung cho các đoạn tuyến quốc lộ kéo dài được xác định trong quy hoạch là khoảng 655.031 tỷ đồng. Mặt khác, hàng năm vốn bảo trì cần khoảng 25.000 tỷ đồng, nhưng ngân sách Trung ương cấp khoảng 10.000 tỷ đồng, mới đáp ứng được 40% tổng nhu cầu quản lý, bảo trì quốc lộ.

Trong những năm tới, theo quy hoạch chiều dài quốc lộ tăng thêm hơn 4.800km, đồng thời các dự án cao tốc phía Đông, các cao tốc khác đầu tư bằng ngân sách trung ương hoàn thành nên nhu cầu vốn bảo trì và quản lý khai thác sẽ còn tăng cao. Do đó, ngoài nguồn vốn ngân sách trung ương, các nguồn vốn do Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) huy động, cần có sự tham gia từ nguồn vốn ngân sách của các địa phương, hoặc địa phương huy động để thực hiện quy hoạch.

Chính vì vậy, giải pháp phân cấp, phân quyền để UBND cấp tỉnh tham gia quản lý, khai thác quốc lộ là cần thiết và phù hợp với tình hình thực tế. Việc phân cấp, phân quyền này để tăng cường huy động vốn và các nguồn lực của địa phương, thành phần kinh tế để tham gia đầu tư phát triển, quản lý, khai thác sử dụng và bảo trì hệ thống đường bộ quốc gia; tạo điều kiện cho địa phương tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực vận tải đường bộ... Mặc dù, việc phân cấp cho các tỉnh tham gia quản lý, bảo trì quốc lộ góp phần phát huy vốn, nguồn lực tại chỗ của các địa phương nhưng Tổng cục ĐBVN cũng khuyến nghị cần có giải pháp để việc quản lý, tổ chức giao thông và bảo trì trên hệ thống quốc lộ phải thống nhất, đồng bộ, hiệu quả; đồng thời cần sửa đổi, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật để có căn cứ thực hiện.

Chỉ giao quản lý, bảo trì các tuyến quốc lộ liên kết các tỉnh

Cũng theo ông Nguyễn Văn Huyện việc định hướng phân quyền quản lý khai thác quốc lộ, phân cấp sẽ theo 2 phương án. Phương án 1: sẽ phân quyền, trách nhiệm quản lý, khai thác sử dụng và bảo trì triệt để đối với toàn bộ quốc lộ, đường cao tốc hiện nay do Bộ GTVT đang quản lý, các dự án giao thông đang đầu tư, sau khi hoàn thành bàn giao cho tỉnh quản lý, khai thác. Với phương án này, sẽ phải sửa đổi, bổ sung rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật.

Mặt khác, hệ thống quốc lộ không được quản lý thống nhất, dẫn đến hạn chế trong việc liên kết vùng, miền, kết nối giữa các địa phương, các phương thức vận tải và các khu vực hải cảng, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế; ảnh hưởng tới việc thực hiện các hiệp định vận tải đường bộ, các hợp tác quốc tế về giao thông vận tải đường bộ và phát triển hạ tầng đường bộ.

Phương án 2: phân quyền cho cấp tỉnh quản lý, bảo trì các quốc lộ liên kết các tỉnh, quốc lộ có vị trí ít quan trọng hơn, với tổng số 144 tuyến quốc lộ và tổng chiều dài 16.006km (chiếm 53,8%).

Với các phương án này, cấp tỉnh sau khi nhận phân cấp, phân giao nhiệm vụ hoặc phân cấp lại cho cơ quan chuyên môn về giao thông vận tải trực thuộc (các sở GTVT) để trực tiếp tổ chức quản lý, khai thác, bảo trì; lựa chọn và ký hợp đồng với nhà thầu trúng thầu để thực hiện; tiếp nhận dự toán từ Bộ GTVT để tổ chức thực hiện dự toán và quản lý theo quy định.

Từ những lý do trên, Tổng cục ĐBVN kiến nghị Bộ GTVT xem xét lựa chọn phương án 2 định hướng phân quyền cho cấp tỉnh tổ chức quản lý, bảo trì 16.000km của các tuyến quốc lộ liên kết các tỉnh, quốc lộ không đóng vai trò quan trọng trong liên kết vùng và các quốc lộ khác.

Trong thời gian xây dựng các luật và văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện phân quyền theo định hướng trên, Bộ GTVT sẽ xây dựng ban hành thông tư phân cấp quản lý, khai thác quốc lộ cho các tỉnh đối với các quốc lộ hiện nay đang ủy quyền quản lý cho các sở GTVT. Bộ Tài chính ban hành thông tư hướng dẫn lập và quản lý thực hiện dự toán kinh tế sự nghiệp đường bộ từ nguồn chi thường xuyên của ngân sách trung ương bảo trì quốc lộ.

“Nếu mọi việc tiến triển thuận lợi, Bộ GTVT sẽ tiến hành thực hiện các thủ tục để triển khai thực hiện phân cấp và phân quyền cho các tỉnh trong công tác quản lý và khai thác kết cầu hạ tầng giao thông ngay trong quý III/2022” - ông Nguyễn Văn Huyện cho biết thêm.