Nhiều nguyên nhân dẫn đến chậm giải ngân

Tính đến hết 9 tháng năm 2024, tỷ lệ giải ngân đầu tư công của tỉnh Quảng Ninh mới chỉ đạt 32,2% kế hoạch vốn Hội đồng nhân dân giao đầu năm, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2023 (40,3%).

Nguyên nhân tỷ lệ giải ngân còn thấp được xác định là do bối cảnh chung của cả nước trong năm nay, khi một số bộ luật, đặc biệt là Luật Đất đai, có hiệu lực, nhưng các nghị định hướng dẫn lại chậm và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất của một số dự án.

Thêm vào đó, các chủ đầu tư đang tập trung vào việc thanh toán, quyết toán và giải ngân vốn còn lại của năm 2023, kéo dài sang năm 2024. Do đó, những tháng đầu năm chủ yếu dành cho việc hoàn trả số dư tạm ứng. Một số dự án trọng điểm gặp khó khăn do thiếu nguyên vật liệu như đất, cát và bãi đổ thải, dẫn đến tiến độ thực hiện bị chậm.

Dự án đường nối cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đến TX Đông Triều (đường ven sông). Ảnh: Đ.P.

Ngoài ra, cơn bão số 3 đã tác động trực tiếp đến tiến độ của các dự án, đặc biệt là các dự án giao thông chuyển tiếp. Trong tháng 9 vừa qua, Quảng Ninh chủ yếu tập trung vào công tác khắc phục hậu quả của bão, khiến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại tỉnh không đạt như mong muốn.

Nhiều địa phương cũng chưa có nguồn để giải ngân do nguồn thu từ tiền sử dụng đất không đảm bảo theo kế hoạch.

Như tại huyện Đầm Hà, Dự án đầu tư xây dựng Quảng trường trung tâm huyện Đầm Hà 28-1 được UBND huyện Đầm Hà phê duyệt tại Quyết định số 6354/QĐ-UBND (ngày 9/12/2021) và điều chỉnh tại Quyết định số 1470/QĐ-UBND (ngày 3/3/3023), tổng nguồn vốn đầu tư trên 158 tỷ đồng. Dự án có tổng diện tích quy hoạch 5,23ha, với các hạng mục đầu tư: Đường dẫn vào Quảng trường, khu vực Quảng trường chính, khu công viên cây xanh, hồ cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật và phụ trợ.

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Đầm Hà cho biết: Trong quá trình thi công dự án Quảng trường trung tâm, chủ đầu tư cũng như đơn vị nhà thầu gặp rất nhiều khó khăn về nguồn đất đắp. Cùng với đó, thời tiết bất lợi, số lượng ngày mưa ở Đầm Hà rất nhiều, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công toàn bộ dự án.

Theo đánh giá của chủ đầu tư, đến thời điểm hiện tại, dự án Quảng trường trung tâm huyện Đầm Hà đã đạt 75% trị giá hợp đồng, tỷ lệ giải ngân vốn năm 2024 đạt 29% kế hoạch, nâng tỷ lệ giải ngân toàn bộ dự án lên 65%.

Tháo gỡ điểm nghẽn, vướng mắc trong giải ngân vốn đầu tư công

Ông Hoàng Vĩnh Khuyến, Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh, cho biết: "Địa phương thường xuyên họp, rà soát, đánh giá tiến độ đầu tư xây dựng, tỷ lệ giải ngân vốn của từng dự án, công trình đã được ghi vốn trong năm 2024; xét thấy dự án nào mà không đạt tiến độ sẽ nghiêm khắc phê bình, đồng thời điều chỉnh nguồn vốn cho những dự án, công trình có khối lượng giải ngân lớn, khả năng hoàn thành, không thể tồn đọng nguồn vốn. Từ những giải pháp được triển khai, đến 30/9, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2024 của huyện Đầm Hà đạt 31,56% kế hoạch năm, cao hơn bình quân chung toàn tỉnh".

Dự án Quảng trường trung tâm huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh có tỷ lệ giải ngân vốn năm 2024 đạt 29% kế hoạch. Ảnh: M.T.

Để đạt được mục tiêu giải ngân từ nay đến cuối năm 2024, UBND tỉnh Quảng Ninh đã yêu cầu các đơn vị và địa phương tập trung nguồn lực cho công tác giải ngân. Các tổ công tác cần hoạt động hiệu quả, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, trực tiếp chỉ đạo giải quyết các khó khăn và vướng mắc. Cần thực hiện rà soát và điều chuyển kế hoạch đầu tư vốn từ các dự án chậm giải ngân sang những dự án có tiến độ tốt.

Bên cạnh đó, phải đánh giá hiện trạng và thiệt hại do cơn bão số 3 gây ra, từ đó đề xuất phương án sửa chữa, khôi phục nhanh chóng nhân công, vật tư và máy móc, đảm bảo tiến độ thi công cho các công trình bị ảnh hưởng.

UBND tỉnh Quảng Ninh cũng yêu cầu các chủ đầu tư và nhà thầu nâng cao năng lực về trang thiết bị và nhân lực, tận dụng thời tiết thuận lợi để thúc đẩy thi công, đảm bảo chất lượng và khối lượng cho các dự án đầu tư công cũng như đầu tư ngoài ngân sách. Cần kịp thời giải quyết các điểm nghẽn trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần tập trung giải quyết triệt để các khó khăn liên quan đến đất đai và tài nguyên, bảo đảm các dự án được triển khai nhanh chóng và hiệu quả, phù hợp với quy định pháp luật. Cần tăng cường quản lý nguồn gốc đất và quy hoạch sử dụng, hạn chế tối đa việc điều chỉnh phương án đền bù để đảm bảo tiến độ thực hiện. Cần bám sát quá trình lập và thẩm định hồ sơ dự án, kiểm tra kỹ chất lượng trước khi trình cơ quan có thẩm quyền để giảm thiểu việc chỉnh sửa.

Việc lựa chọn nhà thầu phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật, không chấp nhận nhà thầu yếu kém, và phấn đấu khởi công tất cả các công trình dự án đầu tư công trong kế hoạch năm 2024.

Đồng thời, các đơn vị cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và kiểm toán, xử lý nghiêm các vi phạm, kiểm soát chặt chẽ hiệu quả sử dụng vốn, đảm bảo tính công bằng và minh bạch, phòng chống tham nhũng và lợi ích nhóm. Đẩy nhanh tiến độ tất toán và quyết toán, không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản ở từng cấp ngân sách, và chỉ triển khai dự án khi đã xác định rõ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, giải quyết dứt điểm các tồn đọng mà không để kéo dài sang giai đoạn tiếp theo.