Ông Kevin Warsh, tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ảnh TL

Ông Kevin M. Warsh tiếp quản vị trí lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào thời điểm then chốt đối với nền kinh tế và cả ngân hàng trung ương Mỹ.

Với tư cách là Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), một vai trò mà ông Warsh sẽ sớm đảm nhiệm, ông sẽ cần phải vượt qua một thời điểm kinh tế đầy khó khăn, một tổng thống yêu cầu lãi suất thấp hơn và một ủy ban lãnh đạo ngày càng chia rẽ - trong đó các thành viên giờ đây sẽ bao gồm cả ông Jerome H. Powell, chủ tịch Fed sắp mãn nhiệm.

Một sự chuyển đổi bất thường

Lần đầu tiên kể từ năm 1948, một cựu chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ tiếp tục làm việc tại ngân hàng trung ương sau khi kết thúc nhiệm kỳ. Quyết định của ông Powell về việc tiếp tục giữ chức thành viên hội đồng quản trị phản ánh những lo ngại của ông về tính độc lập của Fed trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump yêu cầu giảm lãi suất.

Bộ Tư pháp Mỹ đã điều tra ông Powell và Cục Dự trữ Liên bang về việc cải tạo trụ sở của cơ quan này, một động thái được xem là cái cớ để gây áp lực. Tháng trước, bộ này đã đình chỉ cuộc điều tra nhưng cho biết có thể mở lại bất cứ lúc nào.

Việc ông Powell tiếp tục giữ chức vụ đồng nghĩa với việc Tổng thống Trump có thể sẽ không có cơ hội đề cử một thống đốc khác vào hội đồng bảy thành viên cho đến tháng 1 năm 2028, khi nhiệm kỳ thống đốc của ông Powell kết thúc.

Áp lực lãi suất

Một câu hỏi quan trọng đối với ông Warsh khi bắt đầu nhiệm kỳ chủ tịch là liệu ông có làm theo ý muốn của Tổng thống Trump với tư cách là người được tổng thống đề cử hay không - điều mà ông Warsh đã nhiều lần phủ nhận.

Ông Trump đã bày tỏ mong muốn lãi suất giảm xuống 1% hoặc thậm chí thấp hơn để kích thích tăng trưởng kinh tế. Tại cuộc họp tháng 4, Fed đã giữ lãi suất quỹ liên bang, lãi suất chuẩn của mình, ở mức từ 3,5% đến 3,75%.

Fed sử dụng lãi suất chuẩn để điều tiết nền kinh tế với hai mục tiêu chính: giữ mức lạm phát thấp và thị trường lao động ổn định, lành mạnh.

Trong thời kỳ lạm phát phi mã những năm 1980, chủ tịch lúc bấy giờ, Paul Volcker, đã thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất lên mức hai chữ số để làm chậm tốc độ tăng giá. Những nỗ lực này đã có hiệu quả, nhưng phải trả giá bằng hai cuộc suy thoái kinh tế.

Ông Powell, người cũng từng đối mặt với thách thức lạm phát khi giữ chức chủ tịch, thường nhắc đến thời kỳ Volcker. Trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch Covid-19, lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Sau khi ban đầu cho rằng giá cả tăng cao có thể chỉ là “tạm thời” và việc tăng lãi suất là không cần thiết, ông Powell và các đồng nghiệp đã buộc phải thay đổi hướng đi. Họ đã tăng lãi suất từ ​​mức gần bằng 0 vào năm 2022 lên mức cao nhất là 5,5% vào tháng 7 năm 2023.

Kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, giá năng lượng tăng cao đã đẩy giá cả hàng hóa lên một lần nữa, và một số quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tin rằng việc hạ lãi suất sẽ dẫn đến lạm phát gia tăng. Đồng thời, thị trường lao động vẫn tương đối ổn định, càng làm suy yếu luận điểm cắt giảm lãi suất như một cách để giảm chi phí vay và kích thích tăng trưởng.

Nếu như thời kỳ Volcker là kim chỉ nam cho ông Powell, thì ông Warsh có thể đang tìm kiếm những điểm tương đồng với một thời điểm khác trong lịch sử Cục Dự trữ Liên bang - cuộc cách mạng máy tính cá nhân vào những năm 1990.

Alan Greenspan, khi đó là Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, đã phản đối lời kêu gọi tăng lãi suất vào thời điểm nhiều người lo ngại nền kinh tế đang tăng trưởng quá nhanh. Ông lập luận rằng nước Mỹ đang trải qua thời kỳ bùng nổ năng suất, có nghĩa là tăng trưởng mạnh mẽ khó có thể đi kèm với lạm phát, một dự đoán sau đó đã được chứng minh là đúng.

