Ông Powell sẽ tiếp tục giữ chức thành viên Hội đồng quản trị Fed, viện dẫn lý do áp lực pháp lý từ Tổng thống Donald Trump. Ảnh TL

Hôm thứ Tư, Jerome H. Powell cho biết ông sẽ tiếp tục giữ chức Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sau khi nhiệm kỳ Chủ tịch của ông kết thúc vào ngày 15 tháng 5, viện dẫn những mối đe doạ pháp lý dai dẳng chống lại ông và ngân hàng trung ương như một phần của chiến dịch gây áp lực từ Tổng thống Donald Trump nhằm giảm lãi suất.

“Sau khi nhiệm kỳ chủ tịch của tôi kết thúc vào ngày 15 tháng 5, tôi sẽ tiếp tục giữ chức vụ thống đốc trong một khoảng thời gian chưa được xác định”, ông Powell cho biết tại cuộc họp báo hôm thứ Tư.

Nội bộ Fed vẫn bất đồng về quan điểm lãi suất

Quyết định của ông Powell đánh dấu sự khác biệt so với tiền lệ kéo dài hàng thập kỷ và làm lu mờ những bất đồng ngày càng sâu sắc về lộ trình lãi suất.

Ông Powell đã công bố quyết định của mình sau khi các quan chức Fed gia hạn việc tạm dừng tăng lãi suất nhưng lại bất đồng về việc có nên tiếp tục ám chỉ đến việc cắt giảm lãi suất thêm nữa hay không, một kết thúc đầy tranh cãi bất thường đối với nhiệm kỳ chủ tịch kéo dài 8 năm của ông Powell.

Nhiệm kỳ chủ tịch của ông Powell kết thúc vào ngày 15 tháng 5, nhưng một nhiệm kỳ riêng biệt với tư cách là thống đốc cho phép ông tiếp tục ở lại Cục Dự trữ Liên bang cho đến đầu năm 2028. Trong nhiều thập kỷ, các chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang thường rời nhiệm sở khi người kế nhiệm nhậm chức.

“Điều tôi thực sự lo ngại là hàng loạt các cuộc tấn công pháp lý nhằm vào Cục Dự trữ Liên bang, đe dọa khả năng thực hiện chính sách tiền tệ mà không cần xét đến các yếu tố chính trị”, ông Powell nói. “Tôi lo lắng rằng những cuộc tấn công này đang làm suy yếu thể chế này”.

Tuần trước, các quan chức Bộ Tư pháp Mỹ đã đình chỉ cuộc điều tra hình sự về việc ông Powell giám sát quá trình cải tạo tòa nhà của Cục Dự trữ Liên bang sau khi một tòa án chặn các trát triệu tập được ban hành cho ngân hàng trung ương vào tháng 3 và sau khi Thượng viện đe dọa trì hoãn vô thời hạn việc phê chuẩn ông Kevin Warsh.

Ông Powell cho biết cuộc chiến pháp lý đã khiến ông “không còn lựa chọn nào khác” ngoài việc tiếp tục tại vị cho đến khi các mối đe dọa được giải quyết một cách đầy đủ và minh bạch. Ông nói rằng ông dự định giữ “vai trò khiêm tốn” trong vai trò thống đốc và không muốn can thiệp vào vai trò lãnh đạo của ông Warsh trong ủy ban.

Các quan chức Fed đã giữ nguyên lãi suất quỹ liên bang chuẩn ở mức từ 3,5% đến 3,75% và trong tuyên bố chính sách của mình, họ không thay đổi ngôn từ đã báo hiệu rằng động thái tiếp theo về lãi suất nhiều khả năng sẽ giảm hơn là tăng.

Tuy nhiên, tuyên bố đó đã vấp phải sự phản đối từ 4 trong số 12 thành viên, mức độ phản đối cao nhất tại một cuộc họp chính sách kể từ năm 1992. Sự chia rẽ này nhấn mạnh thách thức mà người kế nhiệm của ông Powell, ông Warsh, có thể phải đối mặt khi ngân hàng trung ương ứng phó với những rủi ro lạm phát mới từ cú sốc năng lượng.

Ba chủ tịch Cục Dự trữ - Beth Hammack của Cleveland, Neel Kashkari của Minneapolis và Lorie Logan của Dallas - ủng hộ quyết định về lãi suất nhưng phản đối việc duy trì “xu hướng nới lỏng” vốn trong hai năm qua cho thấy việc cắt giảm lãi suất có nhiều khả năng xảy ra hơn là tăng lãi suất. Một quan chức thứ tư, Thống đốc Fed Stephen Miran, lại có quan điểm trái ngược: ông ủng hộ việc cắt giảm lãi suất.

Tại cuộc họp trước đó vào tháng 3, đa số các quan chức Fed dự kiến lãi suất sẽ giảm nhẹ vào cuối năm. Nhưng trong tháng vừa qua, các nhà hoạch định chính sách đã chỉ ra những rủi ro lạm phát mới có thể dẫn đến việc tạm dừng tăng lãi suất lâu hơn nữa, đặc biệt là khi cuộc chiến tranh Iran làm dấy lên lo ngại về chi phí năng lượng tăng cao chứ không phải là một cú sốc nhất thời.

Điều đó có thể làm trì hoãn hoặc cản trở các bước cuối cùng của quá trình điều chỉnh lại chính sách tiền tệ mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã khởi xướng hai năm trước nhằm giảm bớt mức lãi suất cao mà họ đã áp đặt để làm chậm nền kinh tế và chống lại lạm phát cao hơn nhiều trong giai đoạn 2022 - 2023. Một vài quan chức thậm chí đã vạch ra các kịch bản có thể biện minh cho việc tăng lãi suất.

Chặng cuối cùng trong cuộc chiến chống lạm phát

Cuộc họp hôm thứ Tư đã khép lại một kỷ nguyên kéo dài hai thập kỷ tại ngân hàng trung ương Mỹ. Ông Powell đã tiếp thu và bổ sung thêm dấu ấn riêng của mình vào khuôn khổ thiết lập và truyền đạt chính sách tiền tệ mà những người tiền nhiệm trực tiếp của ông, Ben Bernanke và Janet Yellen, đã thiết kế trong những năm sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008 - 2009.

Trong bối cảnh đó, Fed đã tập trung nhiều hơn vào truyền thông công chúng để trình bày kế hoạch đạt được các mục tiêu về thị trường lao động lành mạnh và lạm phát thấp. Fed cũng tìm cách thu hút thị trường tài chính tham gia vào việc thắt chặt hoặc nới lỏng chính sách tiền tệ trước khi điều chỉnh lãi suất.

Chiến lược này, tập trung vào việc chính thức thông qua mục tiêu lạm phát 2%, nhằm thuyết phục công chúng rằng cam kết của Fed đối với các mục tiêu của mình vững chắc hơn bất kỳ công cụ cụ thể nào để đạt được chúng. Lạm phát cao sau đại dịch năm 2020 đã đặt ra thử thách khắc nghiệt nhất đối với khuôn khổ mục tiêu lạm phát này, và dường như nó đã thành công cho đến khi thuế quan làm gián đoạn tiến trình vào năm ngoái.

Quyết định cuối cùng về chiến lược đó có thể sẽ do ông Kevin Warsh đưa ra, người vừa được Ủy ban Ngân hàng Thượng viện thông qua vào sáng thứ Tư. Tại phiên điều trần xác nhận chức vụ tuần trước, ông Warsh đã báo hiệu những thay đổi lớn sắp diễn ra - không chỉ đối với phương pháp tiếp cận theo quán tính, dựa trên dữ liệu đã định hình nên thời kỳ của ông Powell mà còn đối với khuôn khổ tổng thể của nó.

Dù ông Warsh có những kế hoạch thay đổi đầy tham vọng, ông sẽ phải đối mặt với một thách thức cấp bách hơn: Nền kinh tế đang phải chịu đựng cú sốc nguồn cung thứ tư trong vòng 5 năm. Xung đột ở Trung Đông và thuế quan áp dụng năm ngoái đã tác động mạnh đến một nền kinh tế mà chỉ số lạm phát quan trọng đã đạt đỉnh 7% vào năm 2022 sau khi đại dịch bùng phát và cuộc xung đột ở Ukraine. Những tác động tích lũy này đang thử thách niềm tin của Fed rằng lạm phát, hiện đang ở mức khoảng 3%, sẽ quay trở lại mục tiêu 2%.

Các quan chức đang cân nhắc nhiều lời giải thích khả thi, mỗi lời giải thích đều có những hàm ý khác nhau về việc nên thiết lập lãi suất ở mức nào. Lời giải thích đầu tiên, và được Fed viện dẫn rộng rãi nhất, là việc giá cả hàng hóa tăng do thuế quan sẽ sớm giảm dần, đưa quá trình giảm phát trở lại đúng hướng. Một khả năng khác là chính sách tiền tệ hiện tại không quá khắt khe như các quan chức đã nghĩ, điều này sẽ ủng hộ việc duy trì lãi suất ở mức hiện tại trong thời gian dài hơn.

Tình huống đáng lo ngại nhất là các doanh nghiệp ngày càng sẵn sàng và có khả năng chuyển chi phí cao hơn sang khách hàng, một sự thay đổi hành vi đánh dấu bước ngoặt quan trọng so với môi trường trước đại dịch, khi các công ty hấp thụ chi phí tăng để tránh mất thị phần.

Tình hình bất ổn ở Trung Đông làm phức tạp mọi chẩn đoán. Với việc giá năng lượng đẩy lạm phát chung lên cao, các quan chức có thể phải mất nhiều tháng mới biết được liệu áp lực giá cả thực tế đang giảm dần, tiếp diễn hay trở nên tồi tệ hơn.