PV: Ông đánh giá như thế nào về kết quả xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam 4 tháng đầu năm 2026?

Ông Nguyễn Anh Sơn

Ông Nguyễn Anh Sơn: 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 23,04 tỷ USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 17,56 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.

Đáng chú ý, nhiều mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng khá cao, tiếp tục là động lực tăng trưởng nổi bật, cũng như khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế như: rau quả tăng hơn 21%, thủy sản tăng trên 10%; hồ tiêu tăng hơn 22%.

Đây là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương cùng nỗ lực rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp và người nông dân trong việc duy trì sản xuất, bảo đảm chất lượng và thích ứng với biến động thị trường. Việc duy trì được đà tăng trưởng xuất khẩu là nỗ lực rất đáng ghi nhận trong bối cảnh chi phí logistics còn cao, xung đột địa chính trị ảnh hưởng mạnh tới chuỗi cung ứng và nhiều thị trường gia tăng rào cản thương mại.

PV: Với những kết quả như ông vừa nêu, bên cạnh những tín hiệu tích cực, nhiều thị trường lớn đang gia tăng các rào cản thương mại và tiêu chuẩn xanh. Điều này đang tạo áp lực như thế nào với hàng nông, lâm, thủy sản Việt Nam?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Các rủi ro về địa chính trị, xu hướng thắt chặt và điều chỉnh chính sách tiền tệ, gia tăng căng thẳng thương mại, cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng và tác động của chuyển đổi số đang làm thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu.

Các thị trường xuất khẩu nông sản chủ lực của Việt Nam dự kiến tiếp tục gặp nhiều khó khăn.

Cụ thể, Hoa Kỳ có xu hướng tăng cường các biện pháp bảo hộ thương mại bao gồm việc áp dụng các quy định mới theo Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA) và điều chỉnh thuế quan.

Liên minh châu Âu triển khai Quy định chống phá rừng và tiếp tục duy trì cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác liên quan đến chống khai thác IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định), với các yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc và tính bền vững, trong khi nhu cầu tiêu dùng phục hồi chậm.

Bên cạnh đó, kinh tế Trung Quốc tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động, ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu nông sản.

Nguồn: Bộ Công thương. Đồ họa: Phương Anh

PV: Thưa ông, về phía Bộ Công thương sẽ tập trung vào những giải pháp gì để thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ở mức hai con số, Bộ Công thương xác định cần triển khai đồng bộ cả giải pháp trước mắt và chiến lược dài hạn, với trọng tâm là nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Trước hết, Bộ Công thương sẽ tổ chức triển khai các cơ chế chính sách và hoạt động thúc đẩy tiêu thụ nông sản trong nước; đồng thời chỉ đạo các cơ quan thương vụ ở nước ngoài nắm bắt nhanh, chính xác chính sách thương mại của các quốc gia; hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển thị trường tiêu thụ nông sản ở nước ngoài.

Bộ Công thương cũng sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp tham gia chuỗi cung ứng thương mại điện tử…

Song song đó, Bộ phối hợp chặt chẽ với cơ quan có thẩm quyền các nước có liên quan tổ chức triển khai thực hiện sâu và thực chất các nội dung hợp tác các thỏa thuận đã ký kết về thương mại, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam cũng sẽ được phát huy mạnh hơn trong việc kết nối đối tác, tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ xử lý các tranh chấp thương mại phát sinh.

Đặc biệt, Bộ Công thương sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các tham tán nông nghiệp tại các thị trường nắm bắt thông tin, duy trì và mở cửa thị trường đối với các mặt hàng nông sản mới.

Đối với những doanh nghiệp gặp khó khăn do hợp đồng xuất khẩu bị đình trệ hoặc chậm thanh toán, Bộ sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ phù hợp, nhất là trong khâu lưu kho, bảo quản đối với các mặt hàng dễ hư hỏng như thủy sản, rau quả, nhằm giảm thiểu thiệt hại và duy trì chuỗi cung ứng xuất khẩu ổn định.

PV: Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh, Bộ Công thương có những kiến nghị gì nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng nông sản Việt trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Trong bối cảnh thương mại có nhiều biến động hiện nay, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, sát sao của các bộ, ngành trung ương; tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc chủ động theo dõi, đánh giá sát diễn biến thị trường, kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất - kinh doanh, nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tận dụng hiệu quả các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do sẽ là yếu tố then chốt nhằm giảm thiểu tác động bất lợi, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Vì vậy, Bộ Công thương kiến nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản theo hướng bền vững, hiệu quả hơn. Trọng tâm là tái cơ cấu sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, thị trường và phương thức vận chuyển nhằm nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, ký kết các nghị định thư công nhận lẫn nhau về kiểm định để giảm tỷ lệ kiểm tra hàng hóa khi xuất khẩu, tạo thuận lợi cho thương mại chính ngạch.

Một nhiệm vụ rất quan trọng khác là tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về kiểm nghiệm, kiểm dịch, cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói; nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm từ trung ương đến địa phương, bảo đảm đủ nhân lực, trang thiết bị, rút ngắn thời gian xử lý mẫu, đáp ứng kịp thời nhu cầu xuất khẩu, nhất là trong các thời điểm cao vụ. Đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch quy trình, thời gian và chi phí kiểm nghiệm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhằm nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc, tạo thuận lợi cho thông quan.

Bộ Công thương cũng đề nghị các bộ, ngành địa phương cần tiếp tục đổi mới xúc tiến thương mại, tăng cường phối hợp trong công tác phòng vệ thương mại, xử lý tranh chấp quốc tế và cùng tham gia đàm phán các hiệp định thương mại tự do hoặc nâng cấp các hiệp định thương mại tự do hiện có, qua đó tháo gỡ rào cản thuế quan cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như thủy sản, gỗ và nhiều mặt hàng nông sản khác.

PV: Xin cảm ơn ông!