Ông Warsh cho rằng đất nước đang đứng trước ngưỡng cửa của một thời kỳ bùng nổ năng suất tương tự như hiện nay, được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo. Nếu điều đó trở thành sự thật, nó có thể mở đường cho Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cắt giảm lãi suất mà không gây ra lạm phát.

Bảng cân đối kế toán trị giá 6,7 nghìn tỷ USD

Lãi suất là khía cạnh dễ thấy nhất trong nỗ lực điều tiết nền kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), nhưng ngân hàng trung ương cũng đóng một vai trò quan trọng khác, đó là vai trò nhà đầu tư.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thường xuyên mua trái phiếu chính phủ, chứng khoán thế chấp và các tài sản khác. Những tài sản này được cân bằng bởi cái gọi là nợ phải trả của Fed, hay khoản nợ mà Fed nợ các bên khác. Những khoản nợ này chủ yếu bao gồm tiền giấy lưu thông và tiền gửi mà Fed nắm giữ cho các ngân hàng, còn được gọi là “dự trữ”.

Trong thời kỳ kinh tế khó khăn, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thường đẩy mạnh đầu tư. Vào thời điểm đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, Fed đã mua một lượng lớn trái phiếu kho bạc và chứng khoán thế chấp để giúp giảm lãi suất dài hạn - một phần của chính sách được gọi là “nới lỏng định lượng” nhằm mục đích giữ cho việc vay mượn trên toàn nền kinh tế ở mức hợp lý.

Ông Warsh, khi đó là thành viên Hội đồng quản trị Cục Dự trữ Liên bang, ban đầu ủng hộ nỗ lực này. Nhưng sau đó ông thay đổi quan điểm, cho rằng Cục Dự trữ Liên bang đang làm méo mó thị trường tài chính. Ông đã từ chức để phản đối vào năm 2011.

Bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương đã phình to lên do một đợt nới lỏng định lượng khác trong thời kỳ đại dịch.

Giảm bớt hơn 6 nghìn tỷ USD tài sản trên bảng cân đối kế toán của Cục Dự trữ Liên bang hiện là ưu tiên hàng đầu của ông Warsh. Tuy nhiên, đang có những bất đồng nội bộ về việc có nên thực hiện điều đó hay không và thực hiện như thế nào.

Một kỷ nguyên mới của sự chia rẽ nội bộ

Trong phiên điều trần xác nhận về cách ông sẽ điều hành Cục Dự trữ Liên bang, ông Warsh nói rằng ông thích những “cuộc họp lộn xộn” và những “cuộc tranh luận nội bộ tốt đẹp”.

Điều ông ấy mong muốn có thể sắp thành hiện thực. Hàng thập kỷ hầu như không có bất đồng chính thức nào giữa các quan chức cấp cao của Cục Dự trữ Liên bang đã chấm dứt trong thời kỳ ông Powell.

Quyết định về lãi suất đòi hỏi sự đồng thuận của đa số trong số 12 thành viên có quyền bỏ phiếu của Ủy ban thiết lập lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang, bao gồm cả bảy thành viên hội đồng quản trị và một nhóm luân phiên gồm năm chủ tịch của các ngân hàng khu vực thuộc Cục Dự trữ Liên bang. Trong lịch sử, các chủ tịch thường bất đồng quan điểm nhiều hơn các thành viên hội đồng quản trị, trong khi các ý kiến ​​phản đối của họ hiếm khi xảy ra. Nhiệm kỳ của ông Powell chứng kiến ​​sự bất đồng từ cả hai phía, và theo hai hướng trái ngược nhau.

Tại cuộc họp cuối cùng của ông Powell trên cương vị chủ tịch vào tháng Tư, đã có bốn phiếu bất đồng, nhiều nhất kể từ năm 1992, khi Fed quyết định giữ nguyên lãi suất. Ba chủ tịch khu vực ủng hộ quyết định giữ nguyên lãi suất nhưng muốn Fed phát tín hiệu rằng, bước tiếp theo không nhất thiết phải là cắt giảm lãi suất.

Những bất đồng công khai như vậy giữa các quan chức Fed, đặc biệt là các thống đốc, có thể làm dấy lên lo ngại rằng ngân hàng trung ương thiếu quyết đoán trong các quyết định chính sách tiền tệ của mình.

Quyết định tiếp tục giữ vị trí trong hội đồng quản trị của ông Powell là một ẩn số khác. Ông đã nói rằng ông không có ý định làm suy yếu quyền lực của ông Warsh, nhưng sự hiện diện của riêng ông chắc chắn sẽ có trọng lượng rất lớn tại Fed, và lá phiếu của ông thậm chí có thể là yếu tố quyết định nếu tình trạng bất đồng nội bộ vẫn tiếp diễn.