Giá năng lượng tăng cao do xung đột và việc đóng cửa eo biển Hormuz đã khiến một quan chức của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phát tín hiệu về việc tăng lãi suất. Ảnh TL

Trước các cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel vào Iran vào cuối tháng Hai, lạm phát tại khu vực đồng tiền chung của 21 quốc gia châu Âu đã ở gần mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong khoảng một năm, giảm xuống dưới ngưỡng 1,7% vào tháng Giêng. Chủ tịch ECB Christine Lagarde đã nhiều lần khẳng định chính sách tiền tệ đang ở “vị trí tốt”.

Tuy nhiên, cuộc xung đột và tác động của việc đóng cửa eo biển Hormuz đã dẫn đến sự tăng vọt giá dầu và khí đốt tự nhiên toàn cầu, trong đó khu vực đồng Euro đặc biệt dễ bị tổn thương với vai trò là nước nhập khẩu năng lượng ròng.

Theo số liệu từ cơ quan thống kê Eurostat công bố hôm thứ Ba, lạm phát khu vực đồng Euro đã tăng từ mức 3,0% trong tháng 4 lên 3,2% trong tháng 5, đánh dấu tháng tăng thứ tư liên tiếp và là mức cao nhất kể từ tháng 9 năm 2023.

Trước chiến tranh, các nhà đầu tư dự đoán Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ giữ nguyên lãi suất vay trong năm nay. Giờ đây, họ kỳ vọng ngân hàng sẽ tăng lãi suất chủ chốt từ mức 2% lên 2,25% vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, lần tăng đầu tiên sau gần ba năm. Dữ liệu của LSEG cho thấy các nhà đầu tư dự đoán sẽ có thêm từ một đến hai lần tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm nữa vào cuối năm nay.

Các quan chức ECB dường như đã đi đến kết luận rằng họ không thể chờ đợi thêm nữa để ứng phó với hậu quả của cuộc xung đột ở Trung Đông. Họ chủ yếu lo ngại về việc công nhân đòi tăng lương mạnh và các công ty tăng giá bán, coi những hậu quả như vậy có lẽ là không thể tránh khỏi khi chiến tranh kéo dài.

Tuy nhiên, hầu hết các nhà hoạch định chính sách vẫn thận trọng về lộ trình sau tháng Sáu khi tăng trưởng kinh tế của 21 quốc gia trong khu vực cũng bị ảnh hưởng. Hoạt động kinh doanh đã giảm mạnh nhất kể từ năm 2023 trong tháng 5.

Thành viên Ban Điều hành Isabel Schnabel, được xem là thành viên có quan điểm cứng rắn nhất trong Hội đồng Quản trị ECB, hôm thứ Hai cho rằng còn quá sớm để xác định cần tăng lãi suất bao nhiêu lần. Bộ trưởng Tài chính Lithuania Gediminas Simkus cho biết, động thái tăng lãi suất lần thứ hai sau tháng 6 “rất có khả năng xảy ra”, mặc dù chưa rõ khi nào.

“Điều rất quan trọng là phải phản ứng kịp thời với môi trường lạm phát đang nổi lên này để chúng ta có thể ngăn chặn sự gia tăng lạm phát và vòng xoáy lạm phát, ngăn chặn nó ngay từ giai đoạn đầu với tác động tối thiểu đến nền kinh tế”, ông Simkus phát biểu hôm thứ Ba tại Vilnius.

Trong khi đó, người đồng cấp Phần Lan của ông, Olli Rehn, cho rằng kỳ vọng lạm phát hiện vẫn đang ở mức thấp, nhưng cần có hành động trong tháng này để kiểm soát giá cả.

“Mặc dù rủi ro lạm phát đã gia tăng, việc tăng lãi suất vào tháng 6 sẽ là một biện pháp phòng ngừa, chứ không phải do áp lực lạm phát dai dẳng”, ông Olli Rehn nói.

Một điểm đáng lo ngại là, theo một khảo sát gần đây của Ủy ban châu Âu, tỷ lệ các công ty có ý định tăng giá trong ba tháng tới đã tăng nhanh hơn so với giai đoạn sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine.

Một cuộc khảo sát các nhà quản lý mua hàng được công bố hôm thứ Hai cho thấy, chi phí đầu vào của các nhà sản xuất đã tăng với tốc độ mạnh nhất kể từ tháng 5 năm 2022, trong khi giá mà họ tính cho khách hàng lại tăng với tốc độ nhanh nhất trong ba năm rưỡi. Những con số này có thể khiến các ngân hàng trung ương lo ngại vì giá cả tăng cao có thể dẫn đến việc tăng nhu cầu tiền lương, làm tăng chi phí cho các doanh nghiệp và đẩy giá cả lên cao hơn nữa.

Tuy nhiên, mức lạm phát tháng 5 đang tiến gần hơn đến dự báo lạc quan hơn của ECB về tác động lạm phát từ chiến tranh. Vào tháng 3, ECB cho biết họ dự kiến ​​lạm phát ở mức 3,1% trong quý 2 năm nay theo kịch bản cơ bản, nhưng ở mức 3,6% trong kịch bản bất lợi và 4,4% trong kịch bản nghiêm trọng hơn.

Thực tế, các nhà hoạch định chính sách của ECB có thể vẫn thận trọng về mối liên hệ giữa chi phí năng lượng tăng cao và áp lực lạm phát tiềm ẩn, đặc biệt là khi việc tăng lãi suất có thể kìm hãm tăng trưởng kinh tế vốn đã yếu.

Như một biểu tượng cho sự mong manh của nền kinh tế sau khi chiến tranh bắt đầu, hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ chiếm ưu thế của khu vực đồng Euro đã giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 2 năm 2021, theo các cuộc khảo sát PMI vào tháng 5 cho thấy. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khu vực đồng Euro chỉ tăng 0,1% trong quý đầu tiên và dự kiến ​​tăng trưởng sẽ vẫn ở mức thấp trong quý thứ hai.

“Với mức độ bất chắc vẫn còn cao và thiếu bằng chứng mạnh mẽ về tác động của vòng tăng lãi thứ hai, việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất mà chúng tôi dự kiến ​​vào tháng 6 thuộc nhóm các đợt tăng lãi suất mang tính phòng ngừa”, các nhà kinh tế của Morgan Stanley cho biết trong một báo cáo trước khi công bố số liệu lạm phát.

Trong khi lạm phát ở Pháp, Ý và Tây Ban Nha tăng lên trong tháng 5, thì lạm phát lại giảm ở nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng Euro, Đức, chủ yếu là nhờ việc cắt giảm thuế nhiên liệu được thực hiện vào đầu tháng.

Giá dầu đã hạ nhiệt đôi chút trong những tuần gần đây, mặc dù vẫn cao hơn khoảng 30% so với tháng 2. Tuy nhiên, với dự báo lạm phát khu vực đồng Euro sẽ vẫn cao hơn mục tiêu cho đến năm sau, sự chú ý hiện đang đổ dồn vào việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ truyền đạt thông điệp mạnh mẽ như thế nào vào tuần tới về những lo ngại của họ đối với sự tăng giá phi mã.