*PV: Mới đây, UAE - nhà sản xuất dầu mỏ lớn thứ ba của OPEC, chiếm 12% tổng nguồn cung của tổ chức này đã tuyên bố rời OPEC. Ông nhìn nhận như thế nào về sự kiện này, nhất là trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang tạo ra cú sốc năng lượng hiện nay?

PGS. TS. Đinh Công Hoàng: Sự kiện UAE chính thức rời OPEC vào đầu tháng 5/2026, khi đặt trong bối cảnh điểm nghẽn nguồn cung tại eo biển Hormuz hiện nay, không chỉ đơn thuần là một biến động giá ngắn hạn. Dưới lăng kính kinh tế chính trị quốc tế, tôi đánh giá đây là một bước ngoặt mang tính lịch sử, đánh dấu sự tái cấu trúc bản đồ an ninh năng lượng toàn cầu.

UEA rời OPEC: Việt Nam cần tăng cường ngoại giao kinh tế để đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Ảnh minh họa

Sự kiện này cùng với cú sốc năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra đã tạo nên “cú sốc kép” trên thị trường quốc tế. Chúng ta đang chứng kiến sự giằng co giữa hai lực lượng mang tính cấu trúc. Một mặt, việc UAE dứt khỏi liên minh đánh dấu sự rạn nứt của OPEC. Về dài hạn, động thái này phá vỡ cấu trúc độc quyền nhóm, dẫn đến sự cạnh tranh thị phần gay gắt hơn và về lý thuyết sẽ gia tăng nguồn cung toàn cầu.

Tuy nhiên, mặt khác, xung đột địa chính trị tại Trung Đông và sự tắc nghẽn ở eo biển Hormuz lại tạo ra một cú sốc đứt gãy nguồn cung ngay lập tức. Rủi ro này đã vô hiệu hóa hoàn toàn yếu tố tăng cung từ UAE. Đây là nguyên nhân cốt lõi khiến giá dầu thô như WTI hay Brent liên tục neo ở mức rủi ro trên 110 USD/thùng thời gian qua, và thị trường đang phải định giá lại rủi ro với các kịch bản khắc nghiệt hơn.

*PV: Việc UAE rời OPEC và những bất ổn tại Trung Đông sẽ tác động như thế nào đến kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu xăng dầu?

PGS. TS. Đinh Công Hoàng: Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn và vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu thành phẩm, do đó sẽ chịu tác động trực tiếp từ những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh UAE rời OPEC cùng với căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng, áp lực đối với kinh tế vĩ mô Việt Nam trong ngắn hạn là khá rõ rệt.

Trong đó, rõ nhất là áp lực lạm phát chi phí đẩy. Xăng dầu là đầu vào quan trọng của hầu hết hoạt động sản xuất, vận tải và logistics. Khi giá năng lượng neo cao sẽ làm tăng vọt chi phí logistics, vận tải và sản xuất, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa lên mặt bằng giá chung. Áp lực này sẽ nhanh chóng truyền dẫn vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI), khiến bài toán kiểm soát lạm phát và điều hành chính sách tiền tệ từ nay đến cuối năm trở nên thách thức hơn.

Bên cạnh đó, cán cân thương mại và tỷ giá cũng chịu sức ép đáng kể do chi phí nhập khẩu năng lượng tăng mạnh. Số liệu quý I/2026 cho thấy Việt Nam nhập khẩu khoảng 3,37 triệu tấn xăng dầu với kim ngạch gần 2,93 tỷ USD. Đáng chú ý, sản lượng nhập khẩu chỉ tăng khoảng 44% nhưng kim ngạch lại tăng hơn 76%, phản ánh mức tăng rất mạnh của giá năng lượng trên thị trường quốc tế. Điều này đồng nghĩa lượng ngoại tệ chi cho nhập khẩu xăng dầu tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng sản lượng, qua đó gây áp lực lên cán cân thanh toán, tỷ giá và đồng Việt Nam.

*PV: Người Việt thường có câu, “trong nguy có cơ”. Bên cạnh những rủi ro trước mắt, theo ông, việc UAE rời OPEC có thể mở ra những cơ hội và gợi ý chính sách nào cho Việt Nam?

PGS. TS. Đinh Công Hoàng: Mặc dù đối mặt với nhiều rủi ro, nhưng ở góc độ hoạch định chính sách công, sự kiện này có thể được xem là cơ hội để Việt Nam tái cơ cấu chiến lược năng lượng, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế, và là “chất xúc tác” để thay đổi.

PGS. TS. Đinh Công Hoàng

Trước hết là cơ hội ngoại giao kinh tế và cơ hội đa dạng hóa nguồn cung. Việc UAE trở thành một chủ thể cung cấp năng lượng độc lập ngoài OPEC là một điểm sáng chiến lược, mở ra cơ hội đa dạng hóa nguồn cung cho Việt Nam. Họ sẽ cần xây dựng các tệp khách hàng bền vững.

Đây là “thời điểm vàng” để Việt Nam thúc đẩy ngoại giao kinh tế, chủ động tiếp cận, đàm phán các hiệp định đối tác chiến lược, trong đó có Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), nhằm ký kết các hợp đồng cung ứng xăng dầu hoặc LNG dài hạn trực tiếp với UAE. Điều này giúp chúng ta giảm thiểu sự phụ thuộc rủi ro vào thị trường giao ngay tại Singapore và hạn chế rủi ro biến động giá năng lượng quốc tế.

Bên cạnh đó, ở mặt tích cực, giá dầu thô duy trì ở mức cao cũng tạo thêm dư địa cho ngân sách nhà nước thông qua nguồn thu từ hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu thô trong nước. Nguồn lực này có thể được Chính phủ sử dụng linh hoạt để hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng, củng cố Quỹ bình ổn giá hoặc triển khai các gói tài khóa hỗ trợ trọng điểm cho những lĩnh vực chịu tác động mạnh như vận tải, logistics và sản xuất.

Quan trọng hơn, áp lực từ giá năng lượng hóa thạch tăng cao có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng trong nước. Khi chi phí nhiên liệu leo thang, doanh nghiệp sẽ có động lực mạnh hơn để đầu tư vào tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu suất sản xuất và chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo nhằm giảm chi phí và bảo vệ năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Tóm lại, nền kinh tế Việt Nam đang phải đối diện với những “cơn gió ngược” tương đối khốc liệt từ thị trường năng lượng toàn cầu trong năm 2026. Quá trình vượt qua cú sốc này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, tinh tế giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và thương mại. Nhưng nếu nhìn xa hơn, một thị trường năng lượng đa cực, bớt bị chi phối bởi các quyết định cắt giảm của OPEC, sẽ tạo ra không gian đàm phán thuận lợi và bền vững hơn cho các quốc gia tiêu thụ như Việt Nam trong thập kỷ tới.

*PV: Xin cảm ơn ông!