PV: Thưa ông, nhìn lại năm 2025, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã trải qua giai đoạn phục hồi rõ nét cả về quy mô lẫn chất lượng, với niềm tin nhà đầu tư dần được cải thiện và tỷ lệ chậm trả có xu hướng giảm. Theo ông, đâu là những chuyển biến tích cực của thị trường trong năm qua và liệu đây đã thực sự là nền tảng cho một chu kỳ phát triển bền vững hơn hay chưa?

Ông Nguyễn Quang Thuân

Ông Nguyễn Quang Thuân: Năm 2025 ghi nhận sự cải thiện đáng kể về quy mô phát hành, với tổng giá trị phát hành mới đạt hơn 652.000 tỷ đồng, tăng 37% so với năm trước. Đây là kết quả tích cực, phản ánh quá trình phục hồi của thị trường sau giai đoạn khó khăn trước đó. Tuy nhiên, xét về chiều sâu, thị trường vẫn còn dư địa để tiếp tục hoàn thiện nhằm đóng vai trò là nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới.

Để hướng tới một giai đoạn phát triển bền vững hơn, các yêu cầu hoàn thiện có thể nhìn từ một số khía cạnh chính. Trước hết, cơ cấu phát hành cần có sự điều chỉnh theo hướng gia tăng tỷ trọng doanh nghiệp phi ngân hàng, kéo dài kỳ hạn trái phiếu và đa dạng hóa phương thức phát hành, trong đó tăng tỷ lệ phát hành ra công chúng thay vì chủ yếu dựa vào phát hành riêng lẻ. Đồng thời, việc mở rộng các đợt phát hành với lãi suất cố định cũng có thể góp phần nâng cao tính ổn định của thị trường.

Cùng với đó, thanh khoản thị trường thứ cấp được kỳ vọng cải thiện khi số lượng trái phiếu phát hành ra công chúng gia tăng, đi kèm với việc phổ cập thông tin đánh giá chất lượng tín dụng đối với tổ chức phát hành và từng lô trái phiếu. Việc duy trì xếp hạng tín nhiệm trong suốt thời gian lưu hành của trái phiếu cũng là yếu tố quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Một điểm cần lưu ý là cơ sở nhà đầu tư hiện vẫn tập trung chủ yếu vào các ngân hàng thương mại và nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp. Trong khi đó, sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức như doanh nghiệp bảo hiểm và các quỹ đầu tư vẫn còn hạn chế. Những điều chỉnh chính sách gần đây, bao gồm việc triển khai Quyết định số 3168/QĐ-BTC phê duyệt Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán của Bộ Tài chính, được kỳ vọng sẽ góp phần từng bước mở rộng cơ sở nhà đầu tư, qua đó hỗ trợ sự phát triển bền vững của thị trường.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi trong bối cảnh tín dụng hiện nay. Ảnh: An Thư

PV: Bước sang năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng, nhưng tín dụng ngân hàng được điều hành thận trọng hơn, ông đánh giá triển vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ vận động theo hướng nào, đặc biệt về quy mô phát hành, chất lượng tổ chức phát hành và dòng tiền nhà đầu tư?

Ông Nguyễn Quang Thuân: Trong bối cảnh dư địa cung cấp vốn dài hạn của hệ thống ngân hàng dần thu hẹp sau giai đoạn tăng trưởng tín dụng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được nhìn nhận là có điều kiện thuận lợi để mở rộng vai trò. Nhu cầu vốn dài hạn của doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực vẫn ở mức cao và thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tìm hiểu, chuẩn bị phương án huy động vốn thông qua kênh trái phiếu, với sự hỗ trợ của các tổ chức tư vấn và đối tác tài chính.

Xu hướng này góp phần gia tăng nguồn cung trên thị trường, tạo điều kiện đa dạng hóa cơ cấu ngành của các tổ chức phát hành. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như bất động sản, hạ tầng và năng lượng, nhu cầu phát hành trái phiếu cũng xuất hiện ở các ngành như nông nghiệp, thực phẩm, sản xuất và tiêu dùng. Sự tham gia của các ngành này góp phần mở rộng phạm vi thị trường, đồng thời cho thấy tín hiệu cải thiện về chất lượng tín dụng của các tổ chức phát hành trên mặt bằng chung, theo các đánh giá sơ bộ về xếp hạng tín nhiệm của FiinRatings.

PV: Một điểm đáng chú ý là thị trường đang dần chuyển sang giai đoạn “chọn lọc” với yêu cầu minh bạch và tiêu chuẩn tín dụng cao hơn. Bên cạnh đó, đã xuất hiện thêm các sản phẩm mới như trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng. Theo ông, những yếu tố này sẽ tác động như thế nào đến cấu trúc và chiều sâu của thị trường trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Quang Thuân: Ở góc độ chất lượng thị trường và cấu trúc nhà đầu tư, việc mở rộng tiếp cận tới các nhà đầu tư là định chế tài chính, đặc biệt là các doanh nghiệp bảo hiểm, đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng tín dụng do khẩu vị rủi ro của nhóm nhà đầu tư này khác với các ngân hàng thương mại. Trong thực tế, nếu không có bảo lãnh thanh toán toàn phần từ các ngân hàng có năng lực hoặc tổ chức tài chính có xếp hạng tín nhiệm cao, các doanh nghiệp bảo hiểm thường không quan tâm đến các lô trái phiếu mà FiinRatings xếp hạng dưới mức BBB.

Trong bối cảnh nguồn cung có xu hướng gia tăng, việc xác định đúng nhóm nhà đầu tư mục tiêu với khẩu vị rủi ro phù hợp trở thành một yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp phát hành. Ở chiều tích cực, các chính sách mới đã tạo dư địa lớn hơn cho các quỹ mở trong việc phân bổ tài sản vào trái phiếu doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ cầu đầu tư trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, một số phân khúc cụ thể như trái phiếu hạ tầng và trái phiếu xanh cũng đang thu hút sự quan tâm nhiều hơn. Đối với trái phiếu hạ tầng, khả năng thu hút nhà đầu tư, đặc biệt là các định chế trong và ngoài nước, vẫn phụ thuộc đáng kể vào khung chính sách liên quan đến dự án. Các yếu tố về cơ chế của dự án là những điều kiện then chốt ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của loại hình trái phiếu này.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu xanh hiện vẫn chủ yếu vận hành theo cơ chế tự nguyện, song đã ghi nhận sự cải thiện về mức độ quan tâm từ các nhà đầu tư theo định hướng ESG (môi trường - xã hội - quản trị) và các quỹ đầu tư tác động. Các lô trái phiếu xanh được công bố trên thị trường phần lớn đều đi kèm xếp hạng tín nhiệm và có đánh giá độc lập theo các nguyên tắc quốc tế như ICMA hoặc APLMA, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa thông tin trên thị trường.

PV: Xin cảm ơn ông!