PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về vai trò của các doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa (CPH) đối với thị trường chứng khoán, đặc biệt trong việc cung cấp hàng hóa chất lượng cho thị trường?

Ông Nguyễn Hoàng Dương

Ông Nguyễn Hoàng Dương: CPH là một chủ trương rất quan trọng của Nhà nước nhằm đổi mới phương thức quản lý doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán.

Các doanh nghiệp khi tham gia CPH và niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán sẽ có cơ hội thay đổi mô hình quản trị, gia tăng khả năng huy động vốn, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong hoạt động. Bởi lẽ, khi tham gia thị trường chứng khoán, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu cao hơn về kiểm toán, quản trị doanh nghiệp và báo cáo thường niên. Qua đó, doanh nghiệp có điều kiện nâng cao hình ảnh, uy tín và thương hiệu trên thị trường, từ đó thuận lợi hơn trong việc huy động vốn.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp nhà nước sau CPH đã trở thành các doanh nghiệp đầu ngành, có danh tiếng đối với cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Trong lĩnh vực sản xuất có thể kể tới Vinamilk, Sabeco; trong lĩnh vực dịch vụ có Vietnam Airlines; còn lĩnh vực tài chính - ngân hàng có Vietcombank, VietinBank hay BIDV.

Riêng trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) hiện có gần 180 doanh nghiệp nhà nước CPH trong tổng số khoảng 400 doanh nghiệp niêm yết, chiếm khoảng 30% vốn hóa toàn sàn.

Khi thực hiện CPH, doanh nghiệp có thể tiến hành IPO, phát hành thêm vốn hoặc tiếp tục huy động vốn trong quá trình hoạt động để mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đó chính là nguồn hàng hóa mới và chất lượng cho thị trường chứng khoán, đặc biệt là với các doanh nghiệp lớn của Nhà nước.

Bên cạnh cổ phiếu, doanh nghiệp cũng có thể phát hành trái phiếu riêng lẻ hoặc trái phiếu ra công chúng. Đây cũng là những sản phẩm quan trọng góp phần đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường.

Thời gian qua, khi pháp luật chứng khoán được sửa đổi theo hướng nâng cao chất lượng hàng hóa và chất lượng công ty đại chúng, nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng tiêu chuẩn mới phải thực hiện cơ cấu lại để đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Khi tiến hành tái cơ cấu, doanh nghiệp thiếu vốn phải phát hành thêm để đáp ứng điều kiện về vốn. Những doanh nghiệp chưa đáp ứng tỷ lệ sở hữu tối thiểu của cổ đông nhỏ lẻ cũng phải cơ cấu lại, thông qua việc cổ đông lớn thoái bớt vốn hoặc phát hành thêm để đáp ứng tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ.

Trong quá trình đó, sẽ có thêm lượng hàng hóa mới được phát hành thêm ra thị trường. Điều này góp phần mở rộng quy mô thị trường chứng khoán, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn.

PV: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) có những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước CPH tham gia thị trường chứng khoán, thưa ông?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Chúng tôi cho rằng, cần triển khai đồng thời cả nhóm giải pháp chung cho thị trường và các giải pháp riêng dành cho doanh nghiệp nhà nước CPH.

Đối với nhóm giải pháp chung, UBCKNN sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Chúng tôi đang triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát hành và huy động vốn. Một trong những định hướng quan trọng là gắn IPO với niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường, giúp doanh nghiệp vừa huy động được vốn, vừa nhanh chóng được niêm yết trên thị trường.

Đối với trái phiếu phát hành ra công chúng, UBCKNN đã rà soát, cắt giảm tối đa thời hạn chấp thuận thẩm định phương án phát hành trái phiếu ra công chúng.

Riêng với trái phiếu phát hành riêng lẻ, UBCKNN đang hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế các quy định hiện hành. Sau khi được Chính phủ ban hành, đây sẽ là kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp.

Đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn góp phần gia tăng nguồn hàng hóa chất lượng cho thị trường chứng khoán. Ảnh tư liệu.

Bên cạnh đó, UBCKNN đang nghiên cứu, xây dựng các cơ chế mới như dự thảo Nghị định về phát hành trái phiếu xanh ra công chúng; dự thảo Nghị định về phát hành trái phiếu của doanh nghiệp hoạt động theo mô hình đối tác công tư (PPP) hay dự thảo Nghị định về tổ chức bảo lãnh thanh toán phát hành trái phiếu. Những nghị định này được xây dựng và hoàn thiện trong thời gian tới cũng là động lực thúc đẩy doanh nghiệp huy động vốn.

Song song với đó, UBCKNN cũng tập trung nâng cao chất lượng các tổ chức trung gian như tổ chức kiểm toán, tổ chức tư vấn phát hành; đồng thời phát triển nhà đầu tư tổ chức thông qua các quỹ đầu tư chuyên nghiệp. Một nội dung rất quan trọng khác là tiếp tục thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo các tiêu chuẩn cao hơn nhằm thu hút thêm nhà đầu tư nước ngoài.

Đối với riêng các doanh nghiệp nhà nước CPH, UBCKNN sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, các bộ, ngành liên quan cũng như cơ quan đại diện chủ sở hữu để thúc đẩy tiến trình CPH doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới. Ngay từ khi doanh nghiệp xây dựng phương án CPH, chúng tôi sẽ tham gia phối hợp, hướng dẫn cụ thể về quy trình phát hành, IPO cũng như kế hoạch niêm yết sau CPH để bảo đảm tiến trình được triển khai nhanh chóng.

Đối với nhóm doanh nghiệp nhà nước chưa đáp ứng tiêu chuẩn công ty đại chúng theo quy định mới của pháp luật chứng khoán, thời gian qua, UBCKNN đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ như tuyên truyền, phổ biến tại cả 3 miền, ban hành văn bản hướng dẫn và tổ chức các hội thảo nhằm tháo gỡ vướng mắc. UBCKNN cam kết hỗ trợ tối đa về thủ tục để doanh nghiệp thuận lợi trong việc thực hiện tái cơ cấu và đáp ứng yêu cầu pháp lý.

PV: Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về kế hoạch đào tạo nhà đầu tư của UBCKNN trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Đào tạo nhà đầu tư là nhiệm vụ rất quan trọng nhằm nâng cao chất lượng thị trường chứng khoán. Khi nhà đầu tư hiểu biết đầy đủ về thị trường, họ sẽ đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn hơn, hạn chế tình trạng đầu tư thiếu thông tin dẫn tới rủi ro.

UBCKNN đã xây dựng đề án đào tạo nhà đầu tư, đồng thời rà soát và cập nhật lại các bộ giáo trình liên quan. Chúng tôi cũng phối hợp với các cơ quan truyền thông để triển khai các chương trình dài hạn về đào tạo nhà đầu tư. Ngoài ra, trong thời gian tới, UBCKNN sẽ phối hợp với một số trường đại học để tích hợp kiến thức thực tiễn về chứng khoán và thị trường chứng khoán vào chương trình đào tạo tài chính. UBCKNN sẽ kiên trì triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nhà đầu tư, qua đó góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bền vững hơn trong thời gian tới.

PV: Xin cảm ơn ông!