Mở thêm dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp nhà nước

Ngày 14/5/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Bộ Tài chính tổ chức “Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán”.

Hội nghị có sự tham dự của gần 200 đại diện các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) cổ phần hóa là công ty đại chúng đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán, các cơ quan thông tấn, báo chí, cùng các đơn vị liên quan.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, thị trường chứng khoán không chỉ là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, mà còn là công cụ thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp, nâng cao chất lượng quản trị công ty, tối ưu phân bổ nguồn lực và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, nhiều chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ thời gian qua đã xác định rõ yêu cầu phát triển đồng bộ thị trường tài chính, đồng thời nâng cao vai trò của khu vực DNNN trong nền kinh tế. Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng DNNN giữ vai trò nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động theo cơ chế thị trường, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, thực hiện quản trị hiện đại, công khai và minh bạch.

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng tín dụng ngân hàng đang chịu áp lực lớn, yêu cầu kiểm soát rủi ro và an toàn hệ thống ngày càng cao, doanh nghiệp cũng đối mặt với áp lực về chi phí vốn và hệ số an toàn tài chính. Điều đó khiến thị trường chứng khoán ngày càng thể hiện rõ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, đây vừa là yêu cầu khách quan, vừa là cơ hội để tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao năng lực tài chính và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội phục vụ đầu tư phát triển.

Theo lãnh đạo UBCKNN, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động khai thác các công cụ của thị trường vốn như phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc huy động vốn quốc tế thông qua chuẩn hóa quản trị và nâng cao minh bạch thông tin. Đặc biệt, với các DNNN quy mô lớn, có thương hiệu và nền tảng hoạt động ổn định, thị trường chứng khoán là môi trường thuận lợi để nâng cao giá trị doanh nghiệp và mở rộng cơ sở nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Vũ Hồng Phương - Cục trưởng Cục Phát triển DNNN chia sẻ, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước thời gian qua luôn nhất quán khẳng định vai trò của DNNN là lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước; giữ vai trò chủ đạo trong các ngành, lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế, góp phần xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh và bảo đảm an sinh xã hội.

Ông Vũ Hồng Phương - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước phát biểu tại Hội nghị.

Ông Vũ Hồng Phương cho biết, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã định hướng tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại DNNN, nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến và mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Trọng tâm là xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty và DNNN quy mô lớn giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, có năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực và toàn cầu.

Theo Cục trưởng Cục Phát triển DNNN, thời gian qua, hệ thống pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp đã có nhiều quy định mới, góp phần tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến đầu tư vốn nhà nước cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số thì không thể chỉ dựa vào nguồn vốn ngân sách, mà cần huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội khác.

Trong đó, huy động vốn qua thị trường chứng khoán được xác định là một kênh đặc biệt quan trọng, nhất là đối với các DNNN đã cổ phần hóa, là công ty đại chúng đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán. Bên cạnh việc tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, việc niêm yết và đăng ký giao dịch còn thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, nâng cao chất lượng quản trị theo hướng hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Ông Vũ Hồng Phương nhấn mạnh, trong nỗ lực chung nhằm phát triển thị trường chứng khoán và nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN, việc hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về chứng khoán cũng như pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao tính công khai, minh bạch, mà còn tạo điều kiện thuận lợi để nắm bắt cơ hội huy động vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư phát triển trong giai đoạn tới.

Đẩy mạnh niêm yết, nâng minh bạch

Một trong những vấn đề đáng chú ý hiện nay là yêu cầu nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán để đáp ứng tiêu chí nâng hạng thị trường. Theo quy định của Luật Chứng khoán, công ty đại chúng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu và cơ cấu cổ đông, trong đó tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Quy định này nhằm nâng cao thanh khoản, tăng tính minh bạch và cải thiện chất lượng thị trường.

Tuy nhiên, qua rà soát, nhiều DNNN cổ phần hóa hiện chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện mới liên quan đến cơ cấu cổ đông, do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn và cổ đông nhà nước còn ở mức cao, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp. Đây là một trong những điểm nghẽn trong quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hội nghị thu hút đông đảo đại biểu đại diện các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa.

Trong bối cảnh FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn đang mở ra rõ nét hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, thị trường cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao minh bạch và gia tăng quy mô cổ phiếu có free-float đủ lớn để đáp ứng yêu cầu của các quỹ đầu tư tổ chức quốc tế.

Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, nhóm DNNN niêm yết và đăng ký giao dịch có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiến trình này, bởi đây là các doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt, có khả năng tạo sức hút mạnh với dòng vốn trong và ngoài nước. Vì vậy, việc thực hiện nghiêm các quy định về công bố thông tin, quản trị công ty, niêm yết và đăng ký giao dịch; đồng thời chủ động nâng cao tỷ lệ free-float, thúc đẩy thanh khoản sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam.

UBCKNN cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, trong quá trình tham gia niêm yết/đăng ký giao dịch trên thị trường, tiếp tục nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật, quản trị tiên tiến, để cùng phát triển thị trường vốn lành mạnh, minh bạch và hiệu quả, qua đó góp phần thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới./.