“Mở khóa” động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam

PV: Bà nhìn nhận như thế nào về việc đầu tư qua lăng kính giới tại Việt Nam hiện nay?

Bà Từ Thu Hiền

Bà Từ Thu Hiền: Những năm gần đây, đầu tư qua lăng kính giới tại Việt Nam đã nhận được sự quan tâm ngày càng rõ nét hơn. Đây không chỉ là một xu hướng toàn cầu, mà còn gắn liền với yêu cầu ngày càng chặt chẽ về thực hành ESG (môi trường - xã hội - quản trị) trong cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Trong đó, trụ cột “xã hội” nhấn mạnh các yếu tố như bình đẳng giới, trao quyền kinh tế cho phụ nữ và cơ hội tiếp cận công bằng, từ đó khiến khái niệm đầu tư theo lăng kính giới dần trở nên quen thuộc và được nhắc tới nhiều hơn trong các chiến lược phát triển.

Từ góc độ của một tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và phát triển kinh doanh, WISE đã tiếp cận khái niệm này từ khá sớm. Điều đáng chú ý là trong thời gian gần đây, mức độ lan tỏa và sự quan tâm đã gia tăng rõ rệt, không chỉ trong khối các tổ chức phát triển, mà còn mở rộng sang khu vực doanh nghiệp và nhà đầu tư trong nước. Điều này cho thấy, đầu tư qua lăng kính giới đang dần chuyển từ một khái niệm mang tính tiên phong sang một hướng tiếp cận ngày càng phổ biến và có tính thực tiễn cao tại Việt Nam.

PV: Theo bà, đầu tư theo lăng kính giới có thể mang lại lợi ích gì cho nền kinh tế Việt Nam, ngoài yếu tố bình đẳng xã hội? Liệu thúc đẩy tài chính bao trùm cho doanh nghiệp nữ có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hướng tới phát triển bền vững và kinh tế xanh?

Bà Từ Thu Hiền: Đầu tư theo lăng kính giới không chỉ là một vấn đề xã hội, mà thực chất là một chiến lược kinh doanh hiệu quả, có thể tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt cho nền kinh tế.

Việc tăng cường đầu tư vào các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ sẽ giúp khai thác một nguồn lực kinh tế còn nhiều dư địa. Thống kê cho thấy, tại Việt Nam, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ chiếm hơn 1/4 tổng số doanh nghiệp và vẫn còn tiềm năng phát triển đáng kể, song còn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận tài chính. Vì vậy, nếu thúc đẩy tài chính bao trùm và hướng dòng vốn tới khu vực này, chúng ta có thể “mở khóa” một động lực tăng trưởng còn chưa được khai thác hết.

Các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ thường tập trung vào những lĩnh vực có tác động xã hội và tính bền vững cao như y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp, phát triển xanh, phát triển bền vững… Việc gia tăng đầu tư vào khu vực này vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa góp phần thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững. Khi phụ nữ được trao quyền kinh tế, lợi ích tạo ra không chỉ dừng lại ở doanh nghiệp, mà còn lan tỏa tới gia đình và cộng đồng, qua đó gia tăng tác động xã hội một cách rộng rãi.

Bên cạnh đó, đầu tư cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ còn góp phần thúc đẩy đa dạng giới trong quản trị doanh nghiệp - một yếu tố đã được chứng minh là giúp nâng cao hiệu quả tài chính, tăng cường quản trị rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Những đặc điểm như sự thận trọng, ít chấp nhận rủi ro quá mức của phụ nữ, nếu nhìn từ góc độ tích cực, sẽ góp phần bảo đảm tính bền vững trong các quyết định kinh doanh.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi sang kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, việc ưu tiên đầu tư vào các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ cũng đồng nghĩa với việc thúc đẩy các mô hình kinh doanh thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Điều này không chỉ góp phần thực hiện các mục tiêu ESG, mà còn tạo ra một động lực tăng trưởng mới, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó gia tăng sức mạnh cho nền kinh tế.

Việc tăng cường đầu tư vào các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ sẽ giúp khai thác một nguồn lực kinh tế còn nhiều dư địa. Ảnh: Đức Thanh

PV: Quan sát các nhà đầu tư, đặc biệt là khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và các quỹ đầu tư tại Việt Nam, bà đánh giá như thế nào về mức độ quan tâm và khả năng triển khai đầu tư theo lăng kính giới hiện nay?

Bà Từ Thu Hiền: Đầu tư theo lăng kính giới là một xu hướng đã hình thành và phát triển từ khá sớm trên thế giới, chứ không phải một khái niệm mới xuất phát từ Việt Nam. Ở nhiều quốc gia, đã có những quỹ đầu tư chuyên biệt chỉ tập trung vào doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, các quỹ đầu tư thiên thần dành cho startup nữ, hoặc các cơ chế tài chính ưu tiên thúc đẩy nữ doanh nhân. Các nhà đầu tư quốc tế đã quan tâm đến yếu tố giới từ khá lâu và coi đây là một phần trong chiến lược đầu tư bền vững.

Tại Việt Nam, qua các hoạt động tham vấn và đối thoại với các quỹ đầu tư, bao gồm cả quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư quốc tế, chúng tôi nhận thấy mức độ quan tâm đến đầu tư theo lăng kính giới là có và đang gia tăng. Nhiều quỹ thể hiện rõ mong muốn tạo thêm cơ hội cho các startup nữ, các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đồng thời từng bước đưa yếu tố giới vào quá trình xem xét, lựa chọn dự án đầu tư.

Tuy nhiên, mức độ triển khai trên thực tế vẫn còn sự khác biệt giữa các nhóm nhà đầu tư. Với các quỹ lớn, có kinh nghiệm quốc tế, họ đã bắt đầu xây dựng công cụ, tiêu chí và phương pháp tiếp cận cụ thể để tích hợp yếu tố giới vào quy trình thẩm định, ra quyết định đầu tư. Trong khi đó, không ít quỹ, đặc biệt là các quỹ mới hoặc quy mô nhỏ hơn, dù quan tâm, nhưng vẫn đang "loay hoay" với câu hỏi "làm như thế nào", tức là thiếu các hướng dẫn, công cụ và thực tiễn triển khai phù hợp.

Chính vì vậy, các sáng kiến hỗ trợ đang đóng vai trò rất quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách này. Điển hình, vào tháng 2/2026, Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada và Đại sứ quán Canada tại Việt Nam khởi động Dự án "Thúc đẩy đổi mới, tăng trưởng và nâng cao năng lực lãnh đạo cho doanh nghiệp Việt Nam" (AGILE). Dự án hướng tới việc cung cấp các công cụ, phương pháp và khung tiếp cận cụ thể để các quỹ đầu tư có thể áp dụng lăng kính giới một cách bài bản, đặc biệt trong các lĩnh vực như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Tôi kỳ vọng, dự án này sẽ là cơ hội để các quỹ đầu tư, các nhà đầu tư có một góc nhìn mang tính chính thức, chính thống và có được những cách làm hay về việc áp dụng lăng kính giới như thế nào trong quá trình thẩm định đầu tư. Các nhà đầu tư sẽ không chỉ dừng lại ở nhận thức hay cam kết, mà có thể từng bước đưa yếu tố giới trở thành một tiêu chí thực chất trong hoạt động đầu tư hàng ngày. Khi đó, đầu tư theo lăng kính giới sẽ tạo ra giá trị "win - win", hai bên cùng thắng: vừa mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, vừa giúp nhà đầu tư tiếp cận những dự án có tiềm năng tăng trưởng bền vững và hiệu quả dài hạn.

PV: Xin cảm ơn bà